II KK 11/25

Sąd Najwyższy2025-04-16
SNKarneprzestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnejŚrednianajwyższy
zniewagaart. 216 k.k.art. 226 k.k.art. 224 k.k.kasacjakara pozbawienia wolnościkara łącznaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej kary za znieważenie matki, uznając, że nie można było orzec kary pozbawienia wolności za to przestępstwo.

Prokurator Generalny wniósł kasację na niekorzyść oskarżonego M. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie, kwestionując orzeczenie kary pozbawienia wolności za znieważenie matki (art. 216 § 1 k.k.). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając rażące naruszenie prawa materialnego, ponieważ przepis ten nie przewiduje kary pozbawienia wolności. W konsekwencji uchylono wyrok w tej części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji, co skutkowało również uchyleniem kary łącznej.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonego M. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie. Kasacja dotyczyła części wyroku orzekającej karę za przestępstwo znieważenia matki, popełnione w dniu 2 grudnia 2023 roku (art. 216 § 1 k.k.). Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na wymierzeniu za ten czyn kary pozbawienia wolności, która nie jest przewidziana w sankcji art. 216 § 1 k.k. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że zgodnie z treścią art. 216 § 1 k.k., za znieważenie innej osoby grozi grzywna albo kara ograniczenia wolności, a nie kara pozbawienia wolności. Wobec tego orzeczenie kary pozbawienia wolności stanowiło rażącą obrazę prawa materialnego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze za czyn z art. 216 § 1 k.k. i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Lubartowie do ponownego rozpoznania w tym zakresie. Uchylenie kary jednostkowej spowodowało również konieczność ponownego ustalenia kary łącznej pozbawienia wolności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, za przestępstwo z art. 216 § 1 k.k. nie można orzec kary pozbawienia wolności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 216 § 1 k.k. przewiduje w swojej sankcji jedynie grzywnę albo karę ograniczenia wolności, co czyni orzeczenie kary pozbawienia wolności rażącym naruszeniem prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżony (w zakresie kary za znieważenie matki)

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznaoskarżony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
sierż. szt. T. O.osoba_fizycznapokrzywdzony/funkcjonariusz Policji
mł. asp. M. S.osoba_fizycznapokrzywdzony/funkcjonariusz Policji
H. K.osoba_fizycznapokrzywdzony/matka oskarżonego

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 216 § § 1

Kodeks karny

Przepis ten przewiduje grzywnę albo karę ograniczenia wolności, a nie karę pozbawienia wolności.

Pomocnicze

k.k. art. 226 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 224 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 85 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 86 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Tryb rozpoznania kasacji na posiedzeniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wymierzenie kary pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 216 § 1 k.k., które nie przewiduje takiej kary w swojej sankcji.

Godne uwagi sformułowania

oczywiste jest to, że za to przestępstwo nie było możliwe wymierzenie M. K. kary pozbawienia wolności. Orzeczenie tego rodzaju kary stanowiło zatem oczywistą i rażącą obrazę prawa materialnego.

Skład orzekający

Jerzy Grubba

przewodniczący

Kazimierz Klugiewicz

sprawozdawca

Marek Pietruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja sankcji art. 216 § 1 k.k. i konsekwencje orzeczenia kary nieprzewidzianej w ustawie."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przestępstwa i jego sankcji, ale stanowi ważny przykład stosowania prawa materialnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje istotny błąd proceduralny sądu niższej instancji dotyczący stosowania prawa karnego materialnego, co jest ważne dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy koryguje błąd: za znieważenie matki nie można było orzec więzienia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 11/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 kwietnia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
‎
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie
M. K.
,
oskarżonego z art. 216 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w dniu 16 kwietnia 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie
z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 31/24,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze za przypisane M. K. przestępstwo z art. 216 § 1 k.k. (pkt IV sentencji wyroku) i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Lubartowie do ponownego rozpoznania.
Kazimierz Klugiewicz      Jerzy Grubba     Marek Pietruszyński
UZASADNIENIE
W sprawie złożonej podmiotowo i przedmiotowo M. K. został oskarżony o to, że:
I.
W dniu 5 grudnia 2023 roku w miejscowości W. , gm. M. , woj. [...], znieważył funkcjonariuszy Policji sierż. szt. T. O. i mł. asp. M. S. podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, w ten sposób, że używał wobec nich słów powszechnie uznanych za obelżywe, tj. o czyn z art. 226 § 1 k.k.;
II.
w miejscu i czasie jw. stosował wobec funkcjonariuszy Policji sierż. szt. T. O. i mł. asp. M. S. , groźbę bezprawną w celu zmuszenia ich do zaniechania prawnej czynności służbowej w postaci jego zatrzymania, tj. o czyn z art. 224 § 2 k.k.;
III.
W dniu 2 grudnia 2023 roku w miejscowości W. , gm. M. , woj. [...], znieważył swoja matkę H. K. , używając wobec niej słów powszechnie uznanych za obelżywe, tj. o czyn z art. 216 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Lubartowie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 31/24:
I. oskarżonego M. K.  uznał za winnego dokonania zarzucanych mu czynów z pkt. I. wyczerpującego dyspozycję art. 226 § 1 k.k., z pkt. II. wyczerpującego dyspozycję art. 224 § 2 k.k., z pkt. III. wyczerpującego dyspozycję art. 216 § 1 k.k.;
II.
za czyn z pkt. I. wobec M. K.  na podstawie art. 226 § 1 k.k. wymierzył karę 3 miesięcy pozbawienia wolności;
III.
za czyn z pkt. II. wobec M. K.  na podstawie art. 224 § 1 k.k. wymierzył karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;
IV.
za czyn z pkt. III. wobec M. K.  na podstawie art. 216 § 1 k.k. wymierzył karę 3 miesięcy pozbawienia wolności;
V.
Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i 86 § 1 k.k. wymierzone jednostkowe kary pozbawienia wolności wobec M. K.  połączył i jako karę łączną orzekł karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Wskazany wyrok, co do ww. oskarżonego, uprawomocnił się w dniu 25 kwietnia 2024 r. bez postępowania odwoławczego.
Prokurator Generalny pismem z dnia 10 stycznia 2025 r. wniósł kasację na niekorzyść oskarżonego, w zakresie zawartego w pkt. IV jego części dyspozytywnej, orzeczenia o karze. Podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 216 § 1 k.k., polegającego na wymierzeniu oskarżonemu M. K. , za przypisany mu występek, na podstawie wskazanego przepisu, kary pozbawienia wolności, która to kara nie jest przewidziana w jego sankcji. Wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Lubartowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej uwzględnienia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Zgodnie z art. 216 §  1 k.k., kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.  W świetle treści tego unormowania, stanowiącego podstawę skazania i wymiaru kary za trzeci z przypisanych oskarżonemu czynów, oczywiste jest to, że za to przestępstwo nie było możliwe wymierzenie M. K. kary pozbawienia wolności. Orzeczenie tego rodzaju kary stanowiło zatem oczywistą i rażącą obrazę prawa materialnego. Konieczne stało się więc uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi
meriti
w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Na koniec wolno zauważyć, że rozstrzygnięcie to doprowadziło do uchylenia z mocy prawa orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności (pkt V sentencji wyroku Sądu I instancji), której wymiar będzie musiał zostać określony na nowo, co też uzasadniało sformułowanie w kasacji jej kierunku na niekorzyść oskarżonego.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[J.J.]
[a.ł]
Kazimierz Klugiewicz      Jerzy Grubba     Marek Pietruszyński

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI