II KK 135/12

Sygn. akt II KK 135/12 
 
 
 
W Y R O K 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Dnia 12 czerwca 2012 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
 
 
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) 
 
 
 
SSN Rafał Malarski 
 
 
 
SSA del. do SN Andrzej Stępka (sprawozdawca) 
 
 
 
Protokolant: Ewa Oziębła 
 
w sprawie J. P. i D. M.-Z.  
oskarżonych  z art. 303 § 1 k.k. i inne 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu – w trybie art. 535 § 5 k.p.k. 
w dniu 12 czerwca 2012 roku 
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść oskarżonych od 
postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 3 grudnia 2010 roku,  
I. 
uchyla zaskarżone postanowienie i uniewinnia J. P. oraz Danielę 
M.-Z.  od popełnienia zarzucanych im czynów,    
II. 
kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.  
 
 
 
 

 
2 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Prokurator Prokuratury Rejonowej w dniu 31 lipca 2007 r. skierował 
do Sądu Rejonowego akt oskarżenia przeciwko: 
1. D. M. – Z., oskarżając ją o to, że: 
I. w okresie od 24 czerwca 2002 roku do 30 sierpnia 2005 r., pełniąc 
funkcję Prezesa Zarządu Towarzystwa Opieki Nad Zwierzętami …, działała 
wbrew przepisom statutu tego podmiotu prawnego oraz ustawie o 
rachunkowości, w ten sposób, że nie prowadziła, pomimo istnienia 
obowiązku, dokumentacji działalności gospodarczej - ewidencji księgowej, 
w zakresie wydatkowania środków pieniężnych i mienia będących w 
posiadaniu tego podmiotu, w tym z tytułu dotacji przekazanych przez 
Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa na kwotę 5.000 zł i 9.000 zł oraz 
przez Powiatowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na 
kwoty 10.610 zł, 7.630 zł, 1.075 zł, i 3.608 zł, a dokumentację dotyczącą 
rozliczenia finansowego w zakresie wpływów i przychodów za lata 2002-
2005 prowadziła w sposób nierzetelny, albowiem wprowadziła do niej dane, 
których nie można było zweryfikować, m.in. brak było protokołów z 
przeliczenia środków pieniężnych zebranych w wyniku dobroczynnych 
datków i darowizn, brak było protokołów z przeliczenia przyjętej karmy 
otrzymanej w formie darowizny, brak było faktur lub rachunków 
uproszczonych, potwierdzających rozchodowanie karmy, bud i podestów dla 
psów, zaś poniesione koszty w znacznej części nie dotyczyły kosztów 
związanych bezpośrednio z działalnością statutową, czym wyrządziła szkodę 
majątkową wyżej wymienionej osobie prawnej na łączną kwotę nie mniejszą 
niż 35.344,50 zł, - a więc oskarżono ją o czyn z art. 303 § 1 k.k.  
 2. oraz przeciwko J. P. oskarżając ją o to, że: 
II. 
w okresie od 23 maja 2003 r. do 31 grudnia 2005 r., pełniąc 
początkowo funkcję wiceprezesa Zarządu, zaś od 1 września 2005 r. funkcję 

 
3 
Prezesa Zarządu Towarzystwa Opieki Nad Zwierzętami …, działała wbrew 
przepisom statutu tego podmiotu prawnego oraz ustawie o rachunkowości, w 
ten sposób, że nie prowadziła, pomimo istnienia obowiązku, dokumentacji 
działalności gospodarczej- ewidencji księgowej, w zakresie wydatkowania 
środków pieniężnych i mienia będących w posiadaniu tego podmiotu, w tym z 
tytułu dotacji przekazanych przez Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa na 
kwotę 5.000 zł i 9.000 zł oraz przez Powiatowy Fundusz Ochrony Środowiska i 
Gospodarki Wodnej na kwoty 10.610 zł, 7.630 zł, 1.075 zł i 3.608 zł, a 
dokumentację dotyczącą rozliczenia finansowego w zakresie wpływów i 
przychodów za lata 2003-2005 prowadziła w sposób nierzetelny, albowiem 
wprowadziła do niej dane, których nie można było zweryfikować, m.in. brak 
było protokołów z przeliczenia środków pieniężnych zebranych w wyniku 
dobroczynnych datków i darowizn, brak było protokołów z przeliczenia 
przyjętej karmy otrzymanej w formie darowizny, brak było faktur lub 
rachunków uproszczonych, potwierdzających rozchodowanie karmy, bud i 
podestów dla psów, zaś poniesione koszty w znacznej części nie dotyczyły 
kosztów związanych bezpośrednio z działalnością statutową, czym wyrządziła 
szkodę majątkową wyżej wymienionej osobie prawnej na łączną kwotę nie 
mniejszą niż 35.344,50 zł, a więc oskarżono ją o czyn z art. 303 § 1 k.k.; 
III. w okresie od sierpnia 2003 r. do 31 maja 2005 r., działając w 
warunkach czynu ciągłego, przywłaszczyła pieniądze z tytułu nienależnego jej 
wynagrodzenia na stanowisku inspektora do spraw zwierząt i wbrew przepisom 
statutu Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami, na łączną kwotę nie mniejszą niż 
17.000 zł, przy czym na poczet części wynagrodzenia przekazano środki 
pieniężne z tytułu dotacji przekazanej przez Powiatowy Fundusz Ochrony 
Środowiska i Gospodarki Wodnej, na kwotę łączną 6.500 zł brutto w okresie od 
sierpnia do grudnia 2004 roku, czym działała na szkodę podmiotu prawnego - 
TONZ - a więc oskarżono ją o czyn z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (k. 
935-944). 

 
4 
Na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 r. doszło do rozpoczęcia przewodu 
sądowego i przesłuchania oskarżonych oraz jednego świadka (k. 1084-1091). 
Podczas kolejnych terminów rozpraw, począwszy od dnia 11 kwietnia 
2008 r. do 26 listopada 2010 r. przeprowadzone zostało dalsze postępowanie 
dowodowe, przesłuchano szereg świadków oraz uzyskano opinie i 
przesłuchano biegłych z zakresu rachunkowości i księgowości oraz 
księgowości i rozliczeń finansowych, powołanych przez Sąd pierwszej 
instancji.  
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2010 r., po skierowaniu sprawy na 
posiedzenie, Sąd Rejonowy w sprawie o sygn. IV K … umorzył wobec 
oskarżonych postępowanie karne na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. 
stwierdzając brak znamion czynu zabronionego w zakresie zarzutu z art. 303 § 
1 k.k. w przypadku obu oskarżonych i wobec stwierdzenia braku danych 
dostatecznie uzasadniających popełnienie przez oskarżoną J. P. czynu art. 284 § 
1 k.k. (k. 1250, 1252-1253, 1254, 1255-1258). 
Orzeczenie to nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron i 
uprawomocniło się w dniu 11 stycznia 2011 r. 
Kasację od prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 3 grudnia 
2010 r.  o umorzeniu postępowania wniósł na podstawie art.521 k.p.k. 
Prokurator Generalny. 
Zaskarżając to orzeczenie w całości na korzyść oskarżonych J. P. i D. M. 
– Z., na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. 
zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu 
prawa karnego procesowego -  a to art. 414 § 1 k.p.k., polegające na wydaniu po 
przeprowadzeniu 
postępowania 
dowodowego 
orzeczenia 
w 
postaci 
postanowienia umarzającego postępowanie wobec oskarżonych w sytuacji, gdy 
jego podstawę prawną stanowiły ujemne przesłanki procesowe z art. 17 § 1 pkt 
1 i 2 k.p.k., obligujące Sąd do wydania wyroku uniewinniającego. W konkluzji 
wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uniewinnienie J. P. oraz  D. 

 
5 
M. – Z. od popełnienia zarzucanych im czynów. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Kasacja Prokuratora Generalnego  była oczywiście zasadna w rozumieniu 
art. 535 § 5 k.p.k.  i należało uwzględnić ją w całości. 
Trafnie zarzucił autor kasacji, że przedmiotowe orzeczenie zapadło z 
rażącym naruszeniem przepisu prawa karnego procesowego, wskazanego w 
zarzucie kasacji. 
Artykuł 414 § 1 k.p.k. stanowi, iż w razie stwierdzenia po rozpoczęciu 
przewodu 
sądowego 
okoliczności 
wyłączającej 
ściganie 
lub 
danych 
przemawiających za warunkowym umorzeniem postępowania, sąd wyrokiem 
umarza postępowanie albo umarza je warunkowo. Jednakże w razie 
stwierdzenia okoliczności wymienionych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. sąd 
wydaje wyrok uniewinniający, chyba że sprawca czynu był niepoczytalny. 
Treść tego przepisu jest oczywista i nie pozostawia wątpliwości co do 
formy rozstrzygnięcia, które sąd zobowiązany jest podjąć w przypadku 
stwierdzenia negatywnych przesłanek określonych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. 
Co prawda ten przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte 
umarza w przypadku stwierdzenia negatywnej przesłanki w nim wymienionej, 
to jednak uwagi Sądu pierwszej instancji uszło, że ma on zastosowanie na 
wcześniejszym etapie postępowania, zanim dojdzie do rozpoczęcia przewodu 
sądowego. 
W przedmiotowej sprawie dotyczącej odpowiedzialności karnej J. P. i D. 
M. – Z. nie tylko doszło do formalnego wszczęcia przewodu sądowego poprzez 
odczytanie aktu oskarżenia przez prokuratora (art. 385 § 1 k.p.k.), ale Sąd 
przeprowadził praktycznie całe postępowanie dowodowe. W jego trakcie 
przesłuchano bowiem oskarżone oraz świadków, uzyskano dwie opinie biegłych 
z zakresu księgowości i rachunkowości, a nadto odebrano od biegłych 
uzupełniające opinie. Analiza całości dowodów, a zwłaszcza wnioski 
wypływające z tych opinii doprowadziły sąd do przekonania, iż brak jest 

 
6 
podstaw do przyjęcia, że oskarżone dopuściły się zarzucanych im przestępstw. 
Sąd Rejonowy przyjął, że w zakresie zarzucanych J. P. i D. M. – Z. czynów z 
art. 303 § 1 k.k. zachowania oskarżonych  nie wypełniały ustawowych znamion 
określonego w tym przepisie czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.), 
natomiast w odniesieniu do czynu z art. 284 § 1 k.k. zarzucanego oskarżonej J. 
P., sąd stwierdził, iż brak jest nie budzących wątpliwości dowodów, 
dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia (art. 17 § 1 pkt 1 
k.p.k.).  
Nie ulega wątpliwości, że stwierdzenie po przeprowadzeniu przewodu 
sądowego negatywnych przesłanek wskazanych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. 
nakładało na sąd – zgodnie z art. 414 § 1 k.p.k. - obowiązek wydania wyroku 
uniewinniającego. Jest to tym bardziej oczywiste, że na tym etapie 
postępowania doszło do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i do 
zbadania podstaw odpowiedzialności oskarżonych, a zatem sąd powinien podjąć 
decyzję odnoszącą się do braku tychże podstaw odpowiedzialności właśnie 
wydając wyrok uniewinniający. Tego rodzaju stanowisko jest powszechnie 
akceptowane zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i sądów 
powszechnych, a także w doktrynie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 
września 1991 r., WRN 81/91, OSNKW 1992, z. 3-4, poz. 28,  z dnia 15 lipca 
1993 r., II KRN 107/93, OSNKW 1993, z. 9-10, poz. 60, z dnia 25 czerwca 
2004 r., V KK 101/04, OSNKW 2004, z. 7 – 8, poz. 80,  z dnia 21 września 
2006 r., sygn. V KK 224/06, Lex nr 196971, postanowienia Sądu Najwyższego: 
z dnia 3 kwietnia 2002 r., V KKN 484/00 Lex nr 53336, z dnia 13 czerwca 2002 
r., V KKN 275/01, OSNKW 2002, z. 9 – 10, poz. 79, z dnia 3 lutego 2005 r., 
SNO 1/05 Lex nr 568878, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom II. 
pod red. P. Hofmańskiego, Warszawa 2007, s. 531). 
Reasumując Sąd Najwyższy stwierdza, że ustalenie przez Sąd pierwszej 
instancji dopiero na rozprawie, po rozpoczęciu przewodu sądowego, iż czyn 
zarzucany oskarżonym nie zawiera znamion czynu zabronionego, albo że brak 

 
7 
jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia, a więc 
ustalenie wystąpienia przesłanek negatywnych z art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., 
powinno prowadzić do wydania zgodnie z art. 414 § 1 k.p.k. wyroku 
uniewinniającego. Jeśli mimo tego sąd naruszając powyższe reguły wyda wyrok 
umarzający postępowanie, lub - jak w przedmiotowej sprawie, skieruje ją z 
rozprawy na posiedzenie i umorzy to postępowanie postanowieniem -  
dopuszcza się rażącego naruszenia przepisu art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 
1 pkt 1 i 2 k.p.k.  W przedmiotowej sprawie uchybienie to miało oczywisty 
wpływ na treść orzeczenia, gdyż prawidłowym rozstrzygnięciem sądu winien 
być wyrok uniewinniający J. P. i D. M. – Z. od popełnienia zarzucanych im w 
akcie oskarżenia czynów. Jak trafnie podniesiono w kasacji, uniewinnienie jest 
w powszechnym odczuciu najbardziej wyrazistą, a równocześnie dla 
oskarżonego najbardziej satysfakcjonującą formą stwierdzenia bezpodstawności 
zarzutu popełnienia przestępstwa. Jak stwierdza się w literaturze prawniczej – 
„uniewinnienie bardziej liczy się w opinii społecznej niż umorzenie” (S. Waltoś, 
Proces karny, wyd. III, Warszawa 1996, s. 418). 
Z powodów wyżej przedstawionych należało uwzględnić kasację i uchylić 
zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego. Jednocześnie Sąd Najwyższy 
uznał, że powinnością Sądu orzekającego w postępowaniu kasacyjnym było 
wydanie wyroku uniewinniającego, a to na podstawie art. 414 § 1 zdanie drugie 
k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. i art. 537§ 1 i 2 k.p.k. 
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 638 k.p.k. w zw. z art. 
632 ust. 2 k.p.k.