II KK 112/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW sprawie kasacyjnej skazanego B.M. (sygn. II KK 112/26) obrońca wniósł o wyłączenie sędziów Z.K., A.B. i A.R. od udziału w postępowaniu. Podstawą wniosku było twierdzenie, że sędziowie ci zostali powołani na urząd w wadliwej procedurze, co w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) oraz Sądu Najwyższego (SN) może prowadzić do naruszenia standardu "sądu ustanowionego ustawą" i stanowić bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, odwołał się do bogatego orzecznictwa krajowego i międzynarodowego. Podkreślono, że przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować szerzej niż tylko w aspekcie stronniczości, uwzględniając konieczność zapewnienia niezależnego i bezstronnego sądu. Przywołano uchwały SN, w tym uchwałę połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) oraz uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22), które stwierdzają nienależytą obsadę sądu, gdy bierze w nim udział sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Podkreślono również znaczenie wyroku ETPCz w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), który jednoznacznie wskazał, że udział w procesie powoływania sędziów organu, który nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej, skutkuje tym, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie spełnia standardów art. 6 ust. 1 EKPC. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy uznał, że orzekanie przez wskazanych sędziów prowadziłoby do rozpoznania sprawy przez sąd niespełniający wymogów prawnych, w związku z czym postanowił wyłączyć ich od udziału w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziów w sprawach, w których istnieje wątpliwość co do prawidłowości ich powołania na urząd, w kontekście standardów praworządności i orzecznictwa ETPCz.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziów na skutek zmian w procedurze powoływania członków KRS.
Zagadnienia prawne (1)
Czy sędziowie powołani na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. mogą orzekać w sprawie, a ich udział stanowi nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udział takich sędziów stanowi nienależytą obsadę sądu, co uzasadnia ich wyłączenie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo ETPCz (np. sprawa Reczkowicz przeciwko Polsce) oraz własne uchwały (np. BSA I-4110-1/20, I KZP 2/22), stwierdził, że sędziowie powołani w wadliwej procedurze, z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej KRS, nie spełniają standardów niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co prowadzi do nienależytej obsady sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.M. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis należy interpretować szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość, uwzględniając konieczność zapewnienia stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, w tym sądową kontrolę standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE oraz EKPC.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Uchybienie w postaci nienależytej obsady sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 4
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 258 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 258 § § 3
Kodeks karny
Dz. U. z 2018 r., poz. 3
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędziowie zostali powołani w wadliwej procedurze, co narusza standardy "sądu ustanowionego ustawą" (art. 6 ust. 1 EKPC). • Udział sędziów powołanych w wadliwej procedurze stanowi nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • Orzecznictwo ETPCz i SN potwierdza, że w takich przypadkach należy wyłączyć sędziów od udziału w sprawie.
Godne uwagi sformułowania
sąd ustanowiony ustawą • nienależyta obsada sądu • niezależny i bezstronny sąd • wadliwa procedura powołania sędziego
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Z.K.
członek
A.B.
członek
A.R.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziów w sprawach, w których istnieje wątpliwość co do prawidłowości ich powołania na urząd, w kontekście standardów praworządności i orzecznictwa ETPCz."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziów na skutek zmian w procedurze powoływania członków KRS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziów! Kluczowa decyzja w sprawie praworządności.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.