II KK 139/19

Sąd Najwyższy2020-02-26
SNKarneprzestępstwa skarboweWysokanajwyższy
przestępstwo skarbowekasacjares iudicataczyn ciągłykontrola instancyjnaSąd Najwyższyk.k.s.

Sąd Najwyższy uchylił postanowienia sądów niższych instancji dotyczące umorzenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, uznając, że błędnie zastosowano zasadę res iudicata.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonego Ł. B. w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. Sądy obu instancji umorzyły postępowanie, uznając, że sprawa objęta jest zasadą res iudicata z uwagi na wcześniejsze prawomocne skazanie oskarżonego za czyn ciągły. Sąd Najwyższy uznał jednak, że sądy niższych instancji rażąco naruszyły przepisy prawa procesowego, błędnie stosując zasadę res iudicata i niezasadnie umarzając postępowanie.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w sprawie o sygnaturze akt II KK 139/19, postanowieniem z dnia 26 lutego 2020 r., uchylił postanowienia sądów obu instancji i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Ł. do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła oskarżonego Ł. B., oskarżonego o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. Sąd Okręgowy w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. o umorzeniu postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., uznając, że sprawa objęta jest zasadą res iudicata z uwagi na wcześniejsze prawomocne skazanie oskarżonego wyrokiem Sądu Rejonowego w S. za popełnienie w warunkach czynu ciągłego przestępstwa skarbowego. Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko skarżącego, uznając, że sądy niższych instancji dopuściły się rażącego naruszenia przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej, błędnie stosując zasadę res iudicata. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały, a ustalenie przez Sąd Rejonowy w Ł., że doszło do jego popełnienia w warunkach czynu ciągłego, było błędne. Podkreślono, że Sąd w Ł. nie był związany orzeczeniem Sądu Rejonowego w S., a zachowanie polegające na urządzaniu gry na automatach w różnych miejscach stanowi odrębne czyny. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, prawomocne skazanie za czyn ciągły nie skutkuje automatycznie zastosowaniem zasady res iudicata wobec kolejnego, odrębnego czynu, nawet jeśli czas jego popełnienia pokrywa się z okresem czynu ciągłego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zastosowały zasadę res iudicata. Przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały, a urządzanie gier na automatach w różnych miejscach stanowi odrębne czyny. Sąd rozpatrujący sprawę nie jest związany wcześniejszym orzeczeniem dotyczącym innego miejsca popełnienia czynu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowień i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżony (w sensie proceduralnym, sprawa wraca do sądu niższej instancji)

Strony

NazwaTypRola
Ł. B.osoba_fizycznaoskarżony
Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący
Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego w Ł.organ_państwowystrona w postępowaniu zażaleniowym

Przepisy (15)

Główne

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania karnego

Błędnie zastosowany jako podstawa umorzenia postępowania z uwagi na zasadę res iudicata.

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania karnego

Błędnie zastosowany w kontekście res iudicata.

k.k.s. art. 107 § § 1

Kodeks karny skarbowy

Przestępstwo skarbowe będące przedmiotem sprawy.

k.k.s. art. 6 § § 2

Kodeks karny skarbowy

Błędnie zastosowany w kontekście czynu ciągłego.

k.k.s. art. 113 § § 1

Kodeks karny skarbowy

Błędnie zastosowany w kontekście samodzielności jurydykcyjnej sądów.

Pomocnicze

k.p.k. art. 433 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Naruszenie przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej.

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Naruszenie przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej.

k.p.k. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Naruszenie przepisów procesowych.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do rozpoznania kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.

k.p.k. art. 537 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wydania orzeczenia kasatoryjnego.

k.p. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania

Zasada samodzielności jurydykcyjnej sądów.

u.g.h. art. 41 § ust. 1

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Koncesja na prowadzenie kasyna gry udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym miejscu.

u.g.h. art. 42 § pkt 3

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Koncesja na prowadzenie kasyna gry udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym miejscu.

u.g.h. art. 35 § pkt 5

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Koncesja na prowadzenie kasyna gry udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym miejscu.

u.g.h. art. 23a

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Automaty do gier muszą być zarejestrowane przez naczelnika urzędu celno-skarbowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej. Umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. oraz art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. było niezasadne z uwagi na błędne zastosowanie zasady res iudicata. Przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały, a urządzanie gier na automatach w różnych miejscach stanowi odrębne czyny.

Godne uwagi sformułowania

kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego niezasadnym uznaniu zaistnienia przeszkody procesowej określanej mianem res iudicata prawomocne skazanie (...) za popełnienie w warunkach czynu ciągłego przestępstwa skarbowego (...) spowodowało, że przestępstwo skarbowe (...) zarzucane w niniejszej sprawie (...) jest tożsame z czynem ciągłym, za który został wcześniej prawomocnie skazany nie można było zgodzić się z przedstawioną przez Sądy oceną stanu rzeczy przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały zasadą samodzielności jurydykcyjnej sądów, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 k.k.s., powinien samodzielnie rozstrzygać odnośnie czynu zarzuconego zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (...) stanowi każdorazowo (...) inny czyn

Skład orzekający

Rafał Malarski

przewodniczący-sprawozdawca

Jerzy Grubba

członek

Marek Pietruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "interpretacja zasady res iudicata w kontekście przestępstw skarbowych, zwłaszcza tych o charakterze trwałym lub ciągłym, oraz zakres kontroli instancyjnej w postępowaniu karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przestępstwami skarbowymi i zasadą res iudicata. Może wymagać uwzględnienia specyfiki danego rodzaju przestępstwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego - zasady res iudicata - w kontekście przestępstw skarbowych, co jest istotne dla praktyków prawa. Wyjaśnia, jak odróżnić czyn ciągły od odrębnych czynów popełnionych w podobnym czasie.

Res iudicata a przestępstwa skarbowe: Kiedy jedno skazanie nie zamyka drogi do kolejnego postępowania?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II KK 139/19
POSTANOWIENIE
Dnia 26 lutego 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Rafał Malarski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Jerzy Grubba
‎
SSN Marek Pietruszyński
na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.),
po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020r.,
w sprawie
Ł.  B.
oskarżonego o przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s.,
kasacji Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego, wniesionej na niekorzyść oskarżonego
od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.
z dnia 11 maja 2018r., sygn. akt V Kz (…),
utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Ł.
z dnia 20 lutego 2018r., sygn. akt V K (…),
p o s t a n o w i ł
uchylić postanowienia Sądów obu instancji i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Ł.  do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Ł., postanowieniem z 11 maja 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżone zażaleniem Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego w Ł. postanowienie Sądu Rejonowego w Ł.  z 20 lutego 2018 r. o umorzeniu postępowania, na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., w sprawie Ł. B., oskarżonego o popełnienie w dniu 26 lipca 2016 r. przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s.
Kasację od postanowienia Sądu odwoławczego na niekorzyść oskarżonego wniósł w dniu 17 kwietnia 2019r. Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny.
W nadzwyczajnym
środku zaskarżenia podniósł rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 98 § 1 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym (art. 535 § 5 k.p.k.).
Należy podzielić stanowisko wyrażone w kasacji, że Sąd odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów statuujących zakres kontroli odwoławczej, utrzymując w mocy wyrok Sądu meriti wydany z rażącym naruszeniem art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. oraz art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., polegający na niezasadnym uznaniu zaistnienia przeszkody procesowej określanej mianem
res iudicata
.
Wyrażając swój pogląd, Sąd odwoławczy zaaprobował stanowisko Sądu
a quo
, że prawomocne skazanie Ł. B. wyrokiem Sądu Rejonowego w S.  z 16 października 2017r. za popełnienie w warunkach czynu ciągłego przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 k.k.s. w okresie od 3 września 2015 r. do 25 października 2016 r. w lokalu w S. , w dniu 6 września 2016r. w innym [...] lokalu, w dniu 14 września 2016 r. w barze w C., 22 września 2016 r. w lokalu w J.  oraz w dniu 5 października 2016 r. w lokalu w B.  spowodowało, że przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. zarzucane w niniejszej sprawie Ł.  B., mające mieć miejsce 26 lipca 2016 r. w barze C. w Ł.  jest tożsame z czynem ciągłym, za który został wcześniej prawomocnie skazany.
Pomimo że przyjęcie takiej konstrukcji od strony jurydycznej było na swój sposób interesujące, to jednak nie można było zgodzić się z przedstawioną przez Sądy oceną stanu rzeczy. Rozważania należało poprzedzić wyjaśnieniem, że przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter trwały, a więc ustalenie przez Sąd Rejonowy w Ł. , że doszło do jego popełnienia w warunkach czynu ciągłego było błędne i nie uczyniło zasadnym twierdzenia, że wobec wskazanego ujęcia czynu prawidłowym byłoby przyjęcie, iż skazany swoim zamiarem obejmował także czyn zarzucony w akcie oskarżenia, bo czas ich popełnienia pokrywał się. Przestępstwo skarbowe przypisane skazanemu wyrokiem Sądu Rejonowego w S.  nie dotyczyło baru C., tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, zaś uznanie, że czyn został popełniony w warunkach art. 6 § 2 k.k.s., nie mogło rzutować automatycznie na wynik przedmiotowej sprawy zakończonej postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł.. Stwierdzić należało, że Sąd Rejonowy w Ł. , kierując się zasadą samodzielności jurydykcyjnej sądów, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 k.k.s., powinien samodzielnie rozstrzygać odnośnie czynu zarzuconego Ł. B. , popełnionemu w innym miejscu i na odmiennych urządzeniach, chociaż w tym samym czasie, co przestępstwo skarbowe osądzone przez Sąd Rejonowy w S. . Podkreślić trzeba, że Sąd w Ł.  nie był w żadnej mierze związanym orzeczeniem Sądu Rejonowego w S.  z 16 października 2017 r. Wobec tego stanowisko Sądów obu instancji, że postępowanie karne co do Ł. B.  i tego samego czynu zostało już zakończone prawomocnie, należało uznać za błędne. Dla wzmocnienia przedstawionej argumentacji wypadało przywołać ugruntowane w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego (zob. wyrok SN z 8 stycznia 2014 r., IV KK 183/13), nie pozostawiające wątpliwości, że zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (miejscowościach, lokalach) i utrzymuje taki stan, tak jak to było w analizowanym przypadku, stanowi każdorazowo - od strony prawnokarnej - inny czyn, podjęty z zamiarem naruszenia tych samych przepisów w każdym z tych miejsc. Wynika to z tego, że wymagana ustawowo koncesja na prowadzenie kasyna gry udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym (geograficznie) miejscu (art. 41 ust. 1, art. 42 pkt 3 i art. 35 pkt 5 u.g.h.). Z kolei, automaty do gier używane przez podmioty posiadające koncesję na prowadzenie kasyna muszą być zarejestrowane przez naczelnika urzędu celno - skarbowego, co oznacza dopuszczenie automatu do eksploatacji (art. 23a u.g.h.).
Dlatego Sądowi Najwyższemu nie pozostawało nic innego, jak tylko wydać proponowane przez skarżącego orzeczenie o charakterze kasatoryjnym (art. 537 §  2 k.p.k.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI