II KB 36/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku obrońcy oskarżonego P.P. o wyłączenie sędziego SSO X. Y. od rozpoznania sprawy karnej z powodu uzasadnionych wątpliwości co do jej bezstronności, wynikających z wadliwości procesu nominacyjnego. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił ten wniosek, wyłączając sędzię na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. Sędzia X. Y. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy do Sądu Najwyższego, zarzucając rażące naruszenie przepisów, w tym art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych, gdyż jej zdaniem wniosek dotyczył badania wymogów niezawisłości i bezstronności w kontekście okoliczności powołania, co powinno być rozpatrywane w innym trybie. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska sędzi, uznając, że wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości procesu powołania powinien być rozpatrywany na podstawie art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych, który stanowi lex specialis wobec art. 41 § 1 k.p.k. Ponieważ sprawa, w której wniosek został złożony, została połączona do innej sprawy i referentem jest inny sędzia, Sąd Najwyższy uznał, że dalsze postępowanie w przedmiocie wyłączenia jest niedopuszczalne. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego i umorzył postępowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączania sędziów, zwłaszcza w kontekście wadliwości procesu nominacyjnego i rozróżnienia między art. 41 k.p.k. a art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o wyłączenie sędziego i jego rozpoznaniem przez Sąd Najwyższy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości procesu jego powołania powinien być rozpoznawany na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., czy na podstawie art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości procesu jego powołania powinien być rozpoznawany na podstawie art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych, który stanowi lex specialis wobec art. 41 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych, wprowadzony później, reguluje specyficznie kwestię badania wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego, co czyni go przepisem szczególnym w stosunku do ogólnego art. 41 § 1 k.p.k.
Czy Sąd Okręgowy prawidłowo wyłączył sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy wniosek dotyczył wadliwości procesu powołania sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy rażąco naruszył przepisy, stosując art. 41 § 1 k.p.k. zamiast właściwego art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Zastosowanie niewłaściwego trybu postępowania (art. 41 k.p.k. zamiast art. 42a p.u.s.p.) stanowi rażące naruszenie przepisów, co skutkuje koniecznością uchylenia postanowienia sądu niższej instancji.
Czy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy o wyłączenie sędziego może być rozpoznany, jeśli sprawa, w której wniosek został złożony, została połączona do innej sprawy, a sędzia, którego dotyczył wniosek, nie jest już członkiem składu orzekającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki nie może być rozpoznany, gdyż zgodnie z art. 42a § 4 p.u.s.p. wniosek o zweryfikowanie standardów niezawisłości i bezstronności może być złożony jedynie wobec sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę.
Uzasadnienie
Połączenie sprawy do innej i zmiana składu orzekającego sprawiają, że wniosek o wyłączenie sędziego staje się bezprzedmiotowy w kontekście aktualnego stanu postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| SSO X. Y. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| P.P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| adw. M.L. | osoba_fizyczna | obrońca oskarżonego |
Przepisy (13)
Główne
p.u.s.p. art. 42a § § 3-14
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Właściwy tryb do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania.
p.u.s.p. art. 42a § § 13 zdanie 3
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa prawna uchylenia postanowienia Sądu Okręgowego i umorzenia postępowania.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nieprawidłowo zastosowany przez Sąd Okręgowy do wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Wskazane jako podstawa wniosku o wyłączenie sędziego przez obrońcę.
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa umorzenia postępowania.
Konstytucja RP art. 10 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równowagi władz, naruszona przez wadliwy proces nominacyjny.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w tym wymóg niezawisłości i bezstronności.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kwestia powoływania sędziów, naruszona przez wadliwy proces nominacyjny.
Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres kompetencji Prezydenta RP w zakresie powoływania sędziów.
u.KRS art. 44
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Kompetencje KRS w zakresie rekomendacji kandydatów na sędziów.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała skład KRS i proces nominacyjny.
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r., na podstawie której obowiązują art. 42a § 3-14 p.u.s.p.
k.k. art. 263 § § 2
Kodeks karny
Przepis, z którego oskarżono P.P. (nie ma bezpośredniego związku z rozstrzygnięciem o wyłączeniu sędziego).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania powinien być rozpoznawany na podstawie art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych, a nie art. 41 § 1 k.p.k. • Sąd Okręgowy rażąco naruszył przepisy, stosując niewłaściwy tryb postępowania. • Połączenie sprawy do innej i zmiana referenta sprawiają, że wniosek o wyłączenie sędziego jest niedopuszczalny w obecnym stanie prawnym.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Okręgowego o wyłączeniu sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. z powodu wadliwości procesu nominacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
art. 42a § 3 p.u.s.p. stanowi lex specialis względem art. 41 § 1 k.p.k. • rozpoznanie natomiast takiego wniosku w oparciu o przepis art. 41 § 1 k.p.k. skutkuje zaistnieniem bezwzględnej przesłanki odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz stanowi niedopuszczalne obejście instytucji tzw. testu bezstronności • wadliwość procesu powołania X. Y. na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Warszawie z uwzględnieniem okoliczności określonych w pkt. od 1 do 4 doprowadziła w opisanych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności • wniosek o zweryfikowanie standardów niezawisłości i bezstronności na podstawie § 3 może być złożony jedynie wobec sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego.
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Igor Zgoliński
członek
Adam Redzik
członek
Krzysztof Wesołowski
członek
Małgorzata Bednarek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączania sędziów, zwłaszcza w kontekście wadliwości procesu nominacyjnego i rozróżnienia między art. 41 k.p.k. a art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o wyłączenie sędziego i jego rozpoznaniem przez Sąd Najwyższy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości i bezstronności sędziowskiej oraz wadliwości procesu nominacyjnego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy: Wadliwe powołanie sędziego to nie powód do wyłączenia w trybie karnym!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.