II KA 932/22

Sygn. akt II Ka 932/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2023r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Agata Kowalska Protokolant: sekr. sąd. Beata Wilkowska przy udziale prokuratora Jolanty Sulskiej po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2023 r. sprawy E. K. oskarżonej z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 297 §1 kk O. K. oskarżonej z art. 297 §1 kk na skutek apelacji wniesionej przez oskarżone od wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 10 października 2022 r. sygn. akt II K 568/21 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; II. zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa opłatę za postępowanie odwoławcze, od E. K. w wysokości 360 złotych, zaś od O. K. w wysokości 90 złotych i obciąża oskarżone wydatkami za II instancję w wysokości po 10 złotych. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 932/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 10 października 2022 r., sygn. II K 568/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☒ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---- ---------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- ------------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty --------- ---------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ----------------- ------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ------------------ ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. Oskarżone E. K. i O. K. złożyły wspólną apelację (karta 404 akt sprawy). Nie sformułowano w niej skonkretyzowanych zarzutów z zakresu względnych i bezwzględnych przesłanek odwoławczych ( art. 438 kpk i art. 439 kpk ), nie wyodrębniono osobnej jednostki redakcyjnej, tzw. petitum apelacji, nie wyodrębniono również wniosków odwoławczych. Aby wystrzec się nadinterpretacji i wyprowadzenia zarzutów, które z wniesionego środka odwoławczego nie wynikały, Sąd Okręgowy na potrzeby niniejszego uzasadnienia, poza nagłówkiem złożonego pisma procesowego, przytoczy poniżej krótką apelację w/w oskarżonych, ograniczającą się w istocie do jednego zdania : „Niniejszym zaskarżam wydany wyrok w całości, na korzyść oskarżonych O. i E. K. , wnoszę o jego anulowanie, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz ustanowienie adwokata z urzędu, w związku z wypowiedzeniem pełnomocnictwa udzielonego adw. N. B. , ul. (...) lok. (...) , (...)-(...) W. , w dniu 21.11.2022 r., co nie pozwoliło oskarżonym na znalezienie nowego obrońcy w tak krótkim czasie.” ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Apelacja nie była zasadna i jako taka nie mogła wywołać postulowanego w niej skutku. Granice rozpoznania apelacji wyznacza przepis art. 433 § 1 kpk , zgodnie z którym sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w graniach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu – również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3, a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435 , art., 439 § 1 , at. 440 i art. 455 kpk . Sąd Okręgowy rozpoznając przedmiotową sprawę w II instancji, w następstwie środka odwoławczego wniesionego łącznie przez obie oskarżone, w kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku kierował się treścią przytoczonego powyżej art. 433 § 1 kpk i nie stwierdził w postępowaniu apelacyjnym uchybień, które mógłby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i cofnięciem sprawy do stadium postępowania przed Sądem I instancji. Odnosząc się w pierwszej kolejności do nader skromnej treści wniesionej apelacji - oskarżone E. K. i O. K. w toku postępowania pierwszoinstancyjnego były reprezentowane przez obrońcę z wyboru. Nie wskazały we wniesionej apelacji jakichkolwiek przyczyn wypowiedzenia upoważnienia do obrony dotychczasowemu obrońcy. Ich sytuacja materialna jaka wynika z akt sprawy jest dobra. Nie zachodziły także przesłanki warunkujące obronę obligatoryjną. Oskarżone zostały wezwane w dniu 19 stycznia 2023 r. przez Sąd Okręgowy do przedstawienia dokumentów potwierdzających swoją aktualną sytuację materialną (dochody + wydatki, posiadany majątek) w terminie 7 dni pod rygorem bezskuteczności wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Wezwanie to odebrały w dniu 26 stycznia 2023 r. (k. 426 i 426 verte). Pozostało ono jednak bez odpowiedzi. W świetle art. 127a § 1 kpk , jeżeli warunkiem skuteczności czynności procesowej jest jej dokonanie przez obrońcę lub pełnomocnika, termin jej dokonania ulega zawieszeniu dla strony postępowania na czas rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy prawnej w tym zakresie. Warunki określone w tym przepisie nie zachodziły jednak w tej sprawie, albowiem oskarżone mogły wnieść skutecznie środek odwoławczy same. Jego merytoryczna treść to zupełnie inna kwestia, w kodeksowych uregulowaniach chodzi wszakże o fakt skutecznego wniesienia środka odwoławczego i przyjęcia go do rozpoznania, nie zaś finalny efekt jaki ów środek wywoła. Sąd Okręgowy nie miał żadnych wątpliwości, iż zastosowania nie ma również § 2 art. 127a kpk . W sprawie niniejszej nie naruszono zatem prawa do obrony oskarżonych, ani w aspekcie formalnym (korzystania z pomocy fachowej), ani materialnym (samodzielnego przedstawienia i popierania linii obrony). Na rozprawie odwoławczej stawił się obrońca oskarżonych z wyboru, przestawiając upoważnienie do obrony z dnia 28 lutego 2023 r. W tym miejscu podkreślić należało, iż pismo obrońcy z dnia 13 marca 2023 r. (k. 427 i nast.) odczytywać należało jako stanowisko w sprawie, nie zaś apelację sensu stricto, albowiem termin do jej wniesienia i uzupełnienia zarzutów już upłynął. Powielono w nim linię obrony prezentowaną przez oskarżone w toku postępowania przed Sądem I instancji, nie zawierało ono żadnego novum w stosunku do tego, w jaki sposób obie oskarżone, wspierane przez innego obrońcę, broniły się w I instancji. Sąd Rejonowy w Garwolinie przekonująco i zgodnie z art. 7 kpk przedstawił analizę i ocenę wyjaśnień obu oskarżonych w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku (k. 384 verte i nast.), a przeciwko tej argumentacji nie przedstawiono żadnych argumentów, które mogłyby ją podważyć. Sąd ad quem w ocenie dowodów Sądu a quo i wyprowadzonych przez ten Sąd wniosków co do postaci zamiaru i winy obu oskarżonych nie stwierdził czegokolwiek, co mogłoby podważyć zaskarżony wyrok, z punktu widzenia względnych i bezwzględnych przesłanek odwoławczych. Sąd Okręgowy podzielił pierwszoinstnacyjną konstatację, jaka wprost płynęła z treści zaskarżonego wyroku, a mianowicie to, że obie oskarżone działały z zamiarem bezpośrednim, z pełnym rozeznaniem w swojej sytuacji i nic nie umniejszało ich winy. W przekonaniu Sądu Okręgowego, linia obrony zmierzająca do przeforsowania tezy o pomyłce i niefrasobliwości oskarżonych w odróżnieniu rodzajów umów, na podstawie których zatrudniani są pracownicy w odniesieniu do kobiet wykształconych, prowadzących działalność gospodarczą, w przypadku O. K. wspierającej matkę w jej prowadzeniu, pozostawała nieprzekonująca. Przeczyły jej zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, jak również stan zgromadzonych w tej sprawie kompletnych dowodów. Staranie się o kredyt na wkład własny do kredytu mieszkaniowego, jako zobowiązania zaciąganego na wiele lat, przy obecnych uwarunkowaniach i w dacie czynu z aktu oskarżenia (22.10.2020 r.) przemawiało za uznaniem, że oskarżone wyjaśniając bagatelizowały swoje czyny. Cel uzyskania wsparcia kredytowego przez O. K. między matką i córką, tj. obiema oskarżonymi, był omawiany zanim doszło do zdarzeń wskazanych w akcie oskarżenia, a z tej okoliczności również płynął logiczny wniosek, tożsamy z tym co Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił. W tym kontekście, Sąd Rejonowy prawidłowo wskazał, iż oskarżona E. K. prowadząca działalność gospodarczą, wystawiając zaświadczenia, nie mogła nie wiedzieć, jaka jest różnica miedzy cywilno-prawną umową zlecenia, a umową o pracę. Wszak umowa o pracę wiąże się ze wszelkimi przywilejami jakie przewiduje Kodeks Pracy i także O. K. jako osoba, która zdała maturę, podjęła studia i rozpoczęła pracę, uwarunkowania obu umów jest w stanie rozróżnić, tym bardziej, iż zatrudnianie studentów na podstawie umowy cywilnoprawnej ze wszystkimi tego skutkami i dolegliwościami dla młodych ludzi jest notoryczne, a postulaty zmian ustawodawczych w tym względzie wypowiadane przez niemal wszystkie środowiska od wielu lat. Idąc dalej, po tym, kiedy zostało wszczęte postępowanie i ujawniono, że O. K. pomimo przedłożonej umowy o pracę nie została zgłoszona do ubezpieczenia, oskarżone przedstawiły umowę zlecenia, co wynikało z faktu, że tej formy nie trzeba zgłaszać do ubezpieczenia, tak jak w przypadku umów o pracę, nawet dla osób do 26 roku życia. Uwarunkowania uzyskania lub odmowy uzyskania kredytu w oparciu o określoną sytuację kredytobiorcy nie wymagały szczegółowego omawiania. Te bowiem były znane w dacie starania się o uzyskanie środków i wiele od nich zależało, czego oskarżone nie chciały przyznać, wyjaśniając dowolnie i wymijająco. Powyższe okoliczności, w powiązaniu z treścią wyjaśnień oskarżonej O. K. , która nie potrafiła podać, czym zajmuje się spółka, w której rzekomo miała pełnić funkcję asystenta zarządu, jak też jaki był zakres jej obowiązków i czym się w tej spółce zajmowała, wskazują jednoznacznie, że nie była tam zatrudniona i z firmą prowadzoną przez współoskarżoną E. K. nie wiązała jej ani umowa o pracę ani umowa zlecenia. Przestępstwo określone w art. 297 § 1 kk ma charakter formalny i kryminalizuje działania związane z nadużyciem zaufania co do prawdziwości przedkładanych dokumentów dla uzyskania instrumentu finansowego. Dla jego przypisania nie jest więc wymagane zaistnienie szkody (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. IV KK 453/19, LEX nr 3107865). W świetle brzmienia art. 297 § 1 kk dla przypisania sprawcy tego przestępstwa wystarczające jest przedłożenie nierzetelnego pisemnego oświadczenia dotyczącego okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania kredytu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. II AKa 7/19, LEX nr 3061335). Rozważania prawne zawarte w rubryce 3.2 tabelarycznego uzasadnienia Sądu I instancji były prawidłowe, a dokonana przez ten Sąd subsumpcja zachowania oskarżonych pod konkretne przepisy Kodeksu Karnego została dokonana bezbłędnie. Rozważania Sądu Rejonowego chociaż krótkie, były wystarczające i kompletne, przedmiotowa sprawa nie wymagała bowiem rozpoznawania skomplikowanych problemów prawnych. Sposób zakończenia niniejszej sprawy dla obu oskarżonych, tj. dla O. K. warunkowe umorzenie postępowania karnego na okres 2 lat tytułem próby i kara grzywny w wymiarze 180 stawek, po 20 złotych dla uprzednio karanej E. K. , również spotkał się z aprobatą Sądu Okręgowego. Sąd a quo słusznie zróżnicował sytuację obu podsądnych, dochodząc do przekonania o możliwości spełnienia celów postępowania karnego w odniesieniu do O. K. bez wymierzania jej kary. Ilość stawek dziennych orzeczonych w I instancji wobec E. K. odpowiadała dyrektywom wymiaru kary. Chociaż w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji zaniżył wysokość stawki dziennej w stosunku do wyżej wymienionej oskarżonej, przyjmując jej wysokość za niższą nawet od minimalnej stawki godzinowej za pracę w 2023 roku, tj. 22,80 zł (co w sytuacji osoby dość dobrze sytuowanej, wykształconej i prowadzącej z sukcesami własną działalność gospodarczą było nieprawidłowe w kontekście art. 33 § 3 kk ), to jednak Sąd Odwoławczy nie był uprawniony do ingerencji w to rozstrzygnięcie z uwagi na dysponowanie w postępowaniu odwoławczym jedynie apelacją „na korzyść” obu podsądnych. Reasumując, całość rozstrzygnięcia o karze jest dolegliwością zasłużoną i współmierną. Wniosek -------------------------------------------------------------------------------------------- ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Zaskarżony wyrok utrzymano w mocy w całości. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany ------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności --------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. Na podstawie art. 636 § 1 kpk oraz art. 3 ust. 1 w zw. z art. 8 i art. 7 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jedn. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.), zasądzono od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa opłatę za postępowanie odwoławcze, od E. K. w wysokości 360 zł, tj. 10 % kary grzywny orzeczonej w I instancji, zaś od O. K. w wysokości 90 zł i jednocześnie obciążono oskarżone wydatkami za postępowanie odwoławcze – ryczałtem za doręczenie pism w sprawie, po 10 złotych. 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Oskarżone E. K. i O. K. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Cały wyrok 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☒ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana