II OZ 602/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-07-15
NSAAdministracyjneWysokansa
wyłączenie sędziegobezstronnośćprawo do sądupostępowanie sądowoadministracyjnezachowanie sędziegogodność osobistazażalenie

NSA uchylił postanowienie WSA oddalające wniosek o wyłączenie sędziego, uznając, że zachowanie sędziego na rozprawie może stanowić podstawę do jego wyłączenia.

Skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego WSA, zarzucając mu agresywne zachowanie i brak bezstronności podczas rozpraw. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek, uznając, że zachowanie sędziego nie stanowi podstawy do wyłączenia. NSA uchylił to postanowienie, podkreślając, że zachowanie sędziego na rozprawie, nawet jeśli narusza zasady procedury, może być podstawą do wyłączenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego C.J.S. o wyłączenie sędziego Jerzego Strzebińczyka, który miał orzekać w sprawie dotyczącej powołania na funkcję organu Samodzielnego Publicznego Zakładu Ambulatoryjnej Opieki Zdrowotnej. Skarżący domagał się wyłączenia sędziego ze względu na jego agresywne zachowanie i brak obiektywizmu podczas rozpraw, co miało godzić w jego godność. Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego, a zachowanie na rozprawie, nawet naruszające zasady procedury, nie jest wystarczające. Skarżący złożył zażalenie, podnosząc, że sędzia ma ugruntowany pogląd w sprawie i negatywny stosunek emocjonalny. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. NSA podkreślił, że zachowanie sędziego na rozprawie, nawet jeśli narusza zasady procedury, może stanowić podstawę do wyłączenia, co jest wyrazem dbałości o prawo jednostki do bezstronnego sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zachowanie sędziego na rozprawie, które może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, stanowi podstawę do jego wyłączenia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie stwierdził, iż zachowanie sędziego na rozprawie nie stanowi podstawy do wyłączenia. Powołując się na Konstytucję i P.p.s.a., NSA podkreślił wagę prawa do bezstronnego sądu i możliwość wyłączenia sędziego na wniosek strony, gdy istnieją okoliczności budzące uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

Konst. RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wyraża podstawową zasadę prawa do sądu, w tym sprawiedliwego i bezstronnego rozpatrzenia sprawy.

P.p.s.a. art. 19

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wyłącza sędziego na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 18

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 283

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wyłączenia sędziego w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, ale wskazuje na kwestionowanie zachowania sędziego w poprzednim postępowaniu jako przesłankę.

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 197

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zachowanie sędziego na rozprawie, nawet jeśli narusza zasady procedury, może stanowić podstawę do jego wyłączenia, jeśli budzi uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Odrzucone argumenty

Argument WSA, że zachowanie sędziego na rozprawie nie stanowi podstawy do wyłączenia, nawet jeśli narusza zasady procedury.

Godne uwagi sformułowania

istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie zachowanie Sędziego na rozprawach, nawet jeżeli naruszałoby ono zasady procedury sądowoadministracyjnej

Skład orzekający

Barbara Adamiak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście jego zachowania na rozprawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w WSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do bezstronnego sądu i pokazuje, że zachowanie sędziego na sali rozpraw może mieć znaczenie dla jego wyłączenia, co jest istotne dla praktyki prawniczej.

Czy agresywne zachowanie sędziego na rozprawie może prowadzić do jego wyłączenia? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 602/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-06-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III SA/Wr 318/08 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2011-09-30
II OZ 768/11 - Postanowienie NSA z 2011-09-14
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C.J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 318/08 oddalające wniosek C.J.S. o wyłączenie Sędziego WSA Jerzego Strzebińczyka od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 318/08 w sprawie ze skargi C.J.S. na zarządzenie Wójta Gminy Borów w przedmiocie powołania M.B. na funkcję organu Samodzielnego Publicznego Zakładu Ambulatoryjnej Opieki Zdrowotnej w Borowie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego C.J.S. o wyłączenie Sędziego WSA Jerzego Strzebińczyka w sprawie ze skargi skarżącego na zarządzenie Wójta Gminy Borów w przedmiocie powołania M.B. na funkcję organu Samodzielnego Publicznego Zakładu Ambulatoryjnej Opieki Zdrowotnej w Borowie.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący domagał się wyłączenia Sędziego WSA ze względu na dotychczasowe procedowanie w sprawie, w tym m.in. zachowanie Sędziego na rozprawach z udziałem skarżącego w dniach 7 maja 2008 r. oraz 30 września 2008 r., które to zachowanie zdaniem skarżącego wskazywało na brak bezstronności i obiektywizmu. Skarżący podnosił, że Sędzia, którego wyłączenia się domaga, zwracał się do niego w sposób agresywny, twierdząc, że skarżący nic nie rozumie, co deprymowało skarżącego, a nadto godziło w jego godność osobistą i pozostawało w sprzeczności z zasadą łagodnego i uprzejmego traktowania stron postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego wskazując, że w sprawie nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia Sędziego WSA Jerzego Strzebińczyka od orzekania w sprawie z mocy ustawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił także, aby w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności Sędziego. W szczególności powodu do wyłączenia Sędziego od rozstrzygania w danej sprawie nie stanowi zachowanie Sędziego na rozprawach, nawet jeżeli naruszałoby ono zasady procedury sądowoadministracyjnej, co zresztą w omawianym przypadku nie zostało stwierdzone. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący podnosząc, że Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk ma ugruntowany pogląd w sprawie, a odrzucenie wniosków dowodowych które wnosił skarżący potwierdza ten stan rzeczy. Ponadto skarżący wskazuje na "negatywny emocjonalny stosunek" Sędziego do jego osoby.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". W powyższym artykule została wyrażona podstawowa zasada, którą określa się mianem prawa do sądu.
Na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), artykuł 19 stanowi "Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Omawiany przepis, zmieniony w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04, rozszerza w stosunku do jego pierwotnej wersji przesłanki wyłączenia Sędziego. Jest to wyraz szczególnej dbałości o prawo jednostki do właściwego, niezależnego bezstronnego i niezawisłego Sądu.
W związku ze szczególną dbałością o prawa jednostki nie jest uprawnione twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że "(...) w szczególności powodu do wyłączenia Sędziego od rozstrzygania w danej sprawie nie stanowi zachowanie Sędziego na rozprawach, nawet jeżeli naruszałoby ono zasady procedury sądowoadministracyjnej (...)". Wskazać przy tym należy na art. 283 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który co prawda stanowi o wyłączeniu Sędziego od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, jednak wśród przesłanek tego ustawowego wyłączenia wskazano kwestionowanie zachowania się Sędziego w poprzednim postępowaniu. Zważywszy powyższe okoliczności, należy ustalić, czy okoliczność wskazana przez skarżącego w jego sprawie może być przyczyną wyłączenia Sędziego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI