II KK 114/11

WYROK  Z  DNIA  15  CZERWCA  2011  R. 
II  KK  114/11 
 
 
Dla prawidłowego skazania w trybie art. 387 k.p.k. na karę grzywny 
istotne jest nie to, że orzeczona kara globalnie odpowiada kwocie, jaką su-
geruje oskarżony lecz, także – z uwagi na fakt, że ma ona być orzeczona w 
stawkach dziennych z określoną wysokością tej stawki – aby orzeczenie tej 
kary uwzględniało wniosek poddającego się jej, odnośnie zarówno do liczby 
stawek, jak i do wysokości stawki dziennej grzywny i pozostawało w tym 
zakresie zgodne z prawem. 
 
Przewodniczący: sędzia SN W. Płóciennik. 
Sędziowie SN: T. Artymiuk, T. Grzegorczyk (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Mariusza B., skazanego z art. 270 § 1 i art. 
272 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 
k.p.k. w dniu 15 czerwca 2011 r. kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw 
Obywatelskich na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w P. z 
dnia 10 lutego 2005 r., 
 
u c h y l i ł  zaskarżony wyrok i p r z e k a z a ł  sprawę Sądowi Rejo-
nowemu w P. do ponownego rozpoznania. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy, po rozpoznaniu wniosku 
oskarżonego o skazanie go w określony sposób bez przeprowadzania 

 
 
2
postępowania dowodowego, uznał go za winnego zarzucanego mu 
przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 272 k.k. i skazał na karę roku 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 
próby 3 lat, orzeczeniem na podstawie art. 71 § 1 k.k. kary 200 stawek 
dziennych grzywny po 10 zł, z zaliczeniem na jej poczet okresu 90 dni 
tymczasowego aresztowania oraz uznaniem tej grzywny za wykonaną do 
kwoty 1800 zł. Wyrok ten nie był skarżony i uprawomocnił się w dniu 18 
lutego 2005 r. W maju 2011 r. kasację od tego orzeczenia na korzyść 
skazanego wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucając obrazę art. 
387 § 2 k.p.k., polegającą na zawarciu w treści tego wyroku odmiennego 
rozstrzygnięcia o karze grzywny w porównaniu z tym, które zostało 
uzgodnione w toku rozprawy głównej, co w konsekwencji doprowadziło też 
do naruszenia prawa materialnego, a to art. 71 § 1 k.k., przez orzeczenie 
kary grzywny w wysokości 200 stawek dziennych w sytuacji, gdy w dacie 
orzekania, przy zawieszeniu kary pozbawienia wolności, możliwe było jej 
orzeczenie jedynie w wysokości do 180 stawek dziennych. Wywodząc w 
ten sposób skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i 
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P. 
Rozpoznając tę kasację Sąd Najwyższy zważył co następuje. 
Kasacja ta jest zasadna w oczywistym stopniu, stąd jej rozpoznanie 
na posiedzeniu, o którym mowa w art. 535 § 5 k.p.k. Rzecz bowiem w tym, 
że na rozprawie głównej w dniu 10 lutego 2005 r. oskarżony Mariusz B. 
oświadczył, iż chce dobrowolnie poddać się karze, a jego obrońca wniósł 
wówczas o wymierzenie mu kary roku pozbawienia wolności z 
zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat oraz „kary grzywny w 
wysokości 2000 zł, przy określeniu stawki dziennej na kwotę 200 zł, z 
jednoczesnym jej zaliczeniem na poczet dotychczasowego aresztu”. 
Prokurator wyraził zgodę na proponowane warunki. Sąd zaś postanowił 
uwzględnić wskazany wyżej wniosek, ale w wydanym w tym dniu wyroku 

 
 
3
orzekł wobec oskarżonego poza – zgodną z jego wnioskiem – karą 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, 
grzywnę w wysokości 200 stawek po 10 zł, a nie jak wskazano w tym 
wniosku przy stawce dziennej po 200 zł, tak aby ich łączna kwota wynosiła 
2000 zł. W konsekwencji mimo, iż na rozprawie Sąd nie sugerował 
modyfikacji wniosku odnośnie proponowanej ilości stawek czy wysokości 
stawki dziennej, orzekł w istocie wbrew wnioskowi, który jakoby 
zaakceptował. Wprawdzie iloczyn stawek dziennych i wysokości stawki 
odpowiada kwocie 2000 zł, którą sugerowali oskarżony i jego obrońca, ale 
decyzja Sądu o odmiennym ukształtowaniu ilości stawek i wysokości stawki 
dziennej grzywny spowodowała, że zaliczenie na jej poczet okresu 90 dni 
tymczasowego aresztowania nie objęło całej kwoty orzeczonej grzywny, 
gdyż pozostało nadal do wykonania 200 zł tej kary, którą w postępowaniu 
wykonawczym wprowadzono do wykonania, a następnie zarządzono 
wykonanie w postaci zastępczej kary 10 dni pozbawienia wolności. 
Wprawdzie to ostatnie stanowi już konsekwencję wydanego wyroku, ale 
wskazuje też na skutki prawne, jakie pociągnąć za sobą może wadliwe 
procedowanie sądu na rozprawie przy stosowaniu art. 387 k.p.k. Nie budzi 
bowiem wątpliwości, że doszło do naruszenia tego przepisu, gdyż Sąd 
orzekł karę grzywny w ramach tzw. dobrowolnego poddania się 
oskarżonego karze, niezgodnie z zaakceptowanym przez siebie wnioskiem 
oskarżonego o skazanie go bez dalszego postępowania. 
Dla prawidłowego skazania w trybie art. 387 k.p.k. w zakresie kary 
grzywny istotne jest bowiem nie to, że orzeczona kara globalnie odpowiada 
kwocie, jaką sugeruje oskarżony lecz, także – z uwagi na fakt, że ma ona 
być orzeczona w stawkach dziennych z określoną wysokością tej stawki – 
aby orzeczenie tej kary uwzględniało wniosek poddającego się jej, 
odnośnie zarówno do liczby stawek, jak i do wysokości stawki dziennej 
grzywny i pozostawało w tym zakresie zgodne z prawem. Art. 387 § 3 k.p.k. 

 
 
4
pozwala przy tym sądowi sugerować wnioskodawcy wprowadzenie 
stosownych modyfikacji w zgłoszonym wniosku o określone skazanie, aby 
również w ocenie sądu liczba stawek grzywny i wysokość tej stawki 
odpowiadała 
szkodliwości 
danego 
przestępstwa 
i 
możliwościom 
finansowym oskarżonego. W sprawie tej z powyższego przepisu Sąd nie 
skorzystał, a uwzględniając rzekomo wniosek o skazanie orzekł jednak w 
kwestii grzywny odmiennie, przyjmując jako wysokość stawki dziennej 
grzywny kwotę 10 zł, zamiast wskazanej we wniosku obrońcy oskarżonego 
– 200 zł. W żadnej zatem mierze nie można przyjąć, aby orzekanie to 
odpowiadało wymogom art. 387 k.p.k. 
Rację ma też skarżący kiedy podnosi, że Sąd naruszył tym samym 
art. 71 § 1 k.k. w jego brzmieniu w dacie orzekania, a więc sprzed 
nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 5 listopada 2009 r. (Dz. U. Nr 206, 
poz. 1589), a obowiązującą od dnia 8 czerwca 2010 r. Przepis ten wówczas 
zakładał bowiem, że przy zawieszeniu wykonania kary pozbawienia 
wolności sąd może orzec grzywnę jedynie do wysokości 180 stawek 
dziennych. Tymczasem w sprawie tej Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 
200 stawek dziennych, a więc z wyraźną i rażącą obrazą prawa 
materialnego, która zaważyła na treści wydanego wyroku.  
Powyższe wskazuje, że zaskarżony wyrok ostać się nie może, jest 
bowiem dotknięty obu naruszeniami wskazanymi w tej kasacji, a przy tym 
są to naruszenia rażące, które w istotny sposób wpłynęły na jego treść. 
Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił to orzeczenie i przekazał sprawę Sądowi 
Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. Wprawdzie zarzuty 
skarżącego, mimo że kasację wniesiono od całego wyroku dotyczącego 
Mariusza B., odnosiły się tylko do rozstrzygnięcia w przedmiocie grzywny i 
nie były wysuwane co do kary pozbawienia wolności z warunkowym 
zawieszeniem jej wykonania, ale mając na uwadze, że kara grzywny 
orzeczona była na podstawie art. 71 § 1 k.k., a więc ściśle związana z 

 
 
5
faktem wymierzenia kary pozbawienia wolności z zawieszeniem jej 
wykonania, Sąd Najwyższy, w granicach zaskarżenia, uchylił cały ten 
wyrok, gdyż poszczególne jego rozstrzygnięcia są ściśle z nim związane. 
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien mieć 
na względzie, że z uwagi na kierunek kasacji wykluczone jest orzekanie na 
niekorzyść skazanego (art. 443 k.p.k.). Wprawdzie skarga ta kwestionuje 
wyrok wydany w trybie art. 387 k.p.k., ale jej przedmiotem nie jest 
bynajmniej zaskarżenie rozstrzygnięcia co do kary objętej uprzednim 
porozumieniem, a wręcz przeciwnie zasadnie wskazała ona na orzeczenie 
kary grzywny wbrew temu porozumieniu. Przy ponownym orzekaniu nie ma 
zatem zastosowania wyjątek wynikający z art. 434 § 3 w zw. z art. 443 
k.p.k., tym bardziej, że skarżącym nie jest sama strona lecz Rzecznik Praw 
Obywatelskich. Przy ponownym orzekaniu Sąd Rejonowy, przy stosowaniu 
art. 71 § 1 k.k., powinien też mieć na uwadze art. 4 § 1 k.k., a zatem z 
uwagi na to, że aktualne brzmienie art. 71 § 1 k.k. pozwala przy 
warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności orzec 
grzywnę aż do 270 stawek dziennych, winien stosować w takim wypadku 
jako przepis względniejszy dla sprawcy, rozwiązanie zawarte w poprzednim 
brzmieniu tego przepisu, a więc sprzed nowelizacji dokonanej wspomnianą 
już ustawą z 5 listopada 2009 r. Powinien wreszcie przy stosowaniu art. 387 
k.p.k. przestrzegać rygorów wynikających z tego przepisu, a więc orzekać 
zgodnie ze zgłoszonym wnioskiem, jeżeli go akceptuje, a jeśli nie to 
powinien uprzednio zasugerować odpowiednią modyfikację tego wniosku i 
dopiero przy braku tej modyfikacji orzekać na zasadach ogólnych, ale w 
niniejszej sprawie uwzględniając wskazany wyżej zakaz orzekania 
surowszego niż w uchylonym wyroku, a przy tym zgodnego z poprzednim 
brzmieniem art. 71 § 1 k.k. 
Mając to wszystko na względzie orzeczono jak w wyroku.