II KK 119/22

Sąd Najwyższy2022-10-06
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
kasacjaobrona obligatoryjnawstrzymanie wykonaniasąd najwyższynaruszenie przepisów postępowaniaobsada sąduprawo karne

Sąd Najwyższy wstrzymał wykonanie wyroku skazującego J.L. z powodu prawdopodobieństwa zasadności zarzutów kasacyjnych dotyczących wadliwego obsadzenia sądu i prowadzenia rozprawy pod nieobecność obrońcy.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanej J.L. o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku. Obrońca zarzuciła w kasacji m.in. nienależyte obsadzenie sądu oraz prowadzenie rozprawy odwoławczej pod nieobecność obrońcy, mimo istnienia obrony obligatoryjnej. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty te, zwłaszcza dotyczące braku formalnego stwierdzenia ustania obrony obligatoryjnej, wskazują na prawdopodobieństwo zasadności kasacji i wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia, w tym obowiązku naprawienia szkody.

Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek obrońcy skazanej J. L. o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku, postanowił wstrzymać jego wykonanie. Skazana została wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie, utrzymanym w mocy przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat oraz nałożono na nią obowiązek naprawienia szkody. Obrońca skazanej wniosła kasację, podnosząc zarzuty naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyte obsadzenie sądu) oraz art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 3 k.p.k. (prowadzenie rozprawy odwoławczej pod nieobecność obrońcy, którego zawiadomiono z adnotacją o nieobowiązkowej obecności, bez wydania postanowienia o ustaniu obrony obligatoryjnej). Sąd Najwyższy uznał, że już pobieżna analiza zarzutu dotyczącego prowadzenia rozprawy pod nieobecność obrońcy wskazuje na prawdopodobieństwo zasadności kasacji. Podkreślono, że dla ustania obrony obligatoryjnej konieczne jest wydanie przez sąd postanowienia stwierdzającego, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Wstrzymanie wykonania orzeczenia, zgodnie z art. 532 § 1 k.p.k., obejmuje nie tylko karę, ale także obowiązek naprawienia szkody, co w tej sprawie uzasadniało wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Dodatkowo, Sąd Najwyższy wziął pod uwagę możliwość uwzględnienia zarzutu dotyczącego wadliwego obsadzenia sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dla ustania obrony obligatoryjnej konieczne jest wydanie przez sąd postanowienia stwierdzającego, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że obrona obligatoryjna, wynikająca z art. 79 § 3 k.p.k., ustaje jedynie na mocy postanowienia sądu. Samo zawiadomienie o nieobowiązkowej obecności obrońcy nie jest wystarczające do stwierdzenia ustania tego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wstrzymanie wykonania wyroku

Strony

NazwaTypRola
J. L.osoba_fizycznaskazana
S. R.osoba_fizycznapokrzywdzony

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 532 § 1

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia wstrzymanie wykonania orzeczenia, a nie tylko kary.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia, w tym nienależytego obsadzenia sądu (pkt 2) i prowadzenia rozprawy pod nieobecność obligatoryjnego obrońcy (pkt 10).

k.p.k. art. 79 § 3

Kodeks postępowania karnego

Reguluje kwestię obrony obligatoryjnej.

k.p.k. art. 79 § 4

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy postanowienia o nieobowiązkowym udziale obrońcy.

k.k. art. 278 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 294 § 1

Kodeks karny

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy państwa prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawdopodobieństwo zasadności zarzutu naruszenia art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 3 k.p.k. poprzez prowadzenie rozprawy odwoławczej pod nieobecność obrońcy, którego zawiadomiono z adnotacją o nieobowiązkowej obecności, bez wydania postanowienia o ustaniu obrony obligatoryjnej. Prawdopodobieństwo zasadności zarzutu naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. dotyczącego nienależytego obsadzenia sądu.

Godne uwagi sformułowania

dla ustania obrony obligatoryjnej wynikającej z art. 79 § 3 k.p.k. konieczne jest wydanie przez sąd postanowienia uznającego, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy literalne brzmienie art. 532 § 1 k.p.k. - który wskazuje na możliwość „wstrzymania wykonania orzeczenia", a nie „wstrzymania wykonania kary"

Skład orzekający

Andrzej Siuchniński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obrony obligatoryjnej, wymogów formalnych prowadzenia rozprawy, a także przesłanek wstrzymania wykonania orzeczenia w postępowaniu karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych zarzutów podniesionych w kasacji; kwestia wadliwego obsadzenia sądu jest szeroko dyskutowana w orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym, w tym obrony obligatoryjnej i wadliwego obsadzenia sądu, które mają znaczenie dla prawidłowości procesu sądowego.

Czy rozprawa bez obrońcy może być legalna? Sąd Najwyższy wstrzymuje wykonanie wyroku.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II KK 119/22
POSTANOWIENIE
Dnia 6 października 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Siuchniński
w sprawie J. L.
skazanej za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 6 października 2022r.
zawartego w kasacji wniosku obrońcy skazanego o wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia,
na podstawie art. 532 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
wstrzymać wykonanie wobec J. L. wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 maja 2019r., sygn. akt XVIII K 140/17, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt II AKa 315/20
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2021r., sygn. akt II AKa 315/20, utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt II AKa 315/20, skazujący J. L. za czyn z art. art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat oraz nakładającym na nią obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego S. R. kwoty 29 500 zł.
Obrońca skazanej wywiodła kasację stawiając zarzuty:
1. Naruszenie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., poprzez to, że sąd, który go wydał był nienależycie obsadzony, albowiem dwóch z trzech sędziów ze składu sądu [SSA P.R. (przewodniczący) i SSA I. S. (spr.)] zostało powołanych na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a nadto zachodzą w stosunku do każdego z tych sędziów indywidualne okoliczności, podważające tezę o możliwości zachowania przez nich zasad bezstronności i niezawisłości, natomiast trzeci sędzia ze składu [SSO S. M.], był sędzią delegowanym do Sądu Apelacyjnego przez Ministra Sprawiedliwości, na podstawie jego arbitralnej decyzji, który to sposób delegacji nie jest dopuszczalny w państwie prawnym, którym Polska jest na mocy art. 2 Konstytucji, które to okoliczności, oceniane w związku z faktem zmiany składu sędziowskiego i w związku z dowodami potwierdzającymi czynienie w niniejszej sprawie ustaleń z Ministerstwem Sprawiedliwości, potwierdzają, że sąd orzekający nie był sądem należycie obsadzonym.
2. Naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 3 k.p.k., wyrażające się w tym, że rozprawę odwoławczą prowadzono w dniu 3.08.2021r. pod nieobecność obrońcy oskarżonej, którego zawiadomiono o terminie tej rozprawy z jednoczesną adnotacją, że „Obecność nie jest obowiązkowa”, co było dla obrońcy sygnałem, że sąd odwoławczy wydał lub wyda najpóźniej na rozprawie odwoławczej postanowienie, o jakim mowa w art. 79 § 4 k.p.k., z którego wynikać będzie, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, do czego jednak nie doszło, co oznacza, że doszło do rozpoznania apelacji pod nieobecność obrońcy w sytuacji istniejącej obrony obligatoryjnej, którą stwierdzono w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, na rozprawie w dniu 4.08.2017r. i ustania której to obrony nie stwierdzono do dnia dzisiejszego.
W dniu 23 września 2022 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku, w którym skarżąca argumentuje, że „ prawdopodobieństwo zasadności kasacji jest znaczne”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Na gruncie przedmiotowej sprawy już tylko pobieżna analiza zarzutu kasacji opisanego w punkcie 2 wskazuje na prawdopodobieństwo zasadności, co powoduje potrzebę  wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku. Rację ma obrońca skazanego argumentując, że dla ustania obrony obligatoryjnej wynikającej z art. 79 § 3 k.p.k. konieczne jest wydanie przez sąd postanowienia uznającego, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, bowiem to sąd ma dokonać oceny zasadności opinii biegłych lekarzy i dopiero gdy sąd uzna za uzasadnioną tę opinię, to orzeka, iż udział obrońcy nie jest obowiązkowy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2018 r., V KK 450/17, OSNKW 2018, z. 4, poz. 33; z dnia 5 grudnia 2018 r., V KK 506/17; z dnia 8 stycznia 2019 r., III KK 662/18).
Mając na uwadze literalne brzmienie art. 532 § 1 k.p.k. - który wskazuje na możliwość „wstrzymania wykonania orzeczenia", a nie „wstrzymania wykonania kary" -  należało stwierdzić, że o ile w niniejszej sprawie sygnalizowane w kasacji uchybienia pozostają bez wpływu na wymiar orzeczonej kary pozbawienia wolności orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, o tyle wykonanie orzeczonego obowiązku naprawienia szkody uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.
Wobec powyższego Sąd Najwyższy wstrzymał wykonanie wyroku wydanego wobec J. L., tym bardziej, że należy liczyć się także z możliwością uwzględnienia zarzutu kasacyjnego z pkt 1 kasacji.
[as]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI