II KA 860/23

Sąd Okręgowy w SiedlcachSiedlce2024-01-24
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokaokręgowy
oszustwoprzywłaszczeniepoświadczenie nieprawdynieruchomościapelacjauniewinnienieprawo karneznamiona czynu

Sąd Okręgowy zmienił wyrok sądu rejonowego, uniewinniając oskarżonych od zarzutu wyłudzenia poświadczenia nieprawdy, uznając, że ich działania nie spełniały znamion przestępstwa oszustwa ani przywłaszczenia.

Sąd Okręgowy w Siedlcach rozpoznał apelacje od wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie, który skazał oskarżonych M. Ć., W. K. i A. M. za oszustwo. Sąd odwoławczy, analizując zarzuty dotyczące obrazy prawa materialnego i błędów w ustaleniach faktycznych, uznał apelacje obrońców i oskarżonych za zasadne. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżony wyrok, uniewinniając wszystkich oskarżonych od zarzucanego im czynu, a koszty procesu przypisał Skarbowi Państwa.

Sąd Okręgowy w Siedlcach, rozpoznając sprawę z apelacji oskarżonych M. Ć., W. K. i A. M. oraz ich obrońców, a także pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. W. (1), zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 12 września 2023 r. (sygn. akt II K 794/21). Sąd pierwszej instancji skazał oskarżonych z art. 286 § 1 k.k. (oszustwo). Sąd Okręgowy, po analizie zarzutów apelacyjnych, uznał za zasadny zarzut obrazy prawa materialnego dotyczący art. 272 k.k. (wyłudzenie poświadczenia nieprawdy), podniesiony przez obrońcę A. M. Sąd odwoławczy podkreślił, że podstępne wprowadzenie w błąd w rozumieniu tego przepisu wymaga szczególnych, przebiegłych zabiegów, a samo złożenie nieprawdziwego oświadczenia nie wystarcza. W ocenie sądu, działania oskarżonych polegające na założeniu księgi wieczystej czy skompletowaniu dokumentacji do sprzedaży nieruchomości nie nosiły znamion podstępu. Ponadto, sąd odwoławczy odniósł się do zarzutów apelacji pełnomocnika S. W. (1) dotyczących błędów w ustaleniach faktycznych i braku znamion przestępstw z art. 284 § 1 k.k. (przywłaszczenie) i art. 286 § 1 k.k. (oszustwo). Sąd uznał, że oskarżeni nie zostali pozbawieni prawa dysponowania nieruchomością w momencie sprzedaży, a roszczenia S. W. (1) mogły być oceniane jako niezasadne. W kontekście oszustwa, sąd wskazał, że choć oskarżeni mogli zataić pewne informacje, to działanie to uderzało bezpośrednio w nabywców, a nie w S. W. (1) jako pokrzywdzonego materialnego. Z uwagi na brak realizacji znamion czynów zabronionych, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonych od zarzucanego im czynu, a koszty procesu przypisał Skarbowi Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, samo złożenie nieprawdziwego oświadczenia nie wystarcza do wypełnienia znamion czynu z art. 272 k.k.; konieczne jest podjęcie szczególnych, przebiegłych działań wprowadzających w błąd.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym podstępne wprowadzenie w błąd wymaga szczególnych zabiegów, a nie zwykłego złożenia nieprawdziwego oświadczenia. Umowa notarialna poświadcza jedynie fakt złożenia oświadczenia, a nie jego prawdziwość.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku i uniewinnienie

Strona wygrywająca

oskarżeni

Strony

NazwaTypRola
M. Ć.osoba_fizycznaoskarżony
W. K.osoba_fizycznaoskarżony
A. M.osoba_fizycznaoskarżony
S. W. (1)osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy
M. L.osoba_fizycznapokrzywdzony (nabywca nieruchomości)
B. L.osoba_fizycznapokrzywdzony (nabywca nieruchomości)

Przepisy (8)

Główne

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 272

Kodeks karny

k.k. art. 284 § § 1

Kodeks karny

Pomocnicze

k.p.k. art. 438

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 436

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 49 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 425 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak znamion przestępstwa z art. 272 k.k. (wyłudzenie poświadczenia nieprawdy) z uwagi na brak podstępnych działań. Niewyczerpanie znamion przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. (przywłaszczenie) z powodu braku świadomości braku tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością w momencie sprzedaży. Działanie polegające na sprzedaży nieruchomości z wadą prawną nie stanowiło oszustwa z art. 286 § 1 k.k. w stosunku do osoby trzeciej zgłaszającej roszczenia, która nie była pokrzywdzonym materialnym. Apelacja wniesiona przez pełnomocnika osoby trzeciej (S. W. (1)) w zakresie dotyczącym szkody wyrządzonej nabywcom (p. L.) była niedopuszczalna z uwagi na brak legitymacji procesowej materialnej.

Odrzucone argumenty

Zarzuty apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. W. (1) dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych i wyczerpania znamion przestępstw z art. 284 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k.

Godne uwagi sformułowania

podstępne wprowadzenie w błąd w rozumieniu art. 272 k.k. oznacza szczególną, a nie zwykłą formę wprowadzenia w błąd i nie wystarcza dla wypełnienia znamion tego czynu samo złożenia oświadczenia nieprawdziwej treści, ale konieczne jest podjęcie pewnych działań, przebiegłych, pozorujących jego zgodność z rzeczywistością i utrudniających wykrycie prawdy umowa notarialna nie stanowi poświadczenia prawdziwości składanych przez strony oświadczeń, ale wyłącznie poświadczenie faktu, że strony umowy dane oświadczenia przed notariuszem złożyły istota przestępstwa przywłaszczenia polega na bezprawnym potraktowaniu uzyskanej wcześniej cudzej rzeczy (prawa majątkowego) jak swojej własnej, czego przejawem jest takie zachowanie, które jednoznacznie wskazuje na traktowanie tej cudzej rzeczy lub prawa majątkowego jak swojego własnego.

Skład orzekający

Karol Troć

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstw oszustwa, przywłaszczenia i wyłudzenia poświadczenia nieprawdy, zwłaszcza w kontekście transakcji nieruchomościowych i roszczeń osób trzecich."

Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne sprawy mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach. Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiedzeniem i sprzedażą nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być granice odpowiedzialności karnej w transakcjach nieruchomościowych, gdzie działania mogą być interpretowane na różne sposoby, a kluczowe jest precyzyjne ustalenie znamion czynu.

Czy sprzedaż nieruchomości z wadą prawną to zawsze oszustwo? Sąd Okręgowy wyjaśnia granice odpowiedzialności karnej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ka 860/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2024r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Karol Troć Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Walerczak przy udziale Prokuratora Marcina Ignasiaka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2024 r. sprawy M. Ć. , W. K. i A. M. oskarżonych z art. 286 §1 k.k. na skutek apelacji, wniesionych przez oskarżonego M. Ć. , oskarżoną W. K. , obrońcę oskarżonej A. M. i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. W. (1) od wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt II K 794/21 I. zmienia zaskarżony wyrok i uniewinnia oskarżonych od zarzuconego im czynu; II. stwierdza, że koszty procesu ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 860/23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 4 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 12 września 2023 r. w sprawie II K 794/21 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ inny - pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ------------ --------------- ---------------------------------------------------------------------- ------------------------ -------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---------- ----------------- --------------------------------------------------------------------- ------------------------ --------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ------------------ ------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ----------------------- ---------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. Zarzuty z apelacji oskarżonych W. K. i M. Ć. : Skarżący ci złożyli środki odwoławcze o jednakowej treści i oparli zawarte w nich zarzuty na braku ich zgody co do treści rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, która wynika z tego, iż według ich twierdzenia czyn za który zostali skazani nie jest przestępstwem. Zarzuty zostały sformułowane przez skarżących jedynie ogólnikowo, przy czym Sąd Odwoławczy miał na względzie to, iż nie są oni podmiotami fachowymi. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Apelacje oskarżonych W. K. i M. Ć. są o tożsamej treści, jak również meritum niniejszych środków odwoławczych zostało zawarte w apelacji obrońcy oskarżonej A. M. w rubryce 3.2. i wyczerpująco tam zostanie przeanalizowane, dlatego też celowym było łączne ich rozważenie by nie powielać elementów uzasadnienia i tym samym nie ograniczać jego czytelności. Ponadto, zgodnie z treścią zarzuconego oskarżonym czynu – działali wspólnie i w porozumieniu, a wszystkie istotne okoliczności sprawy są dla nich jednakowe. Wniosek Wniosek o uniewinnienie ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wniosek został uwzględniony – ale nie tyle z uwagi na zasadność podniesionych zarzutów, co z uwagi na brak procesowych podstaw do wydania odmiennego rozstrzygnięcia, co zostanie szczegółowo omówione w rubryce 3.2 i 3.3. Lp. Zarzut 2. Zarzuty z apelacji obrońcy oskarżonej A. M. : I. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 272 k.k. poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, iż samo poświadczenie nieprawdy w dokumencie mającym znaczenie prawne realizuje znamię „podstępnego wprowadzenia w błąd", podczas gdy działanie to musi mieć charakter wyjątkowo przebiegłych i przemyślanych zabiegów. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Po zapoznaniu się z aktami sprawy w świetle złożonych apelacji, Sąd Okręgowy uznał podniesiony zarzut za zasadny. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż zarzut obrazy prawa materialnego ma rację bytu, gdy nie są kwestionowane poczynione w sprawie ustalenia faktyczne (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2022 r., V KK 61/22) . W niniejszym przypadku wymóg ten został zachowany, albowiem skarżąca nie neguje poczynionych ustaleń stanu faktycznego, z czym też zgodził się Sąd Okręgowy, przy czym doszło do wadliwej subsumpcji normy prawnej określonej w art. 272 k.k. Zagadnienia związane ze stanem faktycznym sprawy zostały również poruszone w rubryce 3.3., gdzie Sąd II instancji odniósł się do zarzutów apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. W. (1) , a które dotyczyły przede wszystkim tego aspektu. Przypisany oskarżonym czyn został spenalizowany w art. 272 k.k. , zgodnie z treścią którego podlega karze, kto wyłudza poświadczenie nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego lub innej osoby upoważnionej do wystawienia dokumentu. Jak niewątpliwie można zauważyć, aby móc uznać taką kwalifikację prawną zachowania oskarżonych za prawidłową, pomiędzy podstępnym ich działaniem a wydaniem dokumentu poświadczającego nieprawdę, musi zachodzić związek przyczynowo – skutkowy. Ponadto, co wielokrotnie podkreślane jest w orzecznictwie - podstępne wprowadzenie w błąd w rozumieniu art. 272 k.k. oznacza szczególną, a nie zwykłą formę wprowadzenia w błąd i nie wystarcza więc dla wypełnienia znamion tego czynu samo złożenia oświadczenia nieprawdziwej treści, ale konieczne jest podjęcie pewnych działań, przebiegłych, pozorujących jego zgodność z rzeczywistością i utrudniających wykrycie prawdy (por. np. Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 września 2022 r., II AKa 85/22) . Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Katowicach, który wprost wskazał, iż nie stanowi realizacji znamion występku z art. 272 k.k. złożenie przed notariuszem oświadczeń woli odbiegających od rzeczywistej treści umowy czy też własnych oświadczeń odbiegających od rzeczywistego stanu rzeczy (wyrok z dnia 3 marca 2022 r., II AKa 37/21) . Przekładając powyższe rozważania na kanwę niniejszego postępowania, jednoznacznie należy stwierdzić, iż nie doszło do realizacji przez oskarżonych znamion przypisanego im czynu. Nie można zaaprobować stanowiska pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. W. (1) , który w swoim środku odwoławczym, jak również w odpowiedzi na apelacje, w takich czynnościach jak założenie księgi wieczystej czy skompletowanie potrzebnej do sprzedaży nieruchomości dokumentacji dopatrzył się działań podstępnych - przebiegłych, pozorujących. Niewątpliwie inaczej rzecz by się miała, gdyby np. posłużono się w tym celu nieautentyczną dokumentacją. Nietrafnym wnioskowaniem pełnomocnika jest także wywodzenie działań podstępnych z faktu zmiany notariusza po wcześniejszej bezskutecznej próbie sprzedaży nieruchomości J. P. , która to miała mieć miejsce w kancelarii notarialnej J. I. . J. P. w swojej depozycji w tym zakresie wskazał m.in. na to, że po wizycie w kancelarii notarialnej J. I. , z powodu spornej sytuacji prawnej związanej z nieruchomością, po dodatkowej konsultacji z adw. K. zrezygnował z zawarcia umowy. Natomiast notariusz J. I. zeznał, że nie pamięta w ogóle okoliczności wizyty w jego kancelarii, nie kojarzy osób, które miałyby się u niego stawić, przy czym jednocześnie też takiej sytuacji nie wykluczył. Ponadto, użycie przez pełnomocnika stwierdzenia, że notariusz w trakcie przesłuchania na rozprawie „zasłaniał się niepamięcią”, sugeruje świadome działanie zeznającego na korzyść oskarżonych, jego wiedzę o przedsiębranych przez nich zarzuconych przestępczych czynnościach, a nawet chęć pomocy w ich ukryciu, co jest znaczną nadinterpretacją, nie mającą żadnych podstaw w materiale dowodowym. Powyższe okoliczności, choć dotyczą ściślej apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. W. (1) , należało rozważyć w tym miejscu w kontekście zagadnienia działań podstępnych w odniesieniu do czynu z art. 272 k.k. Następnie, pozostając przy analizie znamion przestępstwa wyłudzenia podstępem poświadczenia nieprawdy zauważyć należy, że zgodnie z poglądem aprobowanym przez orzecznictwo i doktrynę, umowa notarialna nie stanowi poświadczenia prawdziwości składanych przez strony oświadczeń, ale wyłącznie poświadczenie faktu, że strony umowy dane oświadczenia przed notariuszem złożyły. Ponadto przyjmuje się, że na podstawie tego można wręcz sformułować bardziej ogólną tezę, że nie stanowi realizacji znamion czynu zabronionego z art. 272 złożenie przez sprawcę własnych, niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy oświadczeń przed określoną instytucją lub funkcjonariuszem publicznym uprawnionym do przyjmowania takich oświadczeń, po to by uzyskać dokument potwierdzający fakt ich złożenia. Nie dochodzi bowiem wówczas do poświadczenia przez tę osobę nieprawdy, gdyż oświadczenie o określonej treści w rzeczywistości zostaje przez określoną osobę złożone (W. Wróbel, T. Sroka [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część II. Komentarz do art. art. 212-277d, red. A. Zoll, Warszawa 2017, art. 272) . Zważając na powyższe jednoznacznie należało przyjąć, że w niniejszym stanie faktycznym znamiona czynu zabronionego wskazane w art. 272 k.k. nie zostały zrealizowane, toteż nie można było przypisać oskarżonym winy za popełnienie tak kwalifikowanego czynu. Wniosek Wniosek o uniewinnienie oskarżonej ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Zarzut skarżącej okazał się zasadny, ale jak w pkt 3.1. nie tylko ze względu na zasadność apelacji obrońcy – o czym poniżej Lp. Zarzut 3. Zarzuty z apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. W. (1) : I. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający wpływ na jego treść, poprzez: - błędne uznanie, iż S. W. (1) nie ponosi szkody wskutek popełnionego przez oskarżonych przestępstwa, podczas gdy przez bezprawne działanie oskarżony został on całkowicie pozbawiony majątku, którego jest właścicielem, a którego wartość jest szacowana na 400.000 złotych; - błędne uznanie, iż brak jest znamion przestępstwa określonego w art. 284 § 1 k.k. , podczas gdy przywłaszczone zostało prawo własności S. W. (1) , oskarżeni działali w ściśle określonym celu przywłaszczenia cudzego prawa i pozbawienia S. W. (1) prawa własności i uniemożliwili tym samym osobie uprawnionej skorzystanie z tego prawa. II. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający wpływ na jego treść, poprzez błędne uznanie, iż M. L. i B. L. nie ponieśli szkody, że działanie oskarżonych nie wyczerpało znamion czynu zabronionego stypizowanego w art. 286 § 1 k.k. bowiem kupili działkę za cenę odpowiadającą jej wartości rynkowej, podczas gdy kupili nieruchomość z wadą prawną co już stanowi o istnieniu szkody i istnieniu wszystkich przesłanek przestępstwa oszustwa. III. Rażąca niewspółmierność kary, poprzez warunkowe umorzenie postępowania wobec wszystkich oskarżonych za czyn z art. 272 k.k. , podczas gdy adekwatna byłaby kara surowsza, ze względu na to, iż czyn oskarżonych był dokonany z zamiarem bezpośrednim, wartość poniesionej szkody jak i społeczna szkodliwość czynu jest znaczna, a w efekcie celowe działanie oskarżonych doprowadziło do faktycznej utraty przez S. W. (1) prawa własności a M. L. i B. L. do kupna nieruchomości z istotną wadą prawną. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd Okręgowy dokonał rozważań związanych z dwoma pierwszymi zarzutami skarżącego, których istota odwołuje się do błędu w ustaleniach faktycznych, wskutek czego Sąd Rejonowy zdaniem skarżącego, nie dopatrzył się popełnienia przez oskarżonych czynów zabronionych z art. 286 § 1 k.k. ani 284 § 1 k.k. Taki ograniczony zakres rozpoznania apelacji i tym samym uzasadnienia, tylko do poszczególnych uchybień podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania, przewiduje art. 436 k.p.k. W niniejszym postępowaniu bezprzedmiotowymi byłyby rozważania w zakresie orzeczonej kary, w sytuacji gdy wydano wyrok uniewinniający. W pierwszej kolejności zasadnym jest odniesienie się do kwestii prawnej dopuszczalności tak występowania przez S. W. w charakterze pokrzywdzonego/oskarżyciela posiłkowego, jak i dopuszczalności wniesienia przez niego apelacji. Jest to kwestia istotna zwłaszcza dlatego, że nie wpłynęła żadna inna apelacja na niekorzyść oskarżonych i w przypadku stwierdzenia jej niedopuszczalności, na tym należałoby zakończyć jakiekolwiek dalsze rozważania prawne w sprawie. Oskarżyciel publiczny sformułował zarzut aktu oskarżenia w sposób nietypowy. Do znamion występku oszustwa należy bowiem doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym - za pomocą oszukańczych działań lub zaniechań. Oskarżeni zawierając umowę sprzedaży, będącą istotą zarzutu aktu oskarżenia, przenosili własność nieruchomości, doprowadzając nabywców do rozporządzenia ich mieniem w zakresie świadczenia wzajemnego – zapłaty ceny. Żaden aspekt tej umowy nie prowadził do tego, że S. W. (1) rozporządzał jakimkolwiek mieniem. Inne osoby zawierały umowę, dotykającą jego majątku, ale znamię „doprowadzenia innej osoby do rozporządzenia mieniem” nie było spełniane, jako że notariusz, działający wyłącznie jako kwalifikowany świadek zawieranej przez strony umowy, autor jej szczególnej formy, nie przenosi na nikogo prawa własności, bo nie jest mu ono przynależne. Tymczasem oskarżyciel publiczny, zawierając w opisie czynu wszystkie typowe znamiona występku oszustwa, wskazał akcesoryjnie, ale w całkowitym oderwaniu od tychże znamion, że oskarżeni doprowadzając p. L. do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem, działali również (w nieopisany sposób) na szkodę S. W. . Wskutek tego zabiegu redakcyjnego S. W. został (skądinąd słusznie) wskazany jako osoba, której dobro prawnie chronione (co najmniej posiadanie) zostało co najmniej zagrożone. Otwierało to drogę tak do formalnego uznania go za osobę pokrzywdzoną, jak i do ewentualnych późniejszych zmian w zakresie opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej w kierunku, uznającym go ostatecznie za osobę nie tylko procesowo, ale i materialnie pokrzywdzoną. Czynności Sądu Rejonowego poszły jednak w kierunku czynu przeciwko wiarygodności dokumentów, przy którym w ogóle brak jest co do zasady osób pokrzywdzonych. Taka zmiana nie pozbawiła jednak S. W. procesowej roli pokrzywdzonego/oskarżyciela posiłkowego, bowiem do uprawomocnienia się wyroku ma on prawo wykazywać, że rozstrzygnięcie Sądu, pozbawiające go tego przymiotu, nie jest prawidłowe. Dlatego co do zasady jego uprawnienie do wniesienia apelacji na niekorzyść oskarżonych nie mogło zostać skutecznie zakwestionowane. Sąd II instancji zgodził się z Sądem meriti co do rozstrzygnięcia w części, w jakiej nie przypisał oskarżonym sprawstwa z art. 284 § 1 kk . Aby móc przypisać oskarżonym winę, ich czyn musi zrealizować wszystkie znamiona właściwe dla danej kwalifikacji prawnej. Nie wchodząc bliżej w zbędne rozważania, czy jedno zachowanie oskarżonych mogło stanowić dwa odrębne przestępstwa na szkodę różnych pokrzywdzonych – z art. 284 § 1 kk i z art. 286 § 1 kk – ale też w kompleksowe zagadnienia ściśle związane z problematyką prawa cywilnego - skuteczności przedmiotowej umowy sprzedaży spornej nieruchomości i konfliktu co do prawa jej własności w ogóle, kluczowymi dla niniejszej sprawy w kontekście podniesionych zarzutów był fakt, czy oskarżeni w chwili zawierania umowy sprzedaży nieruchomości, tj. 29 października 2020 r., byli uprawnieni do dysponowania tymże prawem majątkowym, czy też nie. Jak wynika z akt sprawy, oskarżeni byli świadomi roszczeń, które posiadał w stosunku do przedmiotowej działki S. W. (1) , albowiem taką wiedzę pozyskali m.in. od jego pełnomocnika, który poinformował oskarżonych o tym fakcie pismem z dnia 16 kwietnia 2020 r., z odpisów postanowień w przedmiocie odrzucenia poprzednich wniosków S. W. (1) o zasiedzenie własności nieruchomości, przesłanych przez Sąd Rejonowy w Garwolinie, czy chociażby bezpośrednio od państwa W. . Taki stan rzeczy nie zmienia faktu, że w chwili spisania aktu notarialnego w żaden sposób nie byli pozbawieni prawa dysponowania swoim prawem majątkowym. Pomimo kolejnego, tym razem skutecznie złożonego wniosku o zasiedzenie w dniu 18 września 2020 r., Sąd nie wydał postanowienia zabezpieczającego w tym zakresie. Ponadto, samo posiadanie roszczenia przez oskarżyciela posiłkowego nie przesądzało jeszcze o uznaniu go za zasadne i tym samym o wydaniu korzystnego dla niego orzeczenia. Powyższe bezsprzeczne fakty nie pozwalają na uznanie, iż zachowanie oskarżonych zrealizowało znamiona przestępstw z art. 284 § 1 k.k. Podkreślić należy, że istota przestępstwa przywłaszczenia polega na bezprawnym potraktowaniu uzyskanej wcześniej cudzej rzeczy (prawa majątkowego) jak swojej własnej, czego przejawem jest takie zachowanie, które jednoznacznie wskazuje na traktowanie tej cudzej rzeczy lub prawa majątkowego jak swojego własnego. Chodzi tu o jakikolwiek uzewnętrzniony przejaw traktowania danej rzeczy jak swojej własnej - przy świadomości braku tytułu prawnego ku temu (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 1 lutego 2022 r. II AKa 246/20). Zważając na te przesłanki nie można przyjąć, że oskarżeni dysponowali cudzym prawem majątkowym, że nie mieli tytułu prawnego, skoro orzeczenie w tej kwestii nie zostało jeszcze wtedy wydane, a roszczenia oskarżyciela posiłkowego mogli oceniać jako niezasadne. Nie mając wówczas świadomości zasadności roszczeń S. W. (a wobec procesowego odrzucania jego wcześniejszych wniosków mieli prawo mieć uzasadnione wątpliwości co do ich zasadności), nie mogli mieć wymaganej przez art. 284 § 1 kk świadomości (umyślności) bezprawności swego działania. W zakresie możliwości przypisania oskarżonym sprawstwa występku z art. 286 § 1 kk stwierdzić należy, że nie było to możliwe wyłącznie ze względów procesowych. Oskarżeni niewątpliwie nie tylko zataili, ale wręcz bezpośrednio oszukali p. L. twierdząc, że nikt nie rości sobie żadnych pretensji względem przedmiotu umowy sprzedaży – bo doskonale wiedzieli, że takie roszczenia cywilnoprawne są zgłaszane. Niezależnie nawet od tego, jak (i czy zasadnie) roszczenia te oceniali, niezależnie od tego, czy roszczenia te miały wówczas wpływ na ich prawo własności – oszukali nabywców, że nieruchomość jest wolna od jakichkolwiek, w tym potencjalnych, obciążeń. Takie zachowanie uderzało jednak bezpośrednio wyłącznie w nabywców, bowiem to oni, wprowadzeni w błąd co do ewentualnych obciążeń i wad prawnych nieruchomości, zdecydowali się zawrzeć umowę jej nabycia i zapłacić za nią cenę jak za nieruchomość wolną od wszelkich wad. Tylko pośrednio (w dalszym następstwie) działanie oskarżonych godziło w prawnie chronione dobra S. W. (1) (bo dopiero prawna skuteczność tej umowy mogła sprawić, że mimo ewentualnego zasiedzenia prawa własności, mógł on przedmiot tego prawa stracić), dlatego też w tym zakresie materialnie za pokrzywdzonego uznany on być nie mógł ( art. 49 § 1 kpk ). Tylko pokrzywdzeni w znaczeniu materialnym (i oskarżyciel publiczny) mają uprawnienie do tego, by skutecznie zaskarżyć niekorzystny dla nich wyrok (patrz art. 425 § 3 kpk ). Tylko p. L. (oraz oskarżyciel publiczny) mieli więc prawo domagać się zmiany wyroku - na swoją korzyść, a na niekorzyść oskarżonych – ale nie na korzyść innych osób, bo to wynika z ograniczenia uprawnienia do działania w zakresie naruszenia własnych praw czy szkodzenia własnym interesom. Tym samym S. W. (1) procesowo nie mógł domagać się uznania, że oskarżeni działali na szkodę p. L. , bowiem takie rozstrzygnięcie nie mieściłoby się w kategoriach uznania go za pokrzywdzonego w sprawie. W konsekwencji powyższego, apelacja pełnomocnika S. W. w tym zakresie nie mogła prowadzić do zmiany wyroku na niekorzyść oskarżonych ze wskazaniem p. L. jako pokrzywdzonych, bo pochodziła od osoby materialnie nieuprawnionej, jednakże z uwagi na niepodzielność środka odwoławczego nie została w tej części pozostawiona bez rozpoznania, a jedynie nie mogła zostać uwzględniona. Reasumując powyższe rozważania, należało uznać zarzuty apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. W. za bezzasadne. Wniosek Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i uznanie oskarżonych za winnych popełnienia zarzucanego im czynu, przestępstw: - z art. 272 k.k. w zw. z art. 284 § 1 k.k. i za ten czyn wymierzenie każdemu z oskarżonych kary 10 miesięcy pozbawienia wolności, - z art. 286 § 1 k.k. i za ten czyn wymierzenie każdemu z oskarżonych kary 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz wymierzenie kary łącznej w wymiarze 1 roku pozbawienia wolności. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Bezpodstawność podniesionych zarzutów i uwarunkowania proceduralne skutkowały nieuwzględnieniem wniosku o zmianę wyroku, co uzasadniono powyżej. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach utrzymania w mocy -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 12 września 2023 r. w sprawie II K 794/21 w ten sposób, że uniewinnił oskarżonych od popełnienia zarzucanego im czynu. Zwięźle o powodach zmiany Wskazano w rubrykach 3.1.-3.3. 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. -------------------------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4.1. ----------------------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ---------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II Zgodnie z treścią art. 632 pkt 2 k.p.k. koszty procesu ponosi Skarb Państwa. 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca A. M. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok w całości 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Oskarżony M. Ć. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok w całości 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 3 Podmiot wnoszący apelację Oskarżona W. K. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok w całości 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 4 Podmiot wnoszący apelację Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego S. W. (1) Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok w całości 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI