II KA 734/25

Sygn. akt II Ka 734/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2025r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Karol Troć Protokolant: st. sekr. sąd. Paulina Jarczak przy udziale prokuratora Urszuli Korczakowskiej po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2025 r. sprawy M. B. oskarżonego art. 286§1 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 29 sierpnia 2025 r. sygn. akt II K 146/25 I. utrzymuje wyrok w mocy; II. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 200 złotych kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 734/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 29 sierpnia 2025 r. w sprawie II K 146/25 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mającego istotny wpływ na jego treść, polegający na błędnym uznaniu, że oskarżony działał z zamiarem oszustwa na szkodę pokrzywdzonych, podczas gdy z materiału dowodowego jednoznacznie wynika odmienny obraz jego postępowania, a mianowicie, że: - oskarżony podejmował konsekwentne działania ukierunkowane na utrzymanie spółki i ochronę wierzycieli - aktywnie poszukiwał inwestorów, prowadził negocjacje z podmiotami mogącymi udzielić wsparcia finansowego, a gdy rozmowy te zakończyły się niepowodzeniem, niezwłocznie wdrożył procedurę restrukturyzacyjną, a następnie upadłościową. Działania te świadczą o jego dbałości o to, by sytuacja spółki została rozwiązana w sposób zgodny z prawem i z poszanowaniem interesów wierzycieli, - oskarżony nie tylko nie czerpał zysków z prowadzonej działalności w okresie kryzysu, lecz poniósł osobiste straty- utracił cały swój majątek, zaangażowane prywatne środki, a ponadto nie pobierał żadnego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji w spółce, co przeczy tezie o jakimkolwiek działaniu w celu osiągnięcia własnej korzyści kosztem kontrahentów, - podejmowane decyzje miały charakter biznesowy i były rezultatem działania w warunkach kryzysu gospodarczego, a ich nietrafność nie może być utożsamiana z przestępstwem, lecz co najwyżej z ryzykiem gospodarczym, które obciążyło również oskarżonego, - spór między stronami ma charakter cywilnoprawny, ponieważ niewykonanie zobowiązań wobec kontrahentów wynikało wyłącznie z obiektywnej niewypłacalności spółki, później potwierdzonej formalnym ogłoszeniem jej upadłości. Powyższe fakty prowadzą do wniosku, że w działaniach oskarżonego brak znamion czynu zabronionego określonego w art. 286 § 1 kk ., a jego postawa była nastawiona na ratowanie przedsiębiorstwa i ochronę wierzycieli, a nie na ich pokrzywdzenie. 2. obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wydanego postanowienia w postaci naruszenia przepisów art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. , art. 170 § 1 pkt 1, 2, 3 i 5 k.p.k. , art. 193 § 1 k.p.k. , art. - § 2 k.p.k. poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy - polegające na podjęciu wtoku postępowania niewystarczających czynność dowodowych, w szczególności przejawiające się w oddaleniu wnioskom obrońcy o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji księgowej spółki (...) ^ (...) sp. z o.o. (dalej: spółka), akt restrukturyzacyjny i upadłościowych spółki, a także dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i księgowości, ekonomii i analizy finansowej oraz z zakresu logistyki, a w konsekwencji: - niepodjęciu przez Sąd czynności zmierzających do ustalenia istotnych z punktu widzenia niniejszego postępowania okoliczności, tj. m.in.: płynności finansowej spółki, tysięcy obsłużonych przez spółkę kontrahentów, posiadania przez spółkę milionowych wierzytelności, posiadania przez spółkę majątku, w tym wielomilionowych wierzytelności, działań oskarżonego ukierunkowanych na ratowanie spółki, tj. poprzez poszukiwania inwestorów, wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, a ponadto wszczęcia postępowania upadłościowego oraz ogłoszenia przez sąd upadłości spółki, podczas gdy podjęcie ww. czynności pozwoliłoby wykazać, że po stronie oskarżonego brak było zamiaru popełnienia przestępstwa oszustwa na szkodę pokrzywdzonych, a zaś nadto, gdy ustalenie części z tych okoliczności wymagało wiadomości specjalnych. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, z poszanowaniem przepisów proceduralnych, poddając zebrany w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy trafnej ocenie z punktu widzenia dyrektyw z art. 7 kpk . Na jego podstawie ustalił rzeczywisty stan faktyczny w sprawie, co skutkowało słusznym przypisaniem oskarżonemu sprawstwa i winy w zakresie wszystkich czynów zarzucanych mu przez oskarżyciela publicznego, wypełniających każdorazowo dyspozycję art. 286 § 1 kk , w kształcie ujętym w zaskarżonym wyroku. Decyzje Sądu meriti o oddaleniu wniosków o przeprowadzenie dowodów z dokumentacji księgowej spółki (...) sp. z o.o. , dokumentów zawartych w aktach postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego dot. tejże spółki, opinii biegłych z zakresu rachunkowości i księgowości, ekonomii i analizy finansowej oraz logistyki były właściwe, a także odpowiednio oraz przekonująco uargumentowane. Sytuacja finansowa spółki w okresie objętym zarzutami, jak też w okresie go poprzedzającym była bezsporna i wynikała jednoznacznie z innych, niekwestionowanych przez strony, uznanych za wiarygodne dowodów z dokumentów, wymienionych w sekcji 2.1 . zaskarżonego wyroku. Okoliczności wynikające z ewidencji VAT, a więc dotyczące różnorodnych transakcji spółki prowadzonej przez oskarżonego, tj. sprzedaży i zakupów oraz innych operacji, które wpływają na rozliczenie podatku od towarów i usług, w kontekście postawionych oskarżonemu w niniejszym postępowaniu zarzutów popełnienia czynów z art. 286 § 1 kk nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Podobnie te, na które obrona wnioskowała o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłych z zakresu ekonomii i analizy finansowej, jak też logistyki. Nie służą one bowiem ustaleniu kondycji finansowej spółki w momencie zaciągania zobowiązań przez oskarżonego. Dokumenty zgromadzone w toku postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego omawianej spółki stwierdzałyby natomiast fakty, które miały miejsce po znacznym czasie od popełnienia przypisanych oskarżonemu zaskarżonym wyrokiem czynów. Złożenie wniosków o przeprowadzenie takich dowodów jest wręcz podręcznikowym przykładem zmierzania przez obronę do przedłużenia postępowania, co stałoby wbrew postawionemu przez ustawodawcę celowi rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie ( art. 2 § 1 pkt 4 kpk ). Zgodzić się należy z Sądem, że dowody dopuszcza się w celu udowodnienia konkretnych okoliczności, a nie w celu sprawdzenia hipotetycznych możliwości wskazanych przez wnioskodawcę, czy przypadkiem nie okażą się one przydatne w postępowaniu. Sąd Rejonowy nie dopuścił się również naruszenia art. 193 § 1 kk poprzez odstąpienie od zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu rachunkowości i księgowości. Przypomnieć należy, iż zasięgnięcie opinii biegłego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi potrzeba stwierdzenia okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i aby to ustalić, konieczne jest posiadanie wiadomości specjalnych. W realiach przedmiotowej sprawy nie było to niezbędne, gdyż analiza dokumentów finansowych złożonych przez spółkę do Krajowego Rejestru Karnego nie wymaga posiadania wiadomości specjalnych, a więc może jej dokonać Sąd. Tym samym, Sąd I instancji nie mógł się również dopuścić obrazy art. 167 kpk i art. 366 kpk . Tym samym skoro Sąd I instancji nie naruszył żadnego z przepisów ze sfery gromadzenia i oceny dowodów, to brak jest również podstaw do kwestionowania przyjętych ustaleń faktycznych. Przestępstwo oszustwa z art. 286 § 1 kk dokonane jest z chwilą niekorzystnego rozporządzenia mieniem, a tą chwilą jest moment przyjęcia przez pokrzywdzonego zobowiązania. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że konsekwentne, rzeczowe, a przede wszystkim logiczne zeznania świadków oskarżenia, tj. S. Z. oraz R. K. , korespondujące ze sobą wzajemnie, w zakresie okoliczności w jakich doszło do nawiązania współpracy między nimi a spółką prowadzoną przez oskarżonego, jak ona przebiegała, wywiązywanie się na początku z zawieranych przez spółkę umów oraz w jaki sposób się skończyła, tj. zrealizowaniem przez nich usług transportowych i nieuregulowaniem przez spółkę prowadzoną przez oskarżonego przysługujących im za to wierzytelności, brakiem możliwości nawiązania kontaktu z pracownikami tej spółki, w powiązaniu ze zgromadzonymi w sprawie dowodami z dokumentów, wymienionymi w sekcji 2.1 . zaskarżonego wyroku, niekwestionowanymi przez strony, o charakterze obiektywnym, m.in. informacjami z KRS, dokumentacją finansową spółki, w tym sprawozdań finansowych za lata 2021-2023, informacji z Urzędu Skarbowego, pozwoliły na jednoznaczne ustalenie sytuacji finansowej spółki prowadzonej przez oskarżonego na datę zawierania umów z pokrzywdzonymi, przebiegu wydarzeń, sposobu działania oskarżonego oraz zamiaru, jaki mu wówczas towarzyszył. Z akt sprawy bezspornie wynika, że oskarżony jako Prezes Zarządu w chwili zawierania umów z pokrzywdzonymi za pośrednictwem giełdy trans.eu był w pełni świadomy, że możliwości finansowe spółki uniemożliwiały wywiązanie się z przyjętych na nią zobowiązań. Należy zauważyć, że już w roku obrotowym 2021 spółka poniosła stratę netto w kwocie ponad 10 milionów złotych, a ujemne kapitały własne wyniosły prawie 13 milionów zł. Stan ten konsekwentnie ulegał pogorszeniu, co doprowadziło w 2023 r. do straty w kwocie prawie 18 milionów zł i powstania ujemnych kapitałów własnych na kwotę prawie 48 milionów zł. Pomimo, iż oskarżony miał świadomość, że spółka przynosi bardzo duże straty, co może wiązać się z niewypłacalnością, w 2023 r. nadal zlecał kolejne transporty. Wprawdzie kontrahent w transakcji obustronnej nie ma obowiązku ujawniania sytuacji materialnej swojej firmy, niemniej jednak tylko wtedy nie będzie to miało charakteru wprowadzenia w błąd w rozumieniu przepisu art. 286 § 1 kk , gdy podmiot taki przy zachowaniu reguł kupieckich, którym druga strona ma prawo ufać, będzie miał rzeczywistą możliwość realizacji przyjętego na siebie umownie zobowiązania w dacie jego powstania, bez świadomego powodowania szkody w majątku swojego wierzyciela. Zaciąganie przez bankruta zobowiązań, bez informowania kontrahenta o swojej sytuacji, wypełnia znamiona art. 286 § 1 kk (zob. wyrok SA w Łodzi z 16.10.2014 r., II AKa 197/14, LEX nr 1548532, wyrok SA w Katowicach z 21.03.2017 r., II AKa 33/17, LEX nr 2663539, wyrok SA w Warszawie z 2.03.2016 r., II AKa 21/16, LEX nr 2162884, wyrok SA w Białymstoku z 30.05.2018 r., II AKa 44/18, LEX nr 3207883.). Podkreślenia przy tym wymaga, że zarówno S. Z. , jak i R. K. , nie mieli obowiązku sprawdzania kondycji finansowej firmy prowadzonej przez oskarżonego, w sytuacji kiedy przed datą inkryminowanego zdarzenia współpraca pomiędzy nimi a spółką przez niego prowadzoną układała się pomyślnie, jak również z racji tego, że ze strony spółki otrzymywali deklaracje zapłaty za zaciągnięte przez nią zobowiązania, które oni zrealizowali. Przy podpisywaniu umów nikt ze spółki nie poinformował ich, że mogą wystąpić problemy z uzyskaniem należności za realizację usług transportowych. Przechodząc do okoliczności, dotyczących obrazu kontaktów pokrzywdzonych ze spółką, którą prowadził oskarżony, należy wskazać, że w pewnym momencie zupełnie ustał, a próby kontaktu ze strony pokrzywdzonych w celu uzyskania należności były bezskuteczne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, jednoznacznie można stwierdzić, iż oskarżony działał umyślnie, z zamiarem kierunkowym bezpośrednim. Zauważyć również można, że taki sposób postępowania jest charakterystyczny dla tego typu przestępstw. Reasumując niniejsze rozważania wskazać należy, że Sąd Rejonowy słusznie uznał na podstawie uznanych za wiarygodne dowodów, że oskarżony nie miał zamiaru wywiązać się z zawartych z pokrzywdzonymi zobowiązań już w dacie podpisywania z nimi umów, co jednoznacznie świadczyło o jego przestępczym działaniu, wypełniającym każdorazowo znamiona czynu z art. 286 § 1 kk , przy czym z uwagi na odległość czasową czynów oraz tożsamy mechanizm działania przyjął, iż dopuścił się do w ramach tzw. ciągu przestępstw ( art. 91 § 1 kk ). Zdaniem Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy jest zupełny, został poddany prawidłowej ocenie przez Sąd meriti i pozwolił na przypisanie oskarżonemu sprawstwa i winy w zakresie popełnienia wszystkich zarzucanych mu czynów z art. 286 § 1 kk , niezależnie od twierdzeń obrońcy, wpisujących się jedynie w linię obrony przyjętą przez oskarżonego M. B. . Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Niezasadność zarzutów podniesionych przez obrońcę oskarżonego skutkowała nieuwzględnieniem wniosków z którymi wystąpił. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy cały wyrok Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Wskazano w rubryce 3.1. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie dopatrzył się żadnych uchybień, które podlegałyby uwzględnieniu z urzędu. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się całkowicie bezzasadna, zatem zgodnie z art. 636 § 1 kpk M. B. ponosi koszty procesu, w tym koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w całości. Jest to reguła wynikająca z treści tego przepisu, zaś odstępstwo od niej winno mieć wyjątkowy charakter, uwarunkowany istnieniem przesłanek z art. 624 § 1 kpk . Wobec osoby oskarżonego Sąd Okręgowy takich przesłanek nie dostrzegł. Z tych względów na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 123 z późn. zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 663 z późn. zm.) zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 200 złotych tytułem kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja cały wyrok 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana