II KK 113/17

Sąd Najwyższy2017-07-19
SNKarneodpowiedzialność karna nieletnichWysokanajwyższy
nieletniodpowiedzialność karnakradzież rozbójniczaSąd Najwyższykasacjaobraza prawa materialnegociąg przestępstwstałe źródło dochodu

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego E.D. jako oczywiście bezzasadną, zwracając uwagę na rażącą obrazę prawa materialnego dotyczącą odpowiedzialności nieletniego za przestępstwo.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego E.D. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego skazujący skazanego za kradzieże rozbójnicze. Kasacja została oddalona jako oczywiście bezzasadna. Sąd Najwyższy zwrócił jednak uwagę na istotną kwestię materialnoprawną dotyczącą odpowiedzialności skazanego, który w chwili popełnienia czynów nie ukończył 17 lat, a popełnione przez niego przestępstwa (art. 281 k.k.) nie były wymienione w katalogu czynów, za które nieletni mogą odpowiadać na zasadach Kodeksu karnego.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego E.D. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który z kolei zmienił wyrok Sądu Okręgowego. Skazany został uznany za winnego popełnienia dwóch kradzieży rozbójniczych w warunkach ciągu przestępstw, przy czym z popełnienia przestępstw uczynił sobie stałe źródło dochodu. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, zwalniając skazanego od kosztów postępowania kasacyjnego i zasądzając koszty obrony z urzędu. Mimo oddalenia kasacji, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na istotną kwestię materialnoprawną. Skazany urodził się 2 marca 1986 roku, a czyny przypisane mu w wyroku Sądu Okręgowego zostały popełnione w październiku 2002 roku i marcu 2003 roku, czyli przed ukończeniem przez niego 17 lat. Przepis art. 10 § 2 k.k. pozwala na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej na zasadach Kodeksu karnego nieletnich, którzy ukończyli 15 lat, za określone czyny zabronione, jeśli przemawiają za tym okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy. Jednakże czyny z art. 281 k.k. nie znajdują się w katalogu wymienionym w art. 10 § 2 k.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że opisana obraza prawa materialnego ma charakter rażący i mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, co mogłoby stanowić podstawę do wniesienia kasacji na korzyść skazanego przez podmioty szczególne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli czyn nie jest wymieniony w art. 10 § 2 k.k., nieletni nie może odpowiadać na zasadach Kodeksu karnego, a jedynie na zasadach ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że czyny z art. 281 k.k. nie są wymienione w katalogu art. 10 § 2 k.k., który określa przypadki, w których nieletni po ukończeniu 15 lat mogą odpowiadać na zasadach Kodeksu karnego. W związku z tym, przypisanie odpowiedzialności karnej na podstawie Kodeksu karnego za te czyny stanowi rażącą obrazę prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie_kasacji

Strona wygrywająca

skazany (w zakresie uwzględnienia zarzutu obrazy prawa materialnego)

Strony

NazwaTypRola
E.D.osoba_fizycznaskazany
Prokuratura Krajowaorgan_państwowyprokurator
Kancelaria Adwokacka I.B.K. w W.inneobrońca z urzędu

Przepisy (16)

Główne

k.k. art. 281

Kodeks karny

k.k. art. 65 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 91 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 33 § § 2

Kodeks karny

Pomocnicze

k.k. art. 10 § § 1

Kodeks karny

Odpowiedzialność na zasadach Kodeksu karnego ponosi ten, kto popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 lat.

k.k. art. 10 § § 2

Kodeks karny

Nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się czynu zabronionego z określonego katalogu, może odpowiadać na zasadach Kodeksu karnego, jeżeli okoliczności i stopień rozwoju sprawcy za tym przemawiają.

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 536

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 435

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 455

Kodeks postępowania karnego

u.p.s.n. art. 1 § § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich

u.p.s.n. art. 18 § § 1

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich

u.p.s.n. art. 13

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz niektórych innych ustaw

k.k. art. 521

Kodeks karny

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

kasacja, wniesiona przez obrońcę skazanego oczywiście bezzasadna zwolnić skazanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego obraza prawa materialnego nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się czynu zabronionego określonego w art. 134, 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3 lub 4, art. 223 § 2, 252 § 1 lub 2 oraz art. 280, może odpowiadać na zasadach określonych w tym Kodeksie Czyny z art. 281 k.k. nie są wymienione w katalogu zawartym w art. 10 § 2 k.k. opisana obraza prawa ma charakter rażący i mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący, sprawozdawca

Michał Laskowski

członek

Zbigniew Puszkarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności karnej nieletnich, w szczególności w kontekście czynów nieujętych w katalogu art. 10 § 2 k.k."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy czyn zabroniony popełniony przez nieletniego (15-17 lat) nie znajduje się w wykazie z art. 10 § 2 k.k., a sprawa jest rozpoznawana w trybie kasacyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii odpowiedzialności karnej nieletnich i rażącej obrazy prawa materialnego przez sądy niższych instancji, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obrońców i prokuratorów.

Czy nieletni może być sądzony jak dorosły za przestępstwo, którego nie ma w kodeksie?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II KK 113/17
POSTANOWIENIE
Dnia 19 lipca 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Michał Laskowski
‎
SSN Zbigniew Puszkarski
Protokolant Marta Brylińska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Kozłowskiej,
‎
w sprawie
E.D.
‎
skazanego z art. 280 § 1 k.k. i in.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 19 lipca 2017 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II AKa (…),
‎
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w W.
‎
z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII K (…),
I. oddala kasację, jako oczywiście bezzasadną i zwalnia skazanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego,
II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej I.B.K. w W. kwoty 1476 (jeden tysiąc czerysta siedemdziesiąt sześć) złotych, w tym 23 % VAT, za wniesienie kasacji z urzędu i obronę skazanego na rozprawie kasacyjnej.
UZASADNIENIE
Kasacja obrońcy skazanego E.D. została oddalona jako oczywiście bezzasadna, co powoduje brak obowiązku sporządzenia uzasadnienia zapadłego orzeczenia (art. 535 § 3 k.p.k. – orzeczenie wydane zostało na rozprawie, a skazany, choć nie został sprowadzony na rozprawę z Aresztu Śledczego, miał przedstawiciela procesowego, tj. obrońcę z urzędu).
Zachodzi jednak konieczność zwrócenia uwagi na kwestię materialnoprawną, która ze względu na treść nadzwyczajnego środka zaskarżenia, nie mogła być przedmiotem rozpoznania Sądu kasacyjnego (zgodnie z art. 536 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym – tylko w wypadkach określonych w art. 435, 439 i 455 k.p.k., co w rozważanej sprawie nie miało miejsca, a w kasacji nie podniesiono zarzutu obrazy prawa materialnego).
W punkcie LVII wyroku Sądu Okręgowego w W.  z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII K (…), utrzymanego w mocy w tym zakresie orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II AKa (…), E.D.  został uznany za winnego tego, że działając w warunkach ciągu przestępstw, w krótkich odstępach czasu w okresie od października 2002 roku do marca 2003 roku w Warszawie, w podobny sposób oraz w różnych konfiguracjach osobowych dopuścił się 2 kradzieży rozbójniczych na osobach pochodzenia azjatyckiego, przy czym z popełnienia przestępstw uczynił sobie stałe źródło dochodu, i tak:
1.
w dniu nieustalonym, w październiku 2002 roku w W. na ul. Z. działając wspólnie i w porozumieniu z R.P., M.J. i P.O., po uprzednim dokonaniu kradzieży portfela z pieniędzmi w kwocie 1000 zł, w celu utrzymania się w posiadaniu zabranych rzeczy użył przemocy w postaci uderzenia nieustalonego mężczyzny, tj. czynu z art. 281 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.;
2.
w dniu nieustalonym, w marcu 2003 roku w W.  na ul.: A., działając wspólnie i w porozumieniu z R.P., Ł.S., M.D., R.R., R.P. oraz P.O., po uprzednim dokonaniu kradzieży pieniędzy w postaci dolarów USA o nieustalonej kwocie oraz telefonu nieustalonej marki o nieustalonej wartości, na szkodę nieustalonej kobiety, w celu utrzymania się w posiadaniu zabranych rzeczy użył przemocy w postaci uderzenia nieustalonego mężczyzny, tj. czynu z art. 281 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.
za co na podstawie art. 281 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności i 100 stawek dziennych grzywny przyjmując, że wysokość jednej stawki wynosi 50 złotych.
Z ustaleń poczynionych w wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że E.D. urodził się 2 marca 1986 r. Przepis art. 10 § 1 k.k. stanowi, że na zasadach określonych w Kodeksie karnym odpowiada ten, kto popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 lat, jednakże nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się czynu zabronionego określonego w art. 134, 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3 lub 4, art. 223 § 2, 252 § 1 lub 2 oraz art. 280, może odpowiadać na zasadach określonych w tym Kodeksie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne (art. 10 § 2 k.k.). Zestawienie dat popełnienia przez skazanego czynów z jego datą urodzenia wskazuje, że w obu wypadkach czyny te dokonane zostały przed ukończeniem przez skazanego 17 lat (wprawdzie w czynie opisanym w pkt 2 wskazuje się na nieustalony dzień w marcu 2003 r., jednak nie wyklucza to możliwości popełnienia omawianego występku w dniu 1 marca 2003 r.). Czyny z art. 281 k.k. nie są wymienione w katalogu zawartym w art. 10 § 2 k.k., co oznacza, że skazany nie mógł za nie odpowiadać na zasadach określonych w Kodeksie karnym, co jednocześnie dowodzi obrazy prawa materialnego. Podstaw do przypisania skazanemu odpowiedzialności karnej na zasadach przewidzianych w Kodeksie karnym nie dają także przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich. Z art. 1 § 1 pkt 2 tej ustawy wynika, że jej przepisy stosuje się w zakresie postępowania w sprawach o czyny karalne – w stosunku do osób, które dopuściły się takiego czynu po ukończeniu 13 lat, ale nie ukończyły lat 17, regulacja zawarta w art. 18 § 1 ustawy ma wyłącznie charakter procesowy, a przepis art. 13 ustawy, przewidujący, w określonych przypadkach, możliwość wymierzenia nieletniemu kary z nadzwyczajnym złagodzeniem jej wykonania został uchylony ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2013, poz. 1165).
Opisana obraza prawa ma charakter rażący i mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, co może stanowić ewentualną podstawę wniesienia kasacji na korzyść skazanego przez jeden z podmiotów szczególnych wymienionych w art. 521 k.p.k.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI