II KK 11/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej kary za znieważenie matki, uznając, że nie można było orzec kary pozbawienia wolności za to przestępstwo.
Prokurator Generalny wniósł kasację na niekorzyść oskarżonego M. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie, kwestionując orzeczenie kary pozbawienia wolności za znieważenie matki (art. 216 § 1 k.k.). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając rażące naruszenie prawa materialnego, ponieważ przepis ten nie przewiduje kary pozbawienia wolności. W konsekwencji uchylono wyrok w tej części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji, co skutkowało również uchyleniem kary łącznej.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonego M. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie. Kasacja dotyczyła części wyroku orzekającej karę za przestępstwo znieważenia matki, popełnione w dniu 2 grudnia 2023 roku (art. 216 § 1 k.k.). Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na wymierzeniu za ten czyn kary pozbawienia wolności, która nie jest przewidziana w sankcji art. 216 § 1 k.k. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że zgodnie z treścią art. 216 § 1 k.k., za znieważenie innej osoby grozi grzywna albo kara ograniczenia wolności, a nie kara pozbawienia wolności. Wobec tego orzeczenie kary pozbawienia wolności stanowiło rażącą obrazę prawa materialnego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze za czyn z art. 216 § 1 k.k. i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Lubartowie do ponownego rozpoznania w tym zakresie. Uchylenie kary jednostkowej spowodowało również konieczność ponownego ustalenia kary łącznej pozbawienia wolności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, za przestępstwo z art. 216 § 1 k.k. nie można orzec kary pozbawienia wolności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 216 § 1 k.k. przewiduje w swojej sankcji jedynie grzywnę albo karę ograniczenia wolności, co czyni orzeczenie kary pozbawienia wolności rażącym naruszeniem prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżony (w zakresie kary za znieważenie matki)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| sierż. szt. T. O. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony/funkcjonariusz Policji |
| mł. asp. M. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony/funkcjonariusz Policji |
| H. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony/matka oskarżonego |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 216 § § 1
Kodeks karny
Przepis ten przewiduje grzywnę albo karę ograniczenia wolności, a nie karę pozbawienia wolności.
Pomocnicze
k.k. art. 226 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 224 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 85 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 86 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznania kasacji na posiedzeniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wymierzenie kary pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 216 § 1 k.k., które nie przewiduje takiej kary w swojej sankcji.
Godne uwagi sformułowania
oczywiste jest to, że za to przestępstwo nie było możliwe wymierzenie M. K. kary pozbawienia wolności. Orzeczenie tego rodzaju kary stanowiło zatem oczywistą i rażącą obrazę prawa materialnego.
Skład orzekający
Jerzy Grubba
przewodniczący
Kazimierz Klugiewicz
sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja sankcji art. 216 § 1 k.k. i konsekwencje orzeczenia kary nieprzewidzianej w ustawie."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przestępstwa i jego sankcji, ale stanowi ważny przykład stosowania prawa materialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje istotny błąd proceduralny sądu niższej instancji dotyczący stosowania prawa karnego materialnego, co jest ważne dla praktyków prawa karnego.
“Sąd Najwyższy koryguje błąd: za znieważenie matki nie można było orzec więzienia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KK 11/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 kwietnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący) SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński w sprawie M. K. , oskarżonego z art. 216 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 16 kwietnia 2025 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 31/24, uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze za przypisane M. K. przestępstwo z art. 216 § 1 k.k. (pkt IV sentencji wyroku) i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Lubartowie do ponownego rozpoznania. Kazimierz Klugiewicz Jerzy Grubba Marek Pietruszyński UZASADNIENIE W sprawie złożonej podmiotowo i przedmiotowo M. K. został oskarżony o to, że: I. W dniu 5 grudnia 2023 roku w miejscowości W. , gm. M. , woj. [...], znieważył funkcjonariuszy Policji sierż. szt. T. O. i mł. asp. M. S. podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, w ten sposób, że używał wobec nich słów powszechnie uznanych za obelżywe, tj. o czyn z art. 226 § 1 k.k.; II. w miejscu i czasie jw. stosował wobec funkcjonariuszy Policji sierż. szt. T. O. i mł. asp. M. S. , groźbę bezprawną w celu zmuszenia ich do zaniechania prawnej czynności służbowej w postaci jego zatrzymania, tj. o czyn z art. 224 § 2 k.k.; III. W dniu 2 grudnia 2023 roku w miejscowości W. , gm. M. , woj. [...], znieważył swoja matkę H. K. , używając wobec niej słów powszechnie uznanych za obelżywe, tj. o czyn z art. 216 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Lubartowie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 31/24: I. oskarżonego M. K. uznał za winnego dokonania zarzucanych mu czynów z pkt. I. wyczerpującego dyspozycję art. 226 § 1 k.k., z pkt. II. wyczerpującego dyspozycję art. 224 § 2 k.k., z pkt. III. wyczerpującego dyspozycję art. 216 § 1 k.k.; II. za czyn z pkt. I. wobec M. K. na podstawie art. 226 § 1 k.k. wymierzył karę 3 miesięcy pozbawienia wolności; III. za czyn z pkt. II. wobec M. K. na podstawie art. 224 § 1 k.k. wymierzył karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; IV. za czyn z pkt. III. wobec M. K. na podstawie art. 216 § 1 k.k. wymierzył karę 3 miesięcy pozbawienia wolności; V. Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i 86 § 1 k.k. wymierzone jednostkowe kary pozbawienia wolności wobec M. K. połączył i jako karę łączną orzekł karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Wskazany wyrok, co do ww. oskarżonego, uprawomocnił się w dniu 25 kwietnia 2024 r. bez postępowania odwoławczego. Prokurator Generalny pismem z dnia 10 stycznia 2025 r. wniósł kasację na niekorzyść oskarżonego, w zakresie zawartego w pkt. IV jego części dyspozytywnej, orzeczenia o karze. Podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 216 § 1 k.k., polegającego na wymierzeniu oskarżonemu M. K. , za przypisany mu występek, na podstawie wskazanego przepisu, kary pozbawienia wolności, która to kara nie jest przewidziana w jego sankcji. Wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Lubartowie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej uwzględnienia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Zgodnie z art. 216 § 1 k.k., kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności. W świetle treści tego unormowania, stanowiącego podstawę skazania i wymiaru kary za trzeci z przypisanych oskarżonemu czynów, oczywiste jest to, że za to przestępstwo nie było możliwe wymierzenie M. K. kary pozbawienia wolności. Orzeczenie tego rodzaju kary stanowiło zatem oczywistą i rażącą obrazę prawa materialnego. Konieczne stało się więc uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi meriti w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Na koniec wolno zauważyć, że rozstrzygnięcie to doprowadziło do uchylenia z mocy prawa orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności (pkt V sentencji wyroku Sądu I instancji), której wymiar będzie musiał zostać określony na nowo, co też uzasadniało sformułowanie w kasacji jej kierunku na niekorzyść oskarżonego. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [J.J.] [a.ł] Kazimierz Klugiewicz Jerzy Grubba Marek Pietruszyński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI