II KK 135/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w R., który ukarał P.S. za wykroczenie polegające na niestosowaniu się do zakazu przemieszczania się w związku ze stanem epidemii. Sąd Rejonowy uznał obwinionego za winnego i wymierzył mu karę nagany. Sąd Najwyższy, uwzględniając kasację, uchylił zaskarżony wyrok i uniewinnił P.S. od przypisanego mu czynu. Kluczowym zagadnieniem była dopuszczalność wypełnienia normy blankietowej art. 54 Kodeksu wykroczeń treścią rozporządzenia Rady Ministrów, które wprowadzało powszechny zakaz przemieszczania się. Sąd Najwyższy, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że rozporządzenie to zostało wydane z naruszeniem przepisów Konstytucji RP (art. 92, art. 52 ust. 1 i 3, art. 228 ust. 1) oraz ustawy, ponieważ zakres wprowadzonych ograniczeń był szerszy niż delegacja ustawowa. W związku z tym, rozporządzenie nie mogło stanowić podstawy prawnej do przypisania wykroczenia, co wyłączało odpowiedzialność P.S.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPodstawę prawną rozporządzeń wprowadzających ograniczenia wolności i praw obywatelskich w stanie epidemii oraz kontrolę sądową nad takimi aktami.
Dotyczy specyficznego okresu pandemii i konkretnych przepisów, ale stanowi ważny przykład kontroli konstytucyjności i legalności aktów wykonawczych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające powszechny zakaz przemieszczania się w stanie epidemii może stanowić podstawę odpowiedzialności za wykroczenie z art. 54 k.w.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli rozporządzenie wykracza poza zakres delegacji ustawowej i narusza Konstytucję RP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że rozporządzenie wprowadzające powszechny zakaz przemieszczania się zostało wydane z naruszeniem przepisów Konstytucji RP (art. 92, art. 52 ust. 1 i 3, art. 228 ust. 1) oraz ustawy, ponieważ zakres wprowadzonych ograniczeń był szerszy niż delegacja ustawowa. W związku z tym, rozporządzenie nie mogło stanowić podstawy prawnej do przypisania wykroczenia z art. 54 k.w.
Czy sądy orzekające w sprawach o wykroczenia z art. 54 k.w. są zobligowane do kontroli zgodności rozporządzeń z ustawą i Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy są zobligowane do kontroli, czy regulacje wypełniające treść normy blankietowej wynikającej z art. 54 k.w. zostały prawidłowo skonstruowane i wprowadzone do porządku prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy orzekające w oparciu o przepis art. 54 k.w. są zobligowane do kontroli, czy regulacje wypełniające treść normy blankietowej wynikającej z tego przepisu zostały prawidłowo skonstruowane i wprowadzone do porządku prawnego, w tym zgodność z Konstytucją i ustawą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S. | osoba_fizyczna | obwiniony |
Przepisy (7)
Główne
k.w. art. 54
Kodeks wykroczeń
Ma charakter blankietowy; przepisy porządkowe, aby mogły stanowić podstawę odpowiedzialności z tego przepisu, muszą zostać wydane w oparciu o ustawowe upoważnienie.
Pomocnicze
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46a
Nie zawiera przepisu upoważniającego do wprowadzenia całkowitego zakazu przemieszczania się na terytorium RP.
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46b
Nie zawiera przepisu upoważniającego do wprowadzenia całkowitego zakazu przemieszczania się na terytorium RP.
Konstytucja RP art. 92
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie musi być wydane na podstawie wyraźnego szczegółowego upoważnienia w zakresie określonym w upoważnieniu, w granicach tego upoważnienia i nie może być sprzeczne z normami Konstytucji, aktem na podstawie którego zostało wydane i innymi aktami.
Konstytucja RP art. 52 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje każdemu wolność poruszania się po terytorium kraju.
Konstytucja RP art. 52 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności poruszania się mogą zostać określone jedynie w ustawie, a ponadto - tylko z uwzględnieniem warunków opisanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Konstytucja RP art. 228 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
W sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające, może zostać wprowadzony odpowiedni stan nadzwyczajny: stan wojenny, stan wyjątkowy lub stan klęski żywiołowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające powszechny zakaz przemieszczania się było niezgodne z ustawą i Konstytucją RP. • Zakres rozporządzenia wykraczał poza delegację ustawową. • Ograniczenia wolności poruszania się mogą być wprowadzane tylko w drodze ustawy, a nie rozporządzenia, chyba że wprowadzono stan nadzwyczajny.
Godne uwagi sformułowania
Kluczowym zagadnieniem, na jakim oparł wniesioną w przedmiotowej sprawie kasację Rzecznik Praw Obywatelskich jest kwestia dopuszczalności wypełnienia normy blankietowej zawartej w art. 54 k.w. treścią zamieszczoną w przepisie rangi podustawowej • zakres rozwiązania przyjętego w rozporządzeniu jest bezspornie szerszy aniżeli delegacja ustawowa • wprowadzenie powszechnych nakazów i zakazów dotyczących podstawowych praw i wolności obywatelskich może nastąpić tylko w przypadku wprowadzenia jednego z trzech stanów nadzwyczajnych. • skoro pomimo zaistnienia przesłanek do wprowadzenia stanu klęski żywiołowej nie zdecydowano się na wprowadzenie tego stanu nadzwyczajnego, to ograniczenia ustanawiane aktami prawnymi regulującymi stan epidemii (...) nie mogą ograniczać podstawowych praw i wolności.
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gierszon
członek
Barbara Skoczkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Podstawę prawną rozporządzeń wprowadzających ograniczenia wolności i praw obywatelskich w stanie epidemii oraz kontrolę sądową nad takimi aktami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu pandemii i konkretnych przepisów, ale stanowi ważny przykład kontroli konstytucyjności i legalności aktów wykonawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywatelskich (wolność przemieszczania się) w kontekście pandemii i pokazuje, jak Sąd Najwyższy kontroluje zgodność działań władzy wykonawczej z Konstytucją i ustawami.
“Czy zakazy w pandemii były zgodne z prawem? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.