II KK 116/09

Sąd Najwyższy2009-11-10
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokanajwyższy
art. 280 k.k.art. 339 k.p.k.umorzenie postępowaniaocena dowodówwiarygodność świadkakasacjaSąd Najwyższypostępowanie karne

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o umorzeniu postępowania karnego przed rozprawą, uznając, że sąd niższej instancji dokonał przedwczesnej oceny dowodów i naruszył zasady postępowania.

Sąd Rejonowy w M. umorzył postępowanie karne wobec oskarżonych na podstawie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k., uznając brak podstaw do oskarżenia z powodu wątpliwości co do obecności pokrzywdzonego w szkole w dniu zdarzenia. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, wskazując, że sąd niższej instancji dokonał przedwczesnej i merytorycznej oceny dowodów przed rozprawą, naruszając tym samym przepisy k.p.k. i wiążące wskazania sądu odwoławczego. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Rejonowego w M., które umorzyło postępowanie karne wobec oskarżonych na podstawie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. Sąd Rejonowy uznał, że brak podstaw do oskarżenia jest oczywisty, ponieważ informacja z dyrekcji szkoły wskazywała na nieobecność pokrzywdzonego na lekcjach w dniu zdarzenia, co miało podważyć jego wiarygodność i wykluczyć przypisanie oskarżonym zarzucanego czynu. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Podkreślił, że instytucja umorzenia postępowania przed rozprawą w trybie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. może być stosowana jedynie w sytuacji oczywistego braku podstaw do oskarżenia, co nie wymaga merytorycznej oceny dowodów przed rozprawą. Sąd Rejonowy dokonał przedwczesnej oceny wiarygodności pokrzywdzonego, opierając się jedynie na informacji o jego nieobecności na lekcjach, a nie na całokształcie materiału dowodowego. Naruszył tym samym wiążące wskazania sądu odwoławczego, który zalecił przeprowadzenie dalszych dowodów, w tym przesłuchanie pokrzywdzonego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M., wskazując na konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy i przeprowadzenia dowodów na rozprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko wtedy, gdy żaden z dowodów nie wskazuje na prawdopodobieństwo popełnienia czynu lub nie uzasadnia możliwości popełnienia go przez oskarżonego. Instytucja ta nie może być stosowana przy braku jednoznacznej wymowy dowodów, co wymaga przeprowadzenia rozprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że umorzenie postępowania przed rozprawą w trybie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. jest możliwe tylko w sytuacji oczywistego braku podstaw do oskarżenia. Sąd niższej instancji nie może dokonywać merytorycznej oceny dowodów na tym etapie, a jedynie stwierdzić brak jakichkolwiek dowodów wskazujących na prawdopodobieństwo popełnienia czynu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny

Strony

NazwaTypRola
Jacek G.osoba_fizycznaoskarżony
Jacek R.osoba_fizycznaoskarżony
Rafał R.osoba_fizycznaoskarżony
Paweł B.osoba_fizycznaoskarżony
Damian S.osoba_fizycznapokrzywdzony

Przepisy (10)

Główne

k.p.k. art. 339 § § 3 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Instytucja tzw. oddania pod sąd sensu stricto, umożliwiająca sądowi umorzenie postępowania karnego przed rozprawą, w razie oczywistego braku podstaw do oskarżenia, wchodzi w rachubę jedynie wtedy, gdy mimo kompleksowego zgromadzenia dowodów, analiza zebranego materiału dowodowego – bez dokonywania na tym etapie procesu oceny poszczególnych dowodów pod względem merytorycznym – w ogóle nie daje podstaw do oskarżenia danej osoby o zarzucany jej czyn.

Pomocnicze

k.p.k. art. 442 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Sąd odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, jest związany wskazaniami co do dalszego postępowania.

k.k. art. 280 § § 1

Kodeks karny

Zarzucany oskarżonym czyn.

k.k. art. 280 § § 2

Kodeks karny

Zarzucany oskarżonemu czyn.

k.k. art. 245

Kodeks karny

Zarzucany oskarżonym czyn.

k.k. art. 282

Kodeks karny

Zarzucany oskarżonym czyn.

k.k. art. 157 § § 2

Kodeks karny

Zarzucany oskarżonemu czyn.

k.k. art. 190 § § 1

Kodeks karny

Czyn, w ramach którego uznano winnym oskarżonych.

k.k. art. 13 § § 1

Kodeks karny

W związku z art. 282 k.k.

k.p.k. art. 171 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymóg przeprowadzenia dowodów na rozprawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Rejonowy dokonał merytorycznej oceny dowodów przed rozprawą, co jest niedopuszczalne w trybie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. Sąd Rejonowy nie zastosował się do wiążących wskazań Sądu Okręgowego dotyczących dalszego postępowania. Umorzenie postępowania przed rozprawą było przedwczesne i nieuzasadnione oczywistym brakiem podstaw do oskarżenia.

Odrzucone argumenty

Oskarżony Jacek R. wnosił o nieuwzględnienie kasacji, wskazując na długotrwałość postępowania i chęć jego zakończenia.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja tzw. oddania pod sąd sensu stricto [...] wchodzi w rachubę jedynie wtedy, gdy [...] analiza zebranego materiału dowodowego – bez dokonywania na tym etapie procesu oceny poszczególnych dowodów pod względem merytorycznym – w ogóle nie daje podstaw do oskarżenia danej osoby o zarzucany jej czyn Posiedzenie w kwestii przewidzianej w art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k., nie jest miejscem dla rozstrzygania przez sąd wątpliwości [...] i nie może prowadzić do dokonywania na tym forum ocen odnośnie wiarygodności poszczególnych dowodów Sąd Rejonowy miał świadomość warunków, w jakich można sięgać po umorzenie [...] ale nie zrozumiał ich istoty.

Skład orzekający

T. Grzegorczyk

przewodniczący-sprawozdawca

M. Buliński

członek

P. Grajzer

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. oraz zasady oceny dowodów przed rozprawą w postępowaniu karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania przed rozprawą w kontekście oceny wiarygodności pokrzywdzonego na podstawie niepełnych informacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące umorzenia postępowania karnego przed rozprawą i granic oceny dowodów przez sąd, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy: Kiedy można umorzyć sprawę karną przed procesem? Kluczowe zasady oceny dowodów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE  Z  DNIA  10  LISTOPADA  2009  R. 
II  KK  116/09 
 
 
1. Instytucja tzw. oddania pod sąd sensu stricto, umożliwiająca sądowi 
umorzenie postępowania karnego przed rozprawą, w razie oczywistego braku 
podstaw do oskarżenia (art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k.), wchodzi w rachubę jedynie 
wtedy, gdy mimo kompleksowego zgromadzenia dowodów, a więc nieistnie-
nia braków postępowania przygotowawczego, które uzasadniałyby przekaza-
nie sprawy prokuratorowi do uzupełnienia tego postępowania, analiza zebra-
nego materiału dowodowego – bez dokonywania na tym etapie procesu oce-
ny poszczególnych dowodów pod względem merytorycznym – w ogóle nie 
daje podstaw do oskarżenia danej osoby o zarzucany jej czyn, a więc gdy ża-
den z tych dowodów nie wskazuje na prawdopodobieństwo popełnienia tego 
czynu lub nie uzasadnia możliwości popełnienia go przez oskarżonego. 
2. Posiedzenie w kwestii przewidzianej w art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k., nie 
jest miejscem dla rozstrzygania przez sąd wątpliwości, nasuwających się w 
wyniku uzyskania w trakcie odroczenia rozprawy nowych informacji, i nie mo-
że prowadzić do dokonywania na tym forum ocen odnośnie wiarygodności 
poszczególnych dowodów, gdyż te mogą być jedynie efektem przeprowadze-
nia dowodów na rozprawie i przeanalizowania ich w kontekście całokształtu 
materiału dowodowego. 
 

 
2
Przewodniczący: sędzia SN T. Grzegorczyk (sprawozdawca). 
Sędziowie: SN M. Buliński, SA (del. do SN) P. Grajzer. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: J. Gemra. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Jacka G., Jacka R., Rafała R., oskarżonych z 
art. 280 § 1 i in. k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie, w dniu 10 
listopada 2009 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na nie-
korzyść oskarżonych od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 27 
stycznia 2009 r., 
 
u c h y l i ł  zaskarżone postanowienie i p r z e k a z a ł  sprawę do merytorycz-
nego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
W sprawie niniejszej występowało początkowo 4 oskarżonych, którym 
zarzucono dopuszczenie się różnych przestępstw wobec Damiana S. Pierw-
szy z nich, Paweł B., był oskarżony o popełnienie w grudniu 2004 r. i w lutym 
2005 r. w R., wspólnie i porozumieniu z innymi osobami, na szkodę pokrzyw-
dzonego, czynu z art. 280 § 2 k.k., którego przedmiotem był telefon komórko-
wy Nokia i pieniądze. Drugi, Jacek G. – o dopuszczenie się od grudnia 2004 
do dnia 9 maja 2005 r., w miejscu jak wyżej, wspólnie i w porozumieniu z in-
nymi osobami przestępstwa z art. 280 § 1 k.k., którego przedmiotem były tele-
fony komórkowe Nokia i Siemens oraz pieniądze, a nadto czynów z art. 245 
k.k. oraz z art. 282 k.k. i popełnienia samodzielnie, w dniu 20 kwietnia 2005 r. 
w tymże R., wobec tego samego pokrzywdzonego przestępstwa z art. 157 § 2 

 
3
k.k. Trzeciemu z oskarżonych, Jackowi R., zarzucono, tak jak Jackowi G., po-
pełnienie wobec Damiana S. czynu z art. 280 § 1 k.k. i z art. 245 k.k., a nadto 
jeszcze, w tymże okresie i miejscu, odrębnie przestępstwa z art. 280 § 1 k.k., 
którego przedmiotem były już jedynie pieniądze, zaś czwartemu oskarżone-
mu, Rafałowi R., popełnienie wobec Damiana S., tyle że w grudniu 2004 r. i w 
dniu 28 lutego 2005 r., wspólnie i porozumieniu z innymi osobami przestęp-
stwa z art. 280 § 1 k.k., którego przedmiotem był telefon komórkowy Siemens 
i pieniądze oraz dwukrotnie, w dniu 28 stycznia 2005 r. i w dniach pomiędzy 2 
a 9 maja 2005 r., przestępstw z art. 282 k.k. oraz z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 
282 k.k. 
Pierwszy wyrok w tej sprawie Sąd Rejonowy w M. wydał w dniu 10 mar-
ca 2006 r., uniewinniając dwóch pierwszych oskarżonych, a Jacka G. i Rafała 
R. uznając jedynie – w ramach czynu z art. 280 § 1 k.k., którego przedmiotem 
były telefony komórkowe i pieniądze – winnych przestępstwa z art. 190 § 1 
k.k., uniewinniając ich w pozostałym zakresie. W wyniku apelacji prokuratora i 
obrońców dwóch ostatnich oskarżonych, Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z 
dnia 12 lipca 2006 r., uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do 
ponownego rozpoznania. Po ponownym jej rozpoznaniu, Sąd Rejonowy w M., 
wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2008 r., uniewinnił Pawła B. od zarzucanego mu 
czynu, zaś pozostałych trzech oskarżonych, w ramach zarzucanego im prze-
stępstwa z art. 280 § 1 k.k., którego przedmiotem miały być telefony komór-
kowe i pieniądze, uznał za winnych popełnienia w dniu 27 lub 28 lutego 2005 
r. wspólnie i w porozumieniu wobec Damiana S. przestępstwa z tego przepi-
su, poprzez grożenie mu natychmiastowym użyciem przemocy, skierowaniem 
w jego stronę pistoletu, a następnie zabranie mu w celu przywłaszczenia tele-
fonu marki Siemens o wartości 364 zł, za co wymierzono im kary po 2 lata 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania na okres 

 
4
3 lat oraz grzywny po 60 stawek dziennych (po 20 zł), uniewinniając ich od 
pozostałych zarzutów. Od tego wyroku apelowali jedynie obrońcy trzech ska-
zanych oskarżonych, a po rozpoznaniu tych środków odwoławczych Sąd 
Okręgowy w P., wyrokiem z dnia 15 października 2008 r., znów uchylił wyrok 
Sądu Rejonowego i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd 
ten wskazał, że zachowanie, jakie miało mieć miejsce w dniu 27 lub 28 lutego 
2005 r., nastąpiło na terenie szkoły, do której uczęszczali oskarżeni i po-
krzywdzony, a dzień 27 lutego przypadał wówczas w niedzielę, kiedy to szko-
ła jest nieczynna i zalecił sądowi meriti m.in. uzyskanie informacji odnośnie 
pobytu pokrzywdzonego w szkole w dniach, w jakich miało dojść do zdarzenia 
stanowiącego przestępstwo z art. 280 § 1 k.k., uzyskanie od pokrzywdzonego 
spontanicznej relacji odnośnie tego zdarzenia, przeprowadzenie dodatkowych 
oględzin miejsca, w jakim miało ono nastąpić, zasięgnięcie opinii biegłego z 
zakresu balistyki oraz podjęcia próby ustalenia danych dotyczących numeru 
telefonu, jaki był przyporządkowany skradzionemu aparatowi. 
Po częściowym wykonaniu tych zaleceń i uzyskaniu informacji, że po-
krzywdzony nie był w szkole w dniu 28 lutego 2005 r., tj. w dacie czynu, Sąd 
Rejonowy w M., na posiedzeniu w dniu 27 stycznia 2009 r., uwzględniając 
wnioski obrońców, do których przychylił się też prokurator, umorzył wobec 
tych oskarżonych postępowanie karne na podstawie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. 
Postanowienie to uprawomocniło się bez zaskarżania w dniu 4 lutego 2009 r. 
W maju 2009 r. kasację na niekorzyść oskarżonych wywiódł od tego posta-
nowienia Prokurator Generalny, podnosząc zarzut obrazy art. 339 § 3 pkt 2 
oraz art. 442 § 3 k.p.k., polegającej na niezastosowaniu się przez Sąd Rejo-
nowy do wiążących wskazań Sądu odwoławczego, które nie ograniczały się 
bynajmniej do potrzeby zasięgnięcia informacji co do obecności pokrzywdzo-
nego w szkole, w określonej dacie oraz na skorzystaniu z art. 339 § 3 pkt 2 

 
5
k.p.k., przy dokonaniu niedopuszczalnej w jego ramach merytorycznej oceny 
dowodów, gdyż w uzasadnieniu postanowienia wskazano, że nieobecność 
pokrzywdzonego w określonym dniu w szkole „stawia pod znakiem zapytania 
wiarygodność pokrzywdzonego” przyjmując, że skoro to, czy pokrzywdzony 
był w ogóle tego dnia w szkole, jest tak wysoce wątpliwe, to „w zasadzie wy-
klucza przypisanie oskarżonym czynu z art. 280 § 1 k.k.”, choć taka ocena 
powinna być dokonana w aspekcie całokształtu materiału dowodowego, a 
więc na rozprawie, po zrealizowaniu wskazań Sądu odwoławczego, tym bar-
dziej, że zapadły w tej sprawie już dwa wyroki Sądu pierwszej i dwa Sądu 
drugiej instancji, co – zdaniem autora kasacji – także wykluczało możliwość 
zakończenia jej w sposób określony w art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. Wywodząc w 
ten sposób w kasacji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i 
przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w M. do ponownego rozpoznania. 
Na rozprawie przed Sądem Najwyższy prokurator Prokuratury Krajowej popie-
rał tę skargę, zaś uczestniczący w niej oskarżony Jacek R. wnosił o jej nie-
uwzględnienie wskazując, że postępowanie w tej sprawie, które odbiło się ne-
gatywnie na życiu jego i kolegów współoskarżonych, trwało już wiele lat i 
chce, aby się wreszcie skończyło, choćby tylko umorzeniem, obawia się bo-
wiem kolejnego długiego procesu w tej sprawie. 
Rozpoznając tę kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Skarga ta jest zasadna. Nie powinno budzić wątpliwości, że instytucja 
tzw. oddania pod sąd sensu stricto, umożliwiająca sądowi umorzenie postę-
powania karnego przed rozprawą w razie oczywistego braku podstaw do 
oskarżenia (art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k.), wchodzi w rachubę jedynie wtedy, gdy 
mimo kompleksowego zgromadzenia dowodów, a więc nieistnienia braków 
postępowania przygotowawczego, które uzasadniałyby przekazanie sprawy 
prokuratorowi do uzupełnienia tego postępowania, analiza zebranego mate-

 
6
riału dowodowego – bez dokonywania na tym etapie procesu oceny poszcze-
gólnych dowodów pod względem merytorycznym – w ogóle nie daje podstaw 
do oskarżenia danej osoby o zarzucany jej czyn, a więc gdy żaden z tych do-
wodów nie wskazuje na prawdopodobieństwo popełnienia tego czynu lub nie 
uzasadnia możliwości popełnienia go przez oskarżonego. Takie stanowisko 
funkcjonowało już pod rządem poprzedniej regulacji (art. 299 § 1 pkt 4 k.p.k. z 
1969 r.) i jest przyjmowane także na gruncie obecnego kodeksu z podkreśla-
niem, że instytucja ta nie może być stosowana przy braku jednoznacznej wy-
mowy owych dowodów, to bowiem wymaga już przeprowadzenia rozprawy, a 
brak faktycznych podstaw oskarżenia ma być oczywisty, czyli uderzający, 
niewątpliwy (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 listopada 
1971 r., I KR 206/71, RPEiS 1972, nr 2, s. 331; z dnia 7 września 1994 r., III 
KRN 98/94, OSNKW 1994, z. 11-12, poz. 72 czy z dnia 3 lutego 1999 r., V 
KKN 360/97 OSNPriPr1999, nr. 7-8, poz. 13 oraz m. in. J. Grajewski, E. Skrę-
towicz: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Gdańsk 1996, s. 229 – 
230; P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. 
Komentarz, Warszawa 2007, t. II, s. 290; T. Grzegorczyk: Kodeks postępo-
wania karnego oraz ustawa o świadku koronnym. Komentarz, Warszawa 
2008, s. 751; J. Grajewski, L. Paprzycki, S. Steinborn: Kodeks postępowania 
karnego. Komentarz, Kraków 2006, t. I., s. 946; K. Marszał red.: Proces karny. 
Przebieg postępowania, Katowice 2008, s. 87; S. Waltoś: Proces karny. Zarys 
systemu, Warszawa 2008, s. 512). Zatem w sytuacji, gdy w określonej spra-
wie zapadały uprzednio różne wyroki, wszystkie następnie uchylane w instan-
cji odwoławczej, sięganie przy kolejnym ponownym rozpoznawaniu tej sprawy 
do wskazanej instytucji, choć nie wykluczone, gdyż proces w stadium sądo-
wym zaczyna się znów od początku, powinno być szczególnie ostrożne i na-
stępować wyjątkowo, np. gdy uzasadnia to prawne wyeliminowanie, czyli brak 

 
7
obecnie, dowodów, które uprawdopodobniały dotąd zarzuty oskarżenia. I tu 
jednak należy mieć na względzie, że w takim wypadku oskarżony w publicz-
nym procesie karnym stał już pod określonym oskarżeniem, że wyroki w jego 
sprawie były uchylane, a w konsekwencji, że wobec niego wydźwięk wyroku 
uniewinniającego jest inny niż postanowienia o umorzeniu procesu. Ponadto 
należy mieć na uwadze, że przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania 
aktualizuje uprawnienia prezesa sądu i sądu, o jakich mowa w rozdziale 40 
Kodeksu postępowania karnego jedynie w zakresie, w jakim nie wyłącza tego 
orzeczenie sądu odwoławczego i zawarte w jego uzasadnieniu zapatrywania 
prawne oraz wskazania tego sądu co do dalszego postępowania (zob. posta-
nowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2007 r., I KZP 16/07, OSNKW 
2007, z. 9, poz. 61). 
W sprawie niniejszej Sąd Rejonowy, po uchyleniu poprzedniego wyroku, 
zaczął w dniu 2 grudnia 2008 r. procedować na rozprawie, ale z uwagi na nie-
stawiennictwo biegłej psycholog i dwóch świadków, ograniczył się do wezwa-
nia operatorów (Plus, ERA GSM i Centertel) o nadesłanie do dnia 31 grudnia 
2008 r. danych odnośnie tego, czy pokrzywdzony był abonentem ich sieci, jaki 
miał IMEI jego aparat telefoniczny oraz wykazu jego rozmów i informacji tek-
stowych oraz wezwania Komendy Policji o przeprowadzenie ponownie proto-
kołowanej czynności oględzin miejsca zdarzenia z dnia 28 lutego 2005 r., z 
udziałem technika kryminalistycznego i przesłania sądowi do dnia 20 grudnia 
2008 r. tego protokołu wraz z dokumentacją fotograficzną, a także Dyrekcji 
Zespołu Szkół w R. o informację, czy w dniu 28 lutego 2005 r. pokrzywdzony, 
według zapisów dziennika, był obecny w szkole. Natomiast odroczył rozpo-
znanie sprawy, z jednoczesnym wyznaczeniem na dzień 27 stycznia 2009 r. 
posiedzenia, w celu rozpatrzenia wniosku obrońcy Jacka G. i Rafała R. o 
umorzenie postępowania przed rozprawą w trybie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k., po 

 
8
czym na tym posiedzeniu, w dniu 27 stycznia 2009 r., rozpoznając powyższy 
wniosek, do którego przyłączył się prokurator, wydał postanowienie o takim 
umorzeniu, zaskarżone niniejszą kasacją. W uzasadnieniu tego postanowie-
nia Sąd Rejonowy, przywołując pogląd wyrażony we wskazanym wcześniej 
postanowieniu Sądu Najwyższego z 1994 r., że oczywisty brak podstaw do 
oskarżenia wiązać należy z rzucającym się w oczy brakiem dowodów świad-
czących o popełnieniu przez oskarżonego zarzucanego mu czynu, uznał, że 
tak jest właśnie tym postępowaniu. Stanowisko powyższe uzasadnił w ten 
sposób, że skoro z informacji uzyskanej teraz od dyrekcji szkoły, na terenie 
której miało mieć miejsce zdarzenie z dnia 28 lutego 2005 r., wynika, że w 
tym dniu pokrzywdzony nie był obecny na zajęciach lekcyjnych, to „stawia ona 
całkowicie pod znakiem zapytania wiarygodność zeznań pokrzywdzonego”, 
przyjmując też, że z uwagi na to, iż szkoła ta jest niewielka „wykluczyć należy 
w sposób kategoryczny, aby Damian S. przebywał na trenie szkoły nie biorąc 
udziału w zajęciach lekcyjnych”. Jednocześnie Sąd Rejonowy uznał, że: „To 
czy Damian S. był obecny w dniu 28 lutego 2005 r. w szkole jest tak dalece 
wątpliwe, że w zasadzie wyklucza przypisanie oskarżonym czynu z art. 280 § 
1 k.k.” oraz przyjął, iż „pomijając ocenę merytoryczną dowodów stwierdzić na-
leży jednoznacznie (...), że skoro poważne i nieusuwalne wątpliwości budzi 
sam fakt pobytu pokrzywdzonego (...) na terenie szkoły, to niewątpliwie jest 
brak w sprawie jakichkolwiek niepodważalnych dowodów świadczących o 
tym, że w stosunku do jego osoby na terenie szkoły w zamkniętych pomiesz-
czeniach (toalecie – SN) używano broni pneumatycznej”. To ostatnie dopro-
wadziło Sąd meriti dodatkowo do wniosku o rezygnacji z nakazanego przez 
Sąd odwoławczy przeprowadzenia dowodu z biegłego z zakresu balistyki od-
nośnie mechanizmu powstania uszkodzenia na powierzchni płytki ceramicz-
nej w łazience szkolnej, gdzie miało mieć zdarzanie, choć uzyskano już do-

 
9
kumentację, także fotograficzną, ponownych oględzin tej łazienki, w tym i tej 
płytki. 
Powyższe przytoczenia wywodów Sądu Rejonowego wskazują, że miał 
on świadomość warunków, w jakich można sięgać po umorzenie przewidzia-
ne w art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k., ale nie zrozumiał ich istoty. Rzecz bowiem w 
tym, że pomijając jakoby merytoryczną ocenę dowodów, Sąd ten dokonał 
jednak takiej oceny przed rozprawą, dezawuując dowód z zeznań pokrzyw-
dzonego na tej tylko podstawie, że informacja ze szkoły, na terenie której mia-
ło mieć miejsce zdarzenie przestępne, wskazywała, iż w krytycznym dniu nie 
odnotowano jego obecności na zajęciach lekcyjnych. Z tego faktu sąd wycią-
gnął też wniosek, że nie mógł on być w ogóle obecny na terenie szkoły i 
uznał, że jest to zatem osoba niewiarygodna. Oznacza to jednak w oczywisty 
sposób dokonanie oceny wiarygodności źródła dowodowego jeszcze przed 
bezpośrednim kontaktem z nim i z jego zeznaniami. Co więcej, Sąd Rejonowy 
popadł w swoich wywodach w wyraźną sprzeczność, jako że z jednej strony 
uznaje, iż „wykluczyć należy w sposób kategoryczny”, aby pokrzywdzony 
przebywał na terenie szkoły w dacie zarzucanego oskarżonym zdarzenia 
przestępnego, by następnie stwierdzić, że jego obecność w szkole jest jedy-
nie „wysoce wątpliwa”, a dalej, iż fakt takiego pobytu „budzi poważne i nieu-
suwalne wątpliwości”. „Poważne wątpliwości” czy „wysoka wątpliwość” nie 
oznaczają bynajmniej, że obecność taka jest „wykluczona”, a rzekoma „nieu-
suwalność” tych wątpliwości jest zupełnie niezrozumiała w sytuacji, gdy Sąd 
nie przeprowadził w ogóle dowodu z zeznań pokrzywdzonego, uznając go z 
założenia za niewiarygodnego, bez jakiejkolwiek próby wyjaśnienia owych 
„poważnych wątpliwości”. Przypomnieć tu zaś należy, że Sąd odwoławczy 
wskazał w tej sprawie także na inne dowody dotyczące tego zdarzenia, w po-
staci dowodów rzeczowych oraz wyjaśnień – obecnie już zeznań – Pawła B. i 

 
10
nakazał, aby w ponownym postępowaniu przy przesłuchaniu samego po-
krzywdzonego „dążyć do uzyskania od niego spontanicznej relacji na temat 
zdarzenia, a dopiero później skorzystać z instytucji o jakiej mowa w art. 391 § 
1 k.p.k.”. Sąd Rejonowy zaś pominął fakt istnienia tych dowodów i w ogóle 
zrezygnował z dowodu z zeznań pokrzywdzonego, uznając go „z góry” za 
niewiarygodny, co doprowadziło go do błędnego wniosku o braku jakichkol-
wiek dowodów na przedmiotowe zdarzenie przestępne. 
W konsekwencji doszło w tej sprawie do obrazy art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k., 
a w następstwie tego także do naruszenia art. 442 § 3 k.p.k. Posiedzenie w 
kwestii przewidzianej w art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k., nie jest bowiem miejscem dla 
rozstrzygania przez sąd wątpliwości nasuwających się w wyniku uzyskania w 
trakcie odroczenia rozprawy nowych informacji i nie może prowadzić do do-
konywania na tym forum ocen odnośnie wiarygodności poszczególnych do-
wodów, jak to uczyniono w tej sprawie, gdyż te mogą być jedynie efektem 
przeprowadzenia dowodów na rozprawie i przeanalizowania ich w kontekście 
całokształtu materiału dowodowego. Umarzając nieprawidłowo postępowanie 
przed rozprawą Sąd Rejonowy niezasadnie też uznał, że dezaktualizują się 
zalecenia sądu odwoławczego odnośnie dalszego postępowania. Zaskarżone 
postanowienie nie może się więc ostać. 
Dlatego Sąd Najwyższy uchylił to orzeczenie i przekazał sprawę Sądowi 
Rejonowemu w M. do merytorycznego rozpoznania. Sąd ten, skoro procedo-
wać będzie obecnie odnośnie jednego tylko przestępstwa, powinien dążyć do 
szybkiego rozpoznania sprawy, gdyż liczba dowodów do przeprowadzenia nie 
jest już tak znaczna jak dotąd, przy wielości zarzucanych oskarżonym prze-
stępstw. Może on wprawdzie korzystać z art. 339 k.p.k., ale jedynie, gdy 
przed rozprawą pojawią się okoliczności wskazane w tym przepisie, np. prze-
szkody procesowe lub faktyczne w prowadzeniu procesu, in concreto nie mo-

 
11
że jednak w zaistniałej sytuacji korzystać z konstrukcji przewidzianej w art. 
339 § 3 pkt 2 k.p.k. Prowadząc rozprawę sąd, dysponując efektami niektórych 
zrealizowanych już czynności uzupełniających zaleconych przez sąd odwo-
ławczy, powinien też mieć na uwadze wskazania tego sądu co do innych ta-
kich czynności oraz odnośnie sposobu przeprowadzenia dowodu z zeznań 
pokrzywdzonego, ale też podobnie starać się przeprowadzać pozostałe prze-
słuchania, gdyż wymaga tego art. 171 § 1 k.p.k., a oceny odnośnie wiarygod-
ności przeprowadzonych dowodów powinien dokonać w aspekcie całego ma-
teriału dowodowego, a nie w oparciu o jednostkowe informacje. Sąd Rejono-
wy powinien również dążyć do uzyskania od pokrzywdzonego szczegółowych 
danych o dacie i przebiegu zarzucanego oskarżonym przestępstwa oraz jego 
ustosunkowania się do informacji dyrekcji szkoły odnośnie jego nieobecności 
na lekcjach w dniu 28 lutego 2005 r., a w tym kontekście co do jego obecno-
ści w ogóle na terenie tej instytucji i w pomieszczeniu, w jakim miało dojść do 
zdarzenia przestępnego. 
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI