II KK 135/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego orzekający karę aresztu za spożywanie alkoholu w miejscu publicznym, wskazując, że przepis przewiduje jedynie karę grzywny.
Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść ukaranego P.W., kwestionując wyrok Sądu Rejonowego w P., który orzekł karę 5 dni aresztu za spożywanie alkoholu w miejscu publicznym. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając rażące naruszenie prawa materialnego, gdyż ustawa przewiduje za to wykroczenie jedynie karę grzywny, a nie aresztu. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Sprawa dotyczy kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść P.W. od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 maja 2019 r. Sąd Rejonowy uznał P.W. winnym popełnienia wykroczenia z art. 43¹ ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (spożywanie alkoholu w miejscu publicznym) i wymierzył mu karę 5 dni aresztu. Wyrok uprawomocnił się, jednak Prokurator Generalny zaskarżył go w części dotyczącej kary, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego. Wskazał, że przepis art. 43¹ ust. 1 tej ustawy przewiduje jedynie karę grzywny, a nie aresztu. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska Prokuratora Generalnego, stwierdzając, że orzeczenie kary aresztu było rażącym naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia. Podkreślono, że nawet w przypadku recydywy, kara aresztu mogłaby być orzeczona tylko w określonych warunkach, które w tej sprawie nie wystąpiły (nastąpiło zatarcie ukarania). W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może orzec kary aresztu, jeśli ustawa przewiduje jedynie karę grzywny.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy wymierzył karę aresztu, podczas gdy przepis art. 43¹ ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przewiduje wyłącznie karę grzywny. Jest to rażące naruszenie prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
ukarany P.W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. W. | osoba_fizyczna | ukarany |
Przepisy (9)
Główne
u.w.t.p.a. art. 43¹ § 1
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Przepis ten przewiduje wyłącznie karę grzywny za wykroczenie polegające na spożywaniu alkoholu w miejscu objętym zakazem.
Pomocnicze
k.p.s.w. art. 110 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa do wniesienia kasacji.
k.p.s.w. art. 111
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 526 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznania kasacji.
k.w. art. 38
Kodeks wykroczeń
Przepis dotyczący recydywy wielokrotnej.
k.w. art. 46 § 1
Kodeks wykroczeń
Przepis dotyczący zatarcia ukarania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenie kary aresztu zamiast przewidzianej prawem kary grzywny stanowi rażące naruszenie prawa materialnego. Nastąpiło zatarcie ukarania za poprzednie wykroczenia, co uniemożliwia zastosowanie instytucji recydywy i orzeczenie kary aresztu.
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie przepisu prawa karnego materialnego o randze wręcz zbliżonej do bezwzględnej przyczyny odwoławczej wykroczenie zagrożone jest wyłącznie karą grzywny kara nie tylko surowsza niż przewiduje sankcja powołanego przepisu, ale w ogóle w nim nie przewidziana nastąpiło zatarcie ukarania wobec upływu okresu wskazanego w art. 46 § 1 k.w.
Skład orzekający
Andrzej Stępka
przewodniczący, sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Andrzej Tomczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenie prawa materialnego przez orzeczenie kary nieprzewidzianej w ustawowym zagrożeniu, w tym w kontekście przepisów o recydywie."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego wykroczenia i specyfiki przepisów o wychowaniu w trzeźwości. Interpretacja przepisów o recydywie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest ścisłe przestrzeganie przepisów prawa materialnego, nawet w przypadku wykroczeń, i jak błąd sądu niższej instancji może zostać naprawiony przez Sąd Najwyższy.
“Sąd Najwyższy: Areszt za piwo w miejscu publicznym? Tylko jeśli ustawa tak stanowi!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt II KK 135/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 czerwca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński SSN Andrzej Tomczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 17 czerwca 2020 r. w sprawie P. W. ukaranego z art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść ukaranego od prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 maja 2019 r., sygnatura akt II W (…), uchyla zaskarżony wyrok zaoczny w części dotyczącej orzeczenia o karze i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE W dniu 19 marca 2019 r. do Sądu Rejonowego w P. wpłynął wniosek Komendanta Miejskiego Policji w P. o ukaranie P. W. obwinionego o to, że w dniu 26 listopada 2018 r., o godz. 16:20 w P. przy ul. W., na terenie sklepu A. spożywał alkohol w postaci wódki w miejscu publicznym – to jest, o wykroczenie z art. 43 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (k. 24). Wyrokiem zaocznym z dnia 21 maja 2019 r., w sprawie o sygnaturze akt II W (…), Sąd Rejonowy w P. Wydział II Karny Sekcja ds. wykroczeniowych, uznał P.W. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu, wyczerpującego znamiona wykroczenia z art. 43 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - i za to na mocy art. 43 1 ust. 1 w/w ustawy wymierzył mu karę 5 dni aresztu. Ponadto Sąd zwolnił obwinionego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa zryczałtowanych wydatków postępowania oraz opłaty w sprawach karnych (k. 41). Wyrok powyższy nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się w dniu 2 czerwca 2019 r. Kasację od tego wyroku wniósł na podstawie art. 110 § 1 k.p.s.w. Prokurator Generalny, zaskarżając go na korzyść obwinionego P. W. w części dotyczącej orzeczenia o karze. Na podstawie art. 111 k.p.s.w. oraz art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. zarzuc ił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 43 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, polegające na orzeczeniu wobec ukaranego P.W. za popełnienie wykroczenia, polegającego na spożywaniu alkoholu w miejscu publicznym objętym zakazem, kary 5 dni aresztu w sytuacji, gdy przepis art. 43 1 ust. 1 tej ustawy przewiduje w sankcji wymierzenie obwinionemu jedynie kary grzywny. F ormułując powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co pozwoliło rozpoznać ją w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Uchybienie, o którym mowa w kasacji, widoczne jest już na pierwszy rzut oka, gdyż w istocie, Sąd Rejonowy w P. wydał wyrok z rażącym naruszeniem przepisu prawa karnego materialnego o randze wręcz zbliżonej do bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Zgodnie z treścią art. 43 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2277 j.t.), wykroczenie polegające na spożywaniu alkoholu w miejscu objętym zakazem określonym w art. 14 ust. 1 i 2a - 6 tej ustawy zagrożone jest wyłącznie karą grzywny. Tymczasem Sąd wymierzył obwinionemu karę 5 dni aresztu, a więc karę nie tylko surowszą niż przewiduje sankcja powołanego przepisu, ale w ogóle w nim nie przwidzianą. Wskazany wyrok zaoczny w zakresie rozstrzygnięcia o karze, wobec wymierzenia obwinionemu P. W. kary aresztu za wykroczenie z art. 43 1 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, zapadł więc z rażącym i mającym istotny wpływ na treść orzeczenia naruszeniem tego przepisu. Ponadto, na co słusznie wskazuje autor kasacji, nie było w niniejszej sprawie możliwe zastosowanie instytucji nadzwyczajnego obostrzenia kary, która pozwoliłaby na orzeczenie wobec sprawcy wykroczenia z art. 43 1 ust. 1 w/w ustawy zamiast kary grzywny wskazanej w sankcji, surowszej kary aresztu. W sprawie nie zachodzą również przesłanki zastosowania instytucji recydywy wielokrotnej. Zgodnie z treścią art. 38 k.w. ukaranemu co najmniej dwukrotnie za podobne wykroczenia umyślne, który w ciągu dwóch lat od ostatniego ukarania popełnia ponownie podobne wykroczenie umyślne, można wymierzyć karę aresztu, choćby było zagrożone karą łagodniejszą. P. W. był wcześniej ukarany za wykroczenia z art. 43 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jednak przed wydaniem wyroku, jak i przed popełnieniem czynu stanowiącego przedmiot niniejszej sprawy, nastąpiło zatarcie ukarania wobec upływu okresu wskazanego w art. 46 § 1 k.w. (k. 16-18). Reasumując, wypada podkreślić, iż nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 43 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez wymierzenie obwinionemu P.W. kary nieprzewidzianej w ustawowym zagrożeniu przypisanego mu wykroczenia , co stanowiło rażące naruszenie przepisu prawa materialnego mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Konsekwencją takiego ustalenia stała się konieczność uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania (art. 537 § 2 k.p.k.) właściwemu sądowi . W rezultacie więc, Sąd Najwyższy uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść ukaranego uchylił zaskarżony wyrok zaoczny w części dotyczącej orzeczenia o karze i przekazał w tym zakresie sprawę Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI