II KK 139/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienia sądów niższych instancji dotyczące umorzenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, uznając, że błędnie zastosowano zasadę res iudicata.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonego Ł. B. w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. Sądy obu instancji umorzyły postępowanie, uznając, że sprawa objęta jest zasadą res iudicata z uwagi na wcześniejsze prawomocne skazanie oskarżonego za czyn ciągły. Sąd Najwyższy uznał jednak, że sądy niższych instancji rażąco naruszyły przepisy prawa procesowego, błędnie stosując zasadę res iudicata i niezasadnie umarzając postępowanie.
Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w sprawie o sygnaturze akt II KK 139/19, postanowieniem z dnia 26 lutego 2020 r., uchylił postanowienia sądów obu instancji i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Ł. do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła oskarżonego Ł. B., oskarżonego o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. Sąd Okręgowy w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. o umorzeniu postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., uznając, że sprawa objęta jest zasadą res iudicata z uwagi na wcześniejsze prawomocne skazanie oskarżonego wyrokiem Sądu Rejonowego w S. za popełnienie w warunkach czynu ciągłego przestępstwa skarbowego. Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko skarżącego, uznając, że sądy niższych instancji dopuściły się rażącego naruszenia przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej, błędnie stosując zasadę res iudicata. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały, a ustalenie przez Sąd Rejonowy w Ł., że doszło do jego popełnienia w warunkach czynu ciągłego, było błędne. Podkreślono, że Sąd w Ł. nie był związany orzeczeniem Sądu Rejonowego w S., a zachowanie polegające na urządzaniu gry na automatach w różnych miejscach stanowi odrębne czyny. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocne skazanie za czyn ciągły nie skutkuje automatycznie zastosowaniem zasady res iudicata wobec kolejnego, odrębnego czynu, nawet jeśli czas jego popełnienia pokrywa się z okresem czynu ciągłego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zastosowały zasadę res iudicata. Przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały, a urządzanie gier na automatach w różnych miejscach stanowi odrębne czyny. Sąd rozpatrujący sprawę nie jest związany wcześniejszym orzeczeniem dotyczącym innego miejsca popełnienia czynu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowień i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżony (w sensie proceduralnym, sprawa wraca do sądu niższej instancji)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego w Ł. | organ_państwowy | strona w postępowaniu zażaleniowym |
Przepisy (15)
Główne
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
Błędnie zastosowany jako podstawa umorzenia postępowania z uwagi na zasadę res iudicata.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 8
Kodeks postępowania karnego
Błędnie zastosowany w kontekście res iudicata.
k.k.s. art. 107 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe będące przedmiotem sprawy.
k.k.s. art. 6 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Błędnie zastosowany w kontekście czynu ciągłego.
k.k.s. art. 113 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Błędnie zastosowany w kontekście samodzielności jurydykcyjnej sądów.
Pomocnicze
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Naruszenie przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Naruszenie przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej.
k.p.k. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Naruszenie przepisów procesowych.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do rozpoznania kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
k.p.k. art. 537 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wydania orzeczenia kasatoryjnego.
k.p. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania
Zasada samodzielności jurydykcyjnej sądów.
u.g.h. art. 41 § ust. 1
Ustawa o grach i zakładach wzajemnych
Koncesja na prowadzenie kasyna gry udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym miejscu.
u.g.h. art. 42 § pkt 3
Ustawa o grach i zakładach wzajemnych
Koncesja na prowadzenie kasyna gry udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym miejscu.
u.g.h. art. 35 § pkt 5
Ustawa o grach i zakładach wzajemnych
Koncesja na prowadzenie kasyna gry udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym miejscu.
u.g.h. art. 23a
Ustawa o grach i zakładach wzajemnych
Automaty do gier muszą być zarejestrowane przez naczelnika urzędu celno-skarbowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej. Umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. oraz art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. było niezasadne z uwagi na błędne zastosowanie zasady res iudicata. Przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały, a urządzanie gier na automatach w różnych miejscach stanowi odrębne czyny.
Godne uwagi sformułowania
kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego niezasadnym uznaniu zaistnienia przeszkody procesowej określanej mianem res iudicata prawomocne skazanie (...) za popełnienie w warunkach czynu ciągłego przestępstwa skarbowego (...) spowodowało, że przestępstwo skarbowe (...) zarzucane w niniejszej sprawie (...) jest tożsame z czynem ciągłym, za który został wcześniej prawomocnie skazany nie można było zgodzić się z przedstawioną przez Sądy oceną stanu rzeczy przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały zasadą samodzielności jurydykcyjnej sądów, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 k.k.s., powinien samodzielnie rozstrzygać odnośnie czynu zarzuconego zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (...) stanowi każdorazowo (...) inny czyn
Skład orzekający
Rafał Malarski
przewodniczący-sprawozdawca
Jerzy Grubba
członek
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja zasady res iudicata w kontekście przestępstw skarbowych, zwłaszcza tych o charakterze trwałym lub ciągłym, oraz zakres kontroli instancyjnej w postępowaniu karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przestępstwami skarbowymi i zasadą res iudicata. Może wymagać uwzględnienia specyfiki danego rodzaju przestępstwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego - zasady res iudicata - w kontekście przestępstw skarbowych, co jest istotne dla praktyków prawa. Wyjaśnia, jak odróżnić czyn ciągły od odrębnych czynów popełnionych w podobnym czasie.
“Res iudicata a przestępstwa skarbowe: Kiedy jedno skazanie nie zamyka drogi do kolejnego postępowania?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt II KK 139/19 POSTANOWIENIE Dnia 26 lutego 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jerzy Grubba SSN Marek Pietruszyński na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.), po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020r., w sprawie Ł. B. oskarżonego o przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s., kasacji Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego, wniesionej na niekorzyść oskarżonego od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 11 maja 2018r., sygn. akt V Kz (…), utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 20 lutego 2018r., sygn. akt V K (…), p o s t a n o w i ł uchylić postanowienia Sądów obu instancji i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Ł. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Ł., postanowieniem z 11 maja 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżone zażaleniem Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego w Ł. postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z 20 lutego 2018 r. o umorzeniu postępowania, na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., w sprawie Ł. B., oskarżonego o popełnienie w dniu 26 lipca 2016 r. przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s. Kasację od postanowienia Sądu odwoławczego na niekorzyść oskarżonego wniósł w dniu 17 kwietnia 2019r. Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny. W nadzwyczajnym środku zaskarżenia podniósł rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 98 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym (art. 535 § 5 k.p.k.). Należy podzielić stanowisko wyrażone w kasacji, że Sąd odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej, utrzymując w mocy wyrok Sądu meriti wydany z rażącym naruszeniem art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. oraz art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., polegający na niezasadnym uznaniu zaistnienia przeszkody procesowej określanej mianem res iudicata . Wyrażając swój pogląd, Sąd odwoławczy zaaprobował stanowisko Sądu a quo , że prawomocne skazanie Ł. B. wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z 16 października 2017r. za popełnienie w warunkach czynu ciągłego przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 k.k.s. w okresie od 3 września 2015 r. do 25 października 2016 r. w lokalu w S. , w dniu 6 września 2016r. w innym [...] lokalu, w dniu 14 września 2016 r. w barze w C., 22 września 2016 r. w lokalu w J. oraz w dniu 5 października 2016 r. w lokalu w B. spowodowało, że przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. zarzucane w niniejszej sprawie Ł. B., mające mieć miejsce 26 lipca 2016 r. w barze C. w Ł. jest tożsame z czynem ciągłym, za który został wcześniej prawomocnie skazany. Pomimo że przyjęcie takiej konstrukcji od strony jurydycznej było na swój sposób interesujące, to jednak nie można było zgodzić się z przedstawioną przez Sądy oceną stanu rzeczy. Rozważania należało poprzedzić wyjaśnieniem, że przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały, a więc ustalenie przez Sąd Rejonowy w Ł. , że doszło do jego popełnienia w warunkach czynu ciągłego było błędne i nie uczyniło zasadnym twierdzenia, że wobec wskazanego ujęcia czynu prawidłowym byłoby przyjęcie, iż skazany swoim zamiarem obejmował także czyn zarzucony w akcie oskarżenia, bo czas ich popełnienia pokrywał się. Przestępstwo skarbowe przypisane skazanemu wyrokiem Sądu Rejonowego w S. nie dotyczyło baru C., tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, zaś uznanie, że czyn został popełniony w warunkach art. 6 § 2 k.k.s., nie mogło rzutować automatycznie na wynik przedmiotowej sprawy zakończonej postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł.. Stwierdzić należało, że Sąd Rejonowy w Ł. , kierując się zasadą samodzielności jurydykcyjnej sądów, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 k.k.s., powinien samodzielnie rozstrzygać odnośnie czynu zarzuconego Ł. B. , popełnionemu w innym miejscu i na odmiennych urządzeniach, chociaż w tym samym czasie, co przestępstwo skarbowe osądzone przez Sąd Rejonowy w S. . Podkreślić trzeba, że Sąd w Ł. nie był w żadnej mierze związanym orzeczeniem Sądu Rejonowego w S. z 16 października 2017 r. Wobec tego stanowisko Sądów obu instancji, że postępowanie karne co do Ł. B. i tego samego czynu zostało już zakończone prawomocnie, należało uznać za błędne. Dla wzmocnienia przedstawionej argumentacji wypadało przywołać ugruntowane w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego (zob. wyrok SN z 8 stycznia 2014 r., IV KK 183/13), nie pozostawiające wątpliwości, że zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (miejscowościach, lokalach) i utrzymuje taki stan, tak jak to było w analizowanym przypadku, stanowi każdorazowo - od strony prawnokarnej - inny czyn, podjęty z zamiarem naruszenia tych samych przepisów w każdym z tych miejsc. Wynika to z tego, że wymagana ustawowo koncesja na prowadzenie kasyna gry udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym (geograficznie) miejscu (art. 41 ust. 1, art. 42 pkt 3 i art. 35 pkt 5 u.g.h.). Z kolei, automaty do gier używane przez podmioty posiadające koncesję na prowadzenie kasyna muszą być zarejestrowane przez naczelnika urzędu celno - skarbowego, co oznacza dopuszczenie automatu do eksploatacji (art. 23a u.g.h.). Dlatego Sądowi Najwyższemu nie pozostawało nic innego, jak tylko wydać proponowane przez skarżącego orzeczenie o charakterze kasatoryjnym (art. 537 § 2 k.p.k.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI