II KB 45/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy wniosku oskarżonego P. P. o wyłączenie sędziego X. Y. z postępowania karnego (sygn. akt XVIII K 128/24), motywowanego "Neo-KRS i prawem do uczciwego sądu". Sąd Okręgowy w Warszawie (sygn. akt VIII Ko 181/24) odrzucił wniosek w części dotyczącej wadliwości powołania sędziego, ale jednocześnie uwzględnił go, wyłączając sędzię X. Y. od rozpoznania sprawy, opierając się na przepisach Kodeksu postępowania karnego (art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 §§ 1 i 4 k.p.k.). Sąd Okręgowy uzasadnił to wadliwościami powołania sędziego, odwołując się do orzecznictwa ETPCz i TSUE. Sędzia X. Y. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy do Sądu Najwyższego, wskazując, że jej wniosek powinien być rozpatrywany wyłącznie w trybie art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych (p.u.s.p.), a nie w trybie art. 41 k.p.k. Podkreśliła, że nie wskazano żadnych konkretnych okoliczności dotyczących jej postępowania po powołaniu, które miałyby wpływać na wynik sprawy. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek sędzi X. Y., uchylił punkt postanowienia Sądu Okręgowego dotyczący wyłączenia sędziego i umorzył postępowanie w tym zakresie. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że jedynym przepisem dopuszczającym wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania jest art. 42a § 3 p.u.s.p., który wymaga wykazania związku wątpliwości z konkretną sprawą. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że rozpoznanie wniosku w oparciu o art. 41 k.p.k. w sytuacji, gdy jego podstawą są okoliczności związane z powołaniem sędziego przez KRS ukształtowaną po zmianach z 2017 r., jest niedopuszczalne na mocy art. 42a § 2 p.u.s.p. oraz narusza art. 179 Konstytucji RP, co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r. (P 22/19). Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy zasadnie odrzucił wniosek w pierwszym punkcie postanowienia, ale błędnie uwzględnił go w drugim punkcie, stosując niewłaściwy tryb postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w kontekście wadliwości powołania, w szczególności w odniesieniu do przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych i Konstytucji RP.
Dotyczy specyficznej procedury związanej z badaniem powołania sędziego przez KRS ukształtowaną po zmianach z 2017 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty na zarzutach dotyczących wadliwości jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną po zmianach z 2017 r., może być rozpoznany w trybie art. 41 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek może być rozpoznany jedynie w trybie art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Przepis art. 42a p.u.s.p. stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 k.p.k. w zakresie badania okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego. Rozpoznanie wniosku w oparciu o art. 41 k.p.k. narusza również art. 179 Konstytucji RP.
Czy sąd powszechny może oceniać zgodność z prawem powołania sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest to niedopuszczalne na mocy art. 179 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Konstytucja RP w art. 179 wyłącza możliwość oceny przez sąd powszechny zgodności z prawem powołania sędziego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| X. Y. | osoba_fizyczna | sędzia (wnioskodawca o ponowne rozpoznanie) |
Przepisy (12)
Główne
p.u.s.p. art. 42a § § 13 zdanie 3
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Umożliwia uchylenie postanowienia o wyłączeniu sędziego i umorzenie postępowania w sytuacji, gdy sąd niższej instancji błędnie rozpoznał wniosek o wyłączenie.
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania, gdy utrzymany w mocy punkt rozstrzyga sprawę wyczerpująco.
p.u.s.p. art. 42a § § 3
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Jedyny przepis dopuszczający wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania, wymaga wykazania związku z konkretną sprawą.
p.u.s.p. art. 42a § § 2
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Wyłącza możliwość rozpoznania wniosku o wyłączenie na podstawie art. 41 k.p.k., gdy dotyczy on wadliwości powołania.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wyłącza możliwość oceny przez sąd powszechny zgodności z prawem powołania sędziego.
Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wskazuje na kompetencje Prezydenta RP w zakresie powoływania sędziów, co pośrednio wiąże się z zakazem oceny przez sądy powszechne zgodności z prawem powołania.
Pomocnicze
k.p.k. art. 98 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy odroczenia sporządzenia uzasadnienia.
p.u.s.p. art. 42a § § 8
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa odrzucenia wniosku oskarżonego przez Sąd Okręgowy.
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis, który Sąd Okręgowy błędnie zastosował do wyłączenia sędziego.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Przepisy, które Sąd Okręgowy błędnie zastosował do wyłączenia sędziego.
Dz.U. z 2022 r., poz. 1259
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Wprowadziła art. 42a § 3-14 p.u.s.p. jako jedyne przepisy pozwalające na formułowanie wniosku o wyłączenie sędziego z elementem wątpliwości co do okoliczności jego powołania.
u.KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Dotyczy sposobu kształtowania składu sędziowskiego KRS po nowelizacji z 2017 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania powinien być rozpoznawany wyłącznie w trybie art. 42a p.u.s.p. • Rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego w oparciu o art. 41 k.p.k., gdy dotyczy on wadliwości powołania, jest niedopuszczalne i narusza Konstytucję RP. • Sąd powszechny nie może oceniać zgodności z prawem powołania sędziego.
Odrzucone argumenty
Możliwość wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 k.p.k. z powodu wadliwości powołania.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób uznać, by okoliczności wskazujące na istniejące wątpliwości co do bezstronności sędziego, których źródłem są okoliczności towarzyszące powołaniu na wyższe stanowisko sędziowskie, nie mogły być przedmiotem wystąpienia opartego również na przepisie art. 41 § 1 k.p.k. • nie tylko obwarował tę możliwość wieloma wymogami formalnymi, ale – w sytuacji, gdyby wniosek został uwzględniony (...) – przyznał sędziemu prawo do wnioskowania o ponowne rozpoznanie wniosku przez Sąd Najwyższy • nie można wyłączyć SSO X. Y. ze względów formalnych, w szczególności wobec upływu terminu wskazanego w art. 42a § 4 p.u.s.p. • nie tylko naruszało więc art. 42a § 2 p.u.s.p. ale dodatkowo również art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Aleksander Stępkowski
sprawozdawca
Adam Redzik
członek
Zbigniew Korzeniowski
członek
Marcin Krajewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w kontekście wadliwości powołania, w szczególności w odniesieniu do przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych i Konstytucji RP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z badaniem powołania sędziego przez KRS ukształtowaną po zmianach z 2017 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej i wpływu sposobu powołania sędziów na ich bezstronność, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy: Czy wadliwe powołanie sędziego może być podstawą do jego wyłączenia w trybie zwykłym?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.