II KK 115/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w części dotyczącej zadośćuczynienia za krzywdę z powodu sprzeczności między sentencją a uzasadnieniem i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. w zakresie zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z zatrzymań. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie przepisów procesowych, w tym sprzeczność między sentencją wyroku Sądu Apelacyjnego a jego uzasadnieniem. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając istotną rozbieżność między treścią sentencji a uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, co uniemożliwiło jednoznaczne ustalenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia.
Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...], który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. w zakresie zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z zatrzymań wnioskodawcy T. W. w latach 1978-1980. Sąd Okręgowy zasądził 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia, a Sąd Apelacyjny podwyższył tę kwotę do 20 000 zł, co w sentencji zostało sformułowane jako podwyższenie do 20 000 zł. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie przepisów procesowych, wskazując na sprzeczność między sentencją wyroku Sądu Apelacyjnego a jego uzasadnieniem, które sugerowało podwyższenie kwoty zadośćuczynienia o 20 000 zł. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając istotną i nieusuwalną rozbieżność między sentencją a uzasadnieniem wyroku Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że taka sprzeczność, niebędąca oczywistą omyłką pisarską ani sprzecznością w treści samego orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.), prowadzi do wadliwości orzeczenia i wymaga uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej zadośćuczynienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, istotna i nieusuwalna rozbieżność między sentencją a uzasadnieniem wyroku, która uniemożliwia jednoznaczne ustalenie treści rozstrzygnięcia, stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że rozbieżność między sentencją wyroku Sądu Apelacyjnego (podwyższenie zadośćuczynienia do 20 000 zł) a jego uzasadnieniem (podwyższenie o 20 000 zł) była istotna i nieusuwalna. Taka wada nie jest oczywistą omyłką pisarską ani sprzecznością w treści samego orzeczenia, ale stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, które uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
wnioskodawca (w zakresie uchylenia wyroku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w K. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.o.n.o. art. 11 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
u.o.n.o. art. 11 § 2
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
u.o.n.o. art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Pomocnicze
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 105
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istotna i nieusuwalna sprzeczność między sentencją wyroku Sądu Apelacyjnego a jego uzasadnieniem w zakresie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia. Sformułowanie w sentencji wyroku Sądu Apelacyjnego jako podwyższenie kwoty zadośćuczynienia do 20 000 zł, podczas gdy ta kwota została już zasądzona przez sąd pierwszej instancji. Uzasadnienie Sądu Apelacyjnego wskazujące na potrzebę podwyższenia zadośćuczynienia o 20 000 zł, co jest sprzeczne z sentencją.
Odrzucone argumenty
Argument prokuratora o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Argument, że rozbieżność między sentencją a uzasadnieniem jest oczywistą omyłką pisarską podlegającą sprostowaniu.
Godne uwagi sformułowania
istotna i nieusuwalna rozbieżność między sentencją a uzasadnieniem wyroku nie jest to oczywista omyłka pisarska, którą można sprostować w trybie art. 105 k.p.k., gdyż [...] sprostowanie oczywistej omyłki nie może polegać na ingerowaniu w merytoryczną treść wyroku nie ma wątpliwości co do tego, że między treścią sentencji a treścią uzasadnienia istnieje istotna rozbieżność
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Dariusz Kala
członek
Michał Laskowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wad orzeczeń sądowych, w szczególności sprzeczności między sentencją a uzasadnieniem, oraz zasady przyznawania zadośćuczynienia na podstawie ustawy represyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zastosowania konkretnej ustawy represyjnej. Może być stosowane analogicznie do innych spraw, gdzie występuje podobna sprzeczność w orzeczeniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak drobne błędy formalne w orzeczeniu (sprzeczność między sentencją a uzasadnieniem) mogą prowadzić do uchylenia wyroku przez Sąd Najwyższy, co jest istotne dla zrozumienia rygoryzmu proceduralnego.
“Błąd w wyroku Sądu Apelacyjnego doprowadził do uchylenia przez Sąd Najwyższy. Kluczowa jest tu sprzeczność między tym, co sąd napisał, a tym, co miał na myśli.”
Dane finansowe
WPS: 20 000 PLN
zadośćuczynienie: 20 000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II KK 115/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Dariusz Kala SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) Protokolant Marta Brylińska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Grzegorza Krysmanna, w sprawie T. W. o zasądzenie odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r., kasacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy, od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt II AKa […] , zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt III KO […] , 1. uchyla zaskarżony wyrok w części objętej punktem I.1. w zakresie dotyczącym zadośćuczynienia i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w […] do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, 2. zarządza zwrot uiszczonej opłaty od kasacji w kwocie 750 zł (siedemset pięćdziesiąt złotych) na rzecz wnioskodawcy. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt III Ko […] , Sąd Okręgowy w K. na podstawie art. 11 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za niewa ż ne orzecze ń wydanych wobec osób represjonowanych za dzia ł alno ść na rzecz niepodleg ł ego bytu Pa ń stwa Polskiego uwzględnił częściowo wniosek pełnomocnika T. W. i m.in. w pkt 1 wyroku zas ą dził od Skarbu Pa ń stwa - S ą du Okr ę gowego w K. na rzecz wnioskodawcy kwot ę 20 000 z ł tytu ł em zado ść uczynienia za krzywd ę wynik łą z zatrzyma ń wnioskodawcy w okresie od po ł owy roku 1978 do 26 lutego 1980 r. z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia si ę wyroku do dnia zap ł aty. Sąd Apelacyjny w […] , po rozpoznaniu apelacji pełnomocnika wnioskodawcy, wyrokiem z 31 lipca 2017 r., II AKa […] , zmienił wyrok Sądu Okręgowego m.in. w ten sposób, że „kwot ę zado ść uczynienia za doznan ą krzywd ę wynik łą z tych zatrzyma ń (punkt 1 wyroku) podwy ż sza do 20.000 (dwudziestu tysi ę cy) z ł otych”. Od tego prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego pełnomocnik wnioskodawcy wniósł kasację, w której zarzucił ra żą ce naruszenie w toku post ę powania przepisów prawa procesowego, maj ą ce istotny wp ł yw na tre ść zaskar ż onego orzeczenia, tj.: 1) przepisu art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k., polegaj ą ce na wadliwym przeprowadzeniu kontroli odwo ł awczej, zaskar ż onego na korzy ść wnioskodawcy wyroku s ą du I instancji, poprzez wydanie orzeczenia zmieniaj ą cego ten wyrok w zakresie punktu I - wobec uznania apelacji w cz ęś ci za uzasadnion ą i podwy ż szenie kwoty zado ść uczynienia do kwoty 20 tysi ę cy z ł otych, pomimo tego, ż e kwota taka zosta ł a tym samym tytu ł em ju ż zas ą dzona na rzecz wnioskodawcy wyrokiem s ą du I instancji - przy jednoczesnym sporz ą dzeniu uzasadnienia wskazuj ą cego na podj ę cie innego rozstrzygni ę cia, tj. podwy ż szenia w tym punkcie kwoty zado ść uczynienia o kwot ę 20 tysi ę cy z ł otych, co doprowadziło do zaistnienia sprzeczno ś ci mi ę dzy rozstrzygni ę ciem, a uzasadnieniem poddaj ą cym w wątpliwość, które z wyra ż onych stanowisk, w wyniku kontroli odwoławczej rzeczywi ś cie zosta ł o podj ę te. W konkluzji kasacji wniesiono o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w […] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna. Skarżąca trafnie podniosła niespójność między treścią sentencji wyroku Sądu Apelacyjnego, a treścią uzasadnienia tego wyroku. Stosownie do treści punktu 1 wyroku Sądu Okręgowego tytu ł em zado ść uczynienia za krzywd ę wynik łą z zatrzyma ń wnioskodawcy w okresie od po ł owy 1978 r. do 26 lutego 1980 r. zasądzono kwot ę 20 000 z ł . Po rozpoznaniu apelacji Sąd Apelacyjny w pkt I wyroku rozstrzygnął o zmianie pkt 1 wyroku Sądu Okręgowego m.in. w ten sposób, że „kwot ę zado ść uczynienia za doznan ą krzywd ę wynik łą z tych zatrzyma ń (punkt 1 wyroku) podwy ż sza do 20.000 (dwudziestu tysi ę cy) z ł otych”. Trafnie zauważono w uzasadnieniu kasacji, że skoro już Sąd Okręgowy zasądził tytułem zadośćuczynienia za opisaną wyżej krzywdę właśnie kwotę 20.000 zł, to Sąd Apelacyjny, wbrew brzmieniu sentencji pkt I zaskarżonego wyroku, w istocie przedmiotowego zadośćuczynienia nie podwyższył, choć ta część sentencji taką właśnie intencję tego Sądu wyraża. Zasadnie również wskazano w kasacji, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku (s. 12) nie pozostawia wątpliwości co do tego, że Sąd Apelacyjny uważa kwotę 20.000 zł zasądzoną przez Sąd Okręgowy za niedostateczną, ustaloną wadliwie, skutkiem czego uznał za konieczne podwyższenie kwoty zadośćuczynienia zasądzonego w pkt 1 wyroku I instancji „o 20 000 zł”. Zdaniem Sądu Najwyższego nie ma wątpliwości co do tego, że między treścią sentencji a treścią uzasadnienia istnieje istotna rozbieżność. Omawiana usterka zaskarżonego rozstrzygnięcia nie jest jednak sprzecznością w treści orzeczenia, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k., gdyż ten przepis dotyczy jedynie sprzeczno ści w treści samego orzeczenia, nie obejmuje zatem przypadków – jak w przedmiotowej sprawie – sprzeczno ś ci zachodz ą cej mi ę dzy wyrokiem, a jego uzasadnieniem (zob. wyrok SN z dnia 15 wrze ś nia 2010 r., II KK 42/10). Jednocześnie jednak – wbrew twierdzeniom prokuratora zawartym w pisemnej odpowiedzi na kasację – nie jest to oczywista omyłka pisarska, którą można sprostować w trybie art. 105 k.p.k., gdyż jak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie sądowym, s prostowanie oczywistej omyłki nie może polegać na ingerowaniu w merytoryczną treść wyroku (zob. wyrok SN z dnia 13 grudnia 2017 r., II KK 341/17), a taką z pewnością stanowi określenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia. Rozbieżność występująca w niniejszej sprawie nie jest też takiego rodzaju, że pozwalałaby zasadnie i jednoznacznie przyjąć prymat treści sentencji nad uzasadnieniem, jako dokumentem o walorze jedynie sprawozdawczym, powstałym już po zapadnięciu rozstrzygnięcia. Wszak także sentencja zaskarżonego wyroku ujawnia intencję podwyższenia zasądzonego zadośćuczynienia, co spójne jest z rozważaniami Sądu Apelacyjnego w treści pisemnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu Najwyższego w sprawie doszło do innego niż wymienione w art. 439 § 1 k.p.k. rażącego naruszenia prawa procesowego, polegającego na istotnej i nieusuwalnej, tj. nie dającej się rozstrzygnąć w drodze interpretacji tych sprzecznych elementów zaskarżonego rozstrzygnięcia, rozbieżności między sentencją a uzasadnieniem wyroku. W świetle orzecznictwa sądowego taka sprzeczno ść mo ż e prowadzi ć do powstania sytuacji, w której konieczne jest uchylenie obarczonego taką wadą wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w szczególności w sytuacji - jak to jest w rozpatrywanej sprawie - gdy zebrany materia ł sprawy nie pozwala w sposób jednoznaczny na rozstrzygni ę cie, które ze sprzecznych stanowisk s ą du - wyra ż onych w wyroku i jego uzasadnieniu - zas ł uguje na uwzgl ę dnienie (wyrok SN z 5 marca 1984 r., I KR 6/84, OSNKW 1984, nr 11–12, poz. 128 z aprobuj ą ca glos ą Z. Dody, NP 1988, nr 2–3, s. 180 i n.). Zdaniem Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie doszło do tego właśnie rodzaju wady. Konkludując, stwierdzone przez Sąd Najwyższy rażące naruszenia prawa procesowego zmuszają do uchylenia zaskarżonego wyroku we wskazanej części i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Wobec powyższego orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI