II KK 127/18

Sygn. akt II KK 127/18
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 października 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)
‎
SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca)
‎
SSN Barbara Skoczkowska
Protokolant Marta Brylińska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry,
‎
w sprawie
P. E. B.
‎
w przedmiocie odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania środków przymusu w sprawie V K
[…]
Sądu Rejonowego w W.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 4 października 2018 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
‎
z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II AKa
[…]
,
‎
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w W.
‎
z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII Ko
[…]
,
1. uchyla zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w […] w części zmieniającej wyrok Sądu Okręgowego w W. przez oddalenie wniosku o zadośćuczynienie powyżej kwoty 194 500 zł oraz w części utrzymującej w mocy orzeczenie tegoż Sądu oddalające wniosek o zasądzenie odszkodowania powyżej kwoty 387 372 zł i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w […] w postępowaniu odwoławczym.
2. zarządza zwrot na rzecz P. E. B. uiszczonej przez niego opłaty od kasacji w kwocie 750 zł.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII Ko
[…]
. Sąd Okręgowy w W. po rozpoznaniu sprawy z wniosku P. E. B. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania środków przymusu w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem uniewinniającym Sądu Rejonowego w W., sygn. akt V K
[…]
, z dnia 13 czerwca 2014 r., zasądził
od Skarbu Państwa na rzecz P. B. 387 372 zł tytułem odszkodowania oraz 385 000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez pełnomocnika wnioskodawcy i prokuratora Sąd Apelacyjny w
[…]
wyrokiem z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II AKa
[…]
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzone zadośćuczynienie za doznaną krzywdę obniżył do 194 500 zł. W pozostałej zaskarżonej części utrzymał wyrok w mocy.
Kasację od tego orzeczenia wniósł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zarzucając:
1.
rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, w postaci art. 552a § 1 k.p.k. w zw. z art. 445 i 448 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się z jednej strony w niedostatecznym rozważeniu całokształtu okoliczności wpływających na prawidłową ocenę rozmiaru krzywdy wynikłej dla skarżącego z niesłusznego zastosowania środków przymusu, z drugiej zaś wyeksponowaniu okoliczności niemogących mieć związku z prawidłowym ustaleniem rozmiarów tej krzywdy w postaci ustalenia „stawki miesięcznej” za każdy miesiąc tymczasowego aresztowania, w wysokości adekwatnej do „przeciętnie, średnio” ustalanych w tego typu sprawach kwot, co doprowadziło Sąd Apelacyjny do dowolnego, a nie swobodnego ustalenia wysokości zadośćuczynienia na kwotę 194 500 zł, podczas gdy w realiach przedmiotowej sprawy tak określona kwota jest rażąco niewspółmiernie niska w stosunku do rzeczywistych rozmiarów doznanej przez skarżącego krzywdy, nie spełnia zatem funkcji kompensacyjnej i nie może być uznana za sumę „odpowiednią” i tym samym, Sąd ustalając zadośćuczynienie w/w wysokości błędnie zastosował przepisy prawa materialnego.
2.
rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, w postaci art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. przez nienależyte, niepełne i powierzchowne rozważenie sformułowanych w apelacji zarzutów związanych z podstawami ustalenia należnego skarżącemu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz odszkodowania należnego skarżącemu za doznaną szkodę, jak również skrajnie uproszczone i pozbawione głębszej motywacji uzasadnienie przekonania Sądu Apelacyjnego o bezzasadności tychże zarzutów, wyrażające się w szczególności w:
a)
ogólnikowym, powierzchownym i jedynie formalnym rozpoznaniu zarzutu naruszenia art. 361 § 2 k.c., dotyczącego charakteru związku przyczynowo skutkowego pomiędzy zastosowaniem środków przymusu, wykazanym uszczerbkiem w dobrach majątkowych skarżącego, jak i zakresu szkód podlegających kompensacji w drodze
odszkodowania i sposobu ich wykazania, a tym samym błędnym określeniu wysokości należnego odszkodowania;
b)
jedynie pozornym, powierzchownym i nierzetelnym rozpoznaniu zarzutu naruszenia art. 448 k.c., dotyczącego błędnego ustalenia wysokości przyznanego zadośćuczynienia i nienależytego zmiarkowania przez Sąd Okręgowy całokształtu okoliczności faktycznych wpływających na prawidłowe ustalenie wymiaru zadośćuczynienia w postaci społecznego odbioru wysokości zasądzonej kwoty, a tym samym błędnym określeniu wysokości odpowiedniego zadośćuczynienia;
c)
całkowitym zaniechaniu rozważenia zarzutu naruszenia art. 445 § 1 k.c., dotyczącego konieczności uwzględnienia przy ustaleniu wysokości odpowiedniego zadośćuczynienia krzywdy wynikającej z 10%-owego uszczerbku na zdrowiu a tym samym błędnym określeniu wysokości odpowiedniego zadośćuczynienia;
d)
całkowitym zaniechaniu rozważenia zarzutu naruszenia art. 358
1
k.c., dotyczącego konieczności zwaloryzowania wysokości przyznanego odszkodowania, a tym samym błędnym określeniu wysokości odpowiedniego odszkodowania;
e)
całkowitym zaniechaniu rozważenia zarzutu naruszenia art. 481 § 1 k.c., dotyczącego właściwego określenia momentu, od którego w wyroku winny być zasądzone odsetki, a tym samym błędnym określeniu wysokości odpowiedniego odszkodowania;
f)
całkowitym zaniechaniu rozważenia zarzutu naruszenia art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k., dotyczącego nie odniesienia się w uzasadnieniu wyroku I instancji do wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym niepełnym rozpoznaniu wniosku w sprawie i pozbawienia możliwości prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego w apelacji wyroku.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu.
W odpowiedzi na kasację Prokurator wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja wniesiona przez pełnomocnika wnioskodawcy, wskazująca na rażące naruszenie przepisów art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. jest zasadna.
Należy zgodzić się z autorem kasacji, że Sąd Apelacyjny w
[…]
, rozpoznając apelację pełnomocnika wnioskodawcy nie podołał obowiązkom wynikającym z art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku jest na tyle ogólnikowy, że nie pozwala na dokonanie oceny poprawności przeprowadzonej w sprawie kontroli odwoławczej zwłaszcza, że Sąd odwoławczy nie ograniczył się jedynie do realizowania swojej funkcji kontrolnej, ale w zakresie zadośćuczynienia uwzględnił częściowo apelację prokuratora i orzekł reformatoryjnie. Lakoniczność argumentacji Sądu odwoławczego budzi zastrzeżenia także z tego względu, że w apelacji pełnomocnika wnioskodawcy przedstawiono szereg szczegółowych zarzutów, do których Sąd odwoławczy albo w ogóle się nie odniósł, albo ograniczył się do bardzo skrótowych rozważań z pominięciem istoty sygnalizowanej problematyki.
Należy przypomnieć, że apelacja pełnomocnika (w zakresie odnoszącym się do ustaleń Sądu I instancji co do wysokości zadośćuczynienia) zarzucała obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 361 § 2 k.c.,
art. 445 § 1 k.c., art. 448 k.c.
przez jego niewłaściwe zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i oddalenie wniosku P. B. o zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę
w części przewyższającej kwotę 385 000 zł.
Tym samym, w ocenie wnioskodawcy, zasądzono na jego rzecz kwotę rażąco niewspółmierną w stosunku do doznanej przez niego krzywdy, związanej m.in. z rozstrojem zdrowia psychicznego, skutkującym długotrwałym uszczerbkiem na zdrowiu w wysokości 10%.
Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem Sądu Apelacyjnego – jako sądu odwoławczego – było odniesienie się w sposób rzetelny do wszystkich zarzutów apelacyjnych.
W kasacji został podniesiony zarzut rażącego naruszenia
art.
433 § 2
k.p.k. w zw. z art.
457 § 3
k.p.k.
po
przez brak rzetelnej kontroli instancyjnej, wyrażający się nie rozważeniem wszystkich zarzutów apelacji pełnomocnika wnioskodawcy oraz ograniczeniem się w uzasadnieniu wyroku
przez Sąd
odwoławczy do twierdzeń lakonicznych, ogólnikowych i powierzchownych, pozbawionych dokładnej analizy przesłanek, na których zostały oparte.
Wypada przypomnieć, że przepisy art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., określają wymagania, jakim odpowiadać powinno uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego. Uzasadnienie to stanowi bowiem sprawozdanie z przebiegu narady i relację rozumowania sądu odwoławczego, którego wynikiem jest jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 437 k.p.k.
Zgodnie z brzmieniem art. 433 § 2 k.p.k., sąd odwoławczy ma obowiązek rozważyć każdy zarzut apelacji i w razie jego nieuwzględnienia podać, dlaczego argumenty autora apelacji uznał za niezasadne. Nakaz zawarty w tym przepisie ma przy tym charakter bezwzględny i dotyczy wszystkich zarzutów i wniosków wskazanych w środku odwoławczym. Uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego nieodnoszące się do wszystkich zawartych w apelacji zarzutów, ale także takie, które odnosi się do nich w sposób powierzchowny i wybrakowany, może być odbierane jako dowód nieprawidłowej lub nierzetelnej kontroli odwoławczej. W rezultacie przyjmuje się, że obraza art. 433 § 2 k.p.k. zachodzi nie tylko wtedy, gdy sąd w ogóle nie rozważy wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, ale również w sytuacji, gdy niektóre z zarzutów analizuje w sposób odbiegający od wymogu rzetelnej ich oceny. Rzetelność ta, w aspekcie wymogu płynącego z art. 457 § 3 k.p.k. oznacza, iż sąd odwoławczy nie może odnieść się do takiego zarzutu jedynie ogólnikowym stwierdzeniem, że jest on zasadny lub że jest niesłuszny, lecz powinien wykazać, jakiego rodzaju rozumowanie prowadziło go do stwierdzenia, że zarzut oraz podane przez skarżącego na jego poparcie argumenty są trafne lub nietrafne, co uczynić można tylko przez stosowną, merytoryczną argumentację
(por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 12 października 2006 r., IV KK 247/06, R-OSNKW 2006, poz. 1961; z dnia 6 czerwca 2006 r., V KK 413/05, OSNKW 2006 r., z. 7 - 8, poz. 76; z dnia 28 listopada 2007 r., II KK 172/07, Lex Nr 351223; z dnia 18 października 2007 r., II KK 212/07, Lex Nr 346241; z dnia 13 września 2005 r., V KK 51/05, R-OSNKW 2005, poz. 1654; z dnia 14 lutego 2013 r., II KK 127/12, Lex Nr 1277698)
. Co więcej, z orzecznictwa tego wynika, że co do zasady
stopień szczegółowości uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego powinien odpowiadać szczegółowości sformułowanych w apelacji zarzutów. Tylko zatem zarzuty o bardzo ogólnikowym charakterze mogą być traktowane mniej szczegółowo, te zaś, które wskazują, często w nazbyt rozbudowanej formie, szereg skomplikowanych okoliczności, powinny być omawiane w szerszym zakresie, z wyczerpującym ustosunkowaniem się do tych okoliczności.
Przepis art. 457 § 3 k.p.k. obliguje natomiast sąd odwoławczy do wyczerpującego przedstawienia toku swego rozumowania w uzasadnieniu wyroku. Sąd odwoławczy zobowiązany jest do podania, czym kierował się wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji uznał za słuszne albo niezasadne. Ponadto w przypadku utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku należy, chociażby w ograniczonym zakresie wykazać, że sąd odwoławczy poddał zaskarżone orzeczenie odpowiedniej merytorycznej kontroli. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie, iż stopień szczegółowości rozważań Sądu odwoławczego uzależniony jest od jakości oceny dokonanej przez Sąd I instancji. Jeżeli ta ocena jest wszechstronna, pełna, logiczna i wsparta zasadami doświadczenia życiowego, a więc odpowiada w pełni wymogom nałożonym przez reguły z art. 7 k.p.k., to Sąd odwoławczy zwolniony jest od drobiazgowego odnoszenia się do zarzutów apelacji, kwestionujących taką ocenę. Wówczas wystarczające jest wskazanie głównych powodów nie podzielenia zarzutów apelacji, a następnie odesłanie do szczegółów uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2009 r., III KK 381/08, Lex Nr 512100; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 października 2007 r., III KK 120/07, Lex Nr 322853; z dnia 2 sierpnia 2006 r., II KK 238/05, Lex Nr 193046).
Na gruncie przedmiotowej sprawy rozważania powyższe należało odnieść do zakresu i sposobu przeprowadzenia analizy zarzutów apelacji pełnomocnika wnioskodawcy, a konkretnie do tego, czy przepisy norm prawa cywilnego odnoszące się do wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia oraz ich waloryzacji zostały w sposób
właściwy zastosowane do ustalonego w sprawie przez Sąd I instancji stanu faktycznego. W rezultacie
należało zbadać, czy Sąd odwoławczy w sposób rzetelny wykazał, dlaczego zarzuty oraz podane przez skarżącego na ich poparcie argumenty są trafne lub nietrafne, a także, czy stopień szczegółowości rozważań Sądu odwoławczego odpowiada konkretnemu sformułowaniu zarzutów apelacji odnoszących się do błędnego zastosowania art. 445 § 1 k.c. oraz art. 481 § 1 k.c., czy też art. 358
1
k.c.
Nie ulega wątpliwości, że Sąd odwoławczy w przedmiotowej sprawie w sposób rażący naruszył dyspozycję art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. i uchybienie to mogło mieć wpływ na treść jego rozstrzygnięcia, skoro argumentacja Sądu odwoławczego jedynie w ogólnym zarysie odwołuje się do istoty sprawy.
Sąd Apelacyjny nie mógł poprzestać na tak skrótowym i enigmatycznym przedstawieniu motywów własnego rozstrzygnięcia i uznać zbiorczo wszystkich argumentów przedstawionych w apelacji wnioskodawcy za niezasadne, lecz winien rzetelnie odnieść się do zarzutów podniesionych we wszystkich środkach odwoławczych. Podkreślenia wymaga, że prawo strony do rzetelnego procesu obejmuje przecież prawo do tego, aby sąd odwoławczy odniósł się w satysfakcjonujący sposób do przedstawionych w środku odwoławczym zarzutów, przedstawiając argumentację, która spowodowała, że konkretny zarzut został uznany za niezasadny
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2015 r.,
II KK 208/15, Lex Nr 1941890). W
rezultacie, uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
z dnia 8 grudnia 2017 r., nie spełnia kryteriów ustawowych i nie daje stronom gwarancji, że przeprowadzona kontrola instancyjna realizowała standard rzetelnego procesu w rozumieniu art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U.1993.61.284).
W pisemnych motywach przedstawiono jedynie w sposób ogólny argumenty odnoszące się do zarzutów apelacji w omawianym zakresie. Jakkolwiek powyżej wskazano, iż sąd odwoławczy ma prawo w określonych sytuacjach poprzestać na odesłaniu do argumentów przedstawionych w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji, nie może to przecież oznaczać wyłącznie odsyłania do pisemnych motywów zaskarżonego apelacją wyroku.
Trzeba zauważyć, że w apelacji pełnomocnik zarzucił m.in., że Sąd I instancji wadliwie ocenił, iż wnioskodawca nie udowodnił po swojej stronie szkody w postaci utraconych korzyści, co uzasadniałoby przyznanie wyższej kwoty odszkodowania, a także, że nieprawidłowo zostały zastosowane kryteria miarkowania wysokości zadośćuczynienia, pomimo, że u wnioskodawcy stwierdzono 10% - owy uszczerbek na zdrowiu związany ze stosowaniem tymczasowego aresztowania.
Z kolei w odpowiedzi na tak sformułowany zarzut apelacyjny, Sąd odwoławczy stwierdził jedynie, że „
w przedmiocie zasądzonego przez Sąd zadośćuczynienia i stawianych ku temu zarzutów w obu wniesionych apelacjach, za zasadny uznał Sąd Apelacyjny zarzut błędnych ustaleń zawarty w apelacji prokuratora, – co doprowadziło do zasądzenia nieadekwatnej do poniesionej krzywdy kwoty zadośćuczynienia”
(s. 3 uzasadnienia SA).
Sąd odwoławczy nie odniósł się z odpowiednią wnikliwością do podniesionych w tym zakresie w apelacji zarzutów. W szczególności nie wskazał, które ustalenia Sądu I instancji obarczone były błędem i jaki wpływ miało to uchybienie na wysokość zasądzonej kwoty zadośćuczynienia, jako nieadekwatnej do poniesionej krzywdy. Sąd Apelacyjny ograniczył się bowiem generalnie do ogólnego stwierdzenia, iż ustalona przez Sąd I instancji kwota zadośćuczynienia jest rażąco wygórowana i jako taka nie może zostać zaakceptowana, jednak nie wskazał, dlaczego zarzuty pełnomocnika wnioskodawcy tyczące jego zdaniem wadliwej metody oznaczenia wysokości zadośćuczynienia, oraz pominięcia okoliczności mających wpływ na jego wysokość w postaci doznanego przez wnioskodawcę uszczerbku zdrowia psychicznego, a także sytuacji zawodowej, osobistej i rodzinnej wnioskodawcy w dacie jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania, były niezasadne. Jak już wcześniej podniesiono, taki sposób argumentacji należy uznać za niewystarczający w realiach niniejszej sprawy.
Wydając orzeczenie reformatoryjne w zakresie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia poprzez jego obniżenie Sąd Apelacyjny ograniczył się jedynie do arbitralnego stwierdzenia, że kwotą stosowną, sprawiedliwie i dostatecznie rekompensującą doznaną przez wnioskodawcę krzywdę będzie suma 194 500 zł, przedstawiając na poparcie tej tezy krótkie wyliczenie wysokości zasądzonego roszczenia oparte o zasadę ustalenia kwoty zadośćuczynienia na poziomie 15 000 zł za miesiąc tymczasowego aresztowania P. B. (s. 4 uzasadnienia SA). Jednak w uzasadnieniu tym nie wskazano, jaka jest relacja między obniżeniem kwoty zadośćuczynienia, a przyjętym przez Sąd odwoławczy rozmiarem krzywd doznanych przez wnioskodawcę w wynika jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania oraz stosowania pozostałych środków przymusu o charakterze wolnościowym. Nadto Sąd Apelacyjny nie ujawnił, jakie nowe elementy stanu faktycznego ustalone w postępowaniu odwoławczym ewentualnie wpłynęły na uznanie, że rozmiar tych krzywd był mniejszy, bądź, dlaczego wysokość zadośćuczynienia w stosunku do argumentów, których dla określenia jego wysokości użył Sąd I instancji została przez ten Sąd przeszacowana i wymagała korekty.
Rację ma również skarżący w kwestii nieprawidłowej kontroli odwoławczej w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów prawa cywilnego co do wysokości zasądzonego odszkodowania. Na przykład spośród szeregu podniesionych zarzutów Sąd Apelacyjny w
[…]
nie odniósł się do zarzutu apelacyjnego obrazy prawa materialnego, tj. art. 481 § 1 k.c., kwestionującego datę, od której należy liczyć odsetki w zakresie zasądzonego roszczenia odszkodowawczego. Powinien to uczynić niezależnie od faktu, czy stanowisko skarżącego jest w tym zakresie poprawne, czy należy je zakwestionować, ponieważ do takiego postąpienia obligowała go dyspozycja art. 433 § 2 k.p.k. Sąd odwoławczy
na s. 2 pisemnych motywów powtórzył za Sądem Okręgowym wyliczenie poszczególnych składników, na które złożyła się ustalona kwota odszkodowania (s. 2 uzasadnienia SA), wskazując przy tym lakonicznie, że jest ona udowodniona i właściwie została zasądzona jako w pełni rekompensująca szkodę. Jednak twierdzenie to nie zostało poprzedzone analizą poszczególnych zarzutów apelacji pełnomocnika wnioskodawcy kwestionujących wysokość zasądzonego odszkodowania, które odnosiły się do niesłusznie pominiętych zdaniem skarżącego przez Sąd I instancji konkretnych możliwości dochodowych wnioskodawcy, które zostały zniweczone w wynika stosowania środków zapobiegawczych.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd Najwyższy rozpoznając kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, na podstawie art. 537 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok w części zmieniającej wyrok Sądu Okręgowego w W. przez oddalenie wniosku o zadośćuczynienie powyżej kwoty 194 500 zł oraz w części utrzymującej w mocy orzeczenie tegoż Sądu oddalające wniosek o zasądzenie odszkodowania powyżej kwoty 387 372 zł i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w
[…]
do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Wypada podkreślić, że wskazane uchybienia są możliwe do usunięcia przez Sąd odwoławczy, bez potrzeby uchylania wyroku Sądu I instancji. W ponownym postępowaniu Sąd Apelacyjny winien rzetelnie rozważyć wszystkie zarzuty apelacji pełnomocnika wnioskodawcy, z uwzględnieniem wskazań i zapatrywań Sądu Najwyższego opisanych w powyższym uzasadnieniu, celem stwierdzenia, jakie kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia będą kwotami odpowiednimi i w należyty sposób zrekompensują szkodę i krzywdę wnioskodawcy.
Z uwagi na charakter wydanego orzeczenia Sąd Najwyższy, stosownie do art. 527 § 4 k.p.k., zarządził zwrot na rzecz wnioskodawcy uiszczonej przez niego opłaty od kasacji.