II KA 644/13

Sąd Okręgowy w ZamościuZamość2013-12-05
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokaokręgowy
kradzieżwniosek o ściganieosoba najbliższaubezwłasnowolnieniekuratorprzyczyna odwoławczaumorzenie postępowania

Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie karne z powodu braku wniosku o ściganie, mimo że oskarżona popełniła czyn zabroniony.

Sąd Okręgowy w Zamościu uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Biłgoraju, który umorzył postępowanie karne wobec A. S. oskarżonej o kradzież pieniędzy. Powodem uchylenia była bezwzględna przyczyna odwoławcza wskazana w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. - brak wniosku o ściganie. Pokrzywdzona, będąca synową oskarżonej, była częściowo ubezwłasnowolniona, a jej kurator nie wniósł o ściganie. W związku z tym, na mocy art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., sąd umorzył postępowanie, a koszty procesu obciążyły Skarb Państwa.

Sąd Okręgowy w Zamościu, rozpoznając apelację prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Biłgoraju, uchylił zaskarżone orzeczenie i umorzył postępowanie karne wobec A. S. oskarżonej o kradzież pieniędzy w kwocie 2700 złotych na szkodę S. S. (1). Sąd Rejonowy pierwotnie umorzył postępowanie, uznając społeczną szkodliwość czynu za znikomą. Prokurator zaskarżył ten wyrok, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy, choć uznał ustalenia faktyczne i kwalifikację prawną czynu za prawidłowe, stwierdził bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Kradzież popełniona na szkodę osoby najbliższej jest przestępstwem wnioskowym, wymagającym wniosku pokrzywdzonego. W tej sprawie pokrzywdzona S. S. (1) była częściowo ubezwłasnowolniona, a jej kurator, J. Ł., na rozprawie apelacyjnej oświadczyła, że nie wnosi o ściganie. Brak wymaganego wniosku o ściganie stanowił ujemną przesłankę procesową z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., co skutkowało koniecznością uchylenia wyroku i umorzenia postępowania. Kosztami procesu obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak wniosku o ściganie od osoby uprawnionej (w tym przypadku kuratora ubezwłasnowolnionej pokrzywdzonej) stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., co nakłada na sąd odwoławczy obowiązek uchylenia zaskarżonego orzeczenia i umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wskazał, że przestępstwo kradzieży na szkodę osoby najbliższej jest przestępstwem wnioskowym. Pokrzywdzona S. S. (1) była częściowo ubezwłasnowolniona, a jej kurator J. Ł. nie złożył wniosku o ściganie. Brak wymaganego wniosku stanowił ujemną przesłankę procesową i bezwzględną przyczynę odwoławczą, co skutkowało uchyleniem wyroku i umorzeniem postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
A. S.osoba_fizycznaoskarżona
S. S. (1)osoba_fizycznapokrzywdzona
J. Ł.osoba_fizycznakurator pokrzywdzonej
Prokurator Robert Gąskaorgan_państwowyprokurator

Przepisy (10)

Główne

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

Stwierdzenie bezwzględnej przyczyny odwoławczej nakłada na sąd odwoławczy obowiązek uchylenia orzeczenia bez prawa badania związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem a treścią orzeczenia.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 10

Kodeks postępowania karnego

Brak wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej stanowi przesłankę do umorzenia postępowania.

Pomocnicze

k.k. art. 278 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy czynu kradzieży.

k.k. art. 115 § § 11

Kodeks karny

Definicja osoby najbliższej, w tym powinowatych.

k.r.o. art. 618 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Trwanie powinowactwa mimo ustania małżeństwa.

k.p.k. art. 51 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Uprawnienia kuratora osoby ubezwłasnowolnionej w postępowaniu karnym.

k.p.k. art. 634

Kodeks postępowania karnego

Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu cywilnym do kosztów w postępowaniu karnym.

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Obciążenie kosztami procesu Skarbu Państwa w przypadku umorzenia postępowania.

k.p.k. art. 427 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawy apelacji.

k.p.k. art. 438 § pkt. 3

Kodeks postępowania karnego

Błąd w ustaleniach faktycznych jako podstawa apelacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wniosku o ściganie ze strony uprawnionej osoby (kuratora) w sprawie o przestępstwo wnioskowe popełnione na szkodę osoby najbliższej. Częściowe ubezwłasnowolnienie pokrzywdzonej, skutkujące koniecznością działania przez kuratora.

Odrzucone argumenty

Argumentacja prokuratora oparta na błędzie w ustaleniach faktycznych dotyczących znikomej społecznej szkodliwości czynu (niebadana przez sąd II instancji z uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą).

Godne uwagi sformułowania

przestępstwo kradzieży popełnione na szkodę osoby najbliższej jest przestępstwem wnioskowym powinowactwo trwa mimo ustania małżeństwa brak wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej stanowiąca jednocześnie bezwzględną przyczynę odwoławczą

Skład orzekający

Jerzy Rusin

przewodniczący

Beata Krzysztofiak

sędzia

Przemysław Szyszka

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przestępstw wnioskowych, definicji osoby najbliższej, skutków ubezwłasnowolnienia w postępowaniu karnym oraz bezwzględnych przyczyn odwoławczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wniosku o ściganie w przypadku przestępstwa popełnionego na szkodę osoby najbliższej, gdy pokrzywdzony jest ubezwłasnowolniony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe znaczenie mają formalne wymogi procesowe (wniosek o ściganie) i jak mogą one doprowadzić do umorzenia postępowania, nawet jeśli czyn został popełniony. Ilustruje też złożoność sytuacji prawnej osób ubezwłasnowolnionych.

Kradzież u teściowej? Bez wniosku o ściganie sprawa może trafić do umorzenia!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ka 644/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Zamościu II Wydział Karny w składzie : Przewodniczący: SSO Jerzy Rusin Sędziowie: SO Beata Krzysztofiak SO Przemysław Szyszka (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Agnieszka Nowakowska przy udziale Prokuratora Prok. Okręg. Roberta Gąski po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 roku sprawy A. S. oskarżonej z art.278§1 kk na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Biłgoraju VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Janowie Lubelskim z dnia 13 czerwca 2013 r. sygn. akt VII K 121/13 I. na mocy art.439§1 pkt 9 kpk uchyla zaskarżony wyrok i na mocy art.17§1 pkt 10 kpk umarza postępowanie ; II. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. /-/ Na oryginale właściwe podpisy. Sygn. akt II Ka 644/13 UZASADNIENIE A. S. została oskarżona o to, że w dniu bliżej niustalonym w okresie od 22 maja 2009 roku do 24 czerwca 2009 roku w J. L. dokonała zaboru w celu przywłaszczenia pieniędzy w kwocie 2700 złotych czym działała na szkodę S. S. (1) ; to jest o czyn z art. 278 § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 roku w sprawie sygn. akt VII K 121/13 Sąd Rejonowy w Biłgoraju VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Janowie Lubelskim na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. umorzył postępowanie karne wobec oskarżonej A. S. , zaś kosztami sądowymi w sprawie obciążył Skarb Państwa. Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator zaskarżając go w całości na niekorzyść oskarżonej A. S. . Powołując się na przepisy art. 427 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt. 3 k.p.k. oskarżyciel publiczny zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, iż społeczna szkodliwość czynu popełnionego przez oskarżoną jest znikoma, co w konsekwencji doprowadziło do umorzenia postępowania. Podnosząc powyższy zarzut autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, jednak nie z przyczyn podanych w apelacji przez oskarżyciela publicznego. Na wstępie wskazać należy, iż procedując w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w prawidłowo zgromadził dowody, a każdy z nich poddał wszechstronnej ocenie. Kontrola odwoławcza nie wykazała również, aby Sąd Rejonowy przy ich ocenie przekroczył granice swobodnej oceny dowodów w kierunku oceny dowolnej. Nie stwierdzono też w rozumowaniu Sądu, przedstawionym w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, luk albo błędów o charakterze logicznym lub faktycznym. Sąd Rejonowy dokonał pełnych, wszechstronnych niekwestionowanych przez skarżącego, ustaleń faktycznych, co do sprawstwa oskarżonej w zakresie czynu objętego zarzutem aktu oskarżenia. Ustalenia te są zatem prawidłowe, nie budzi też wątpliwości kwalifikacja prawna czynu przypisanego A. S. S. . Jednak wyrok Sądu Rejonowego w Biłgoraju VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Janowie Lubelskim podlega uchyleniu z powodu stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w art.439 § 1 pkt 9 k.p.k. Stwierdzenie tego rodzaju uchybienia nakłada na sąd odwoławczy obowiązek uchylenia orzeczenia bez prawa badania związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem a treścią orzeczenia, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. W tym miejscu wskazać należy, iż przestępstwo kradzieży popełnione na szkodę osoby najbliższej jest przestępstwem wnioskowym, co oznacza, że jego ściganie następuje jedynie na wniosek pokrzywdzonego. Zgodnie z art. 115 § 11 k.k. osobą najbliższą jest m.in. powinowaty w tej samej linii i stopniu co małżonek. Zgodnie natomiast z art. 61 8 § 1 kro powinowactwo trwa mimo ustania małżeństwa. W przedmiotowej sprawie pokrzywdzona S. S. (1) jest niewątpliwie osobą najbliższą dla oskarżonej A. S. , która jest jej synową. Powinowactwo pomiędzy stronami niniejszego postępowania nie ustało pomimo rozwodu oskarżonej z synem pokrzywdzonej. W niniejszej sprawie wymagany był więc wniosek pokrzywdzonej S. S. (1) do wszczęcia postępowania przeciwko A. S. . Sądowi I instancji umknęło jednakże, iż pokrzywdzona w dniu 20 listopada 2012 roku, to jest w dniu złożenia wniosku o ściganie nie posiadała zdolności do czynności procesowych w postepowaniu karnym, bowiem prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Zamościu w sprawie sygn. akt I Ns 48/10 z dnia 29 września 2010 roku została częściowo ubezwłasnowolniona. W takiej sytuacji jej przedstawicielem ustawowym jest kurator, który wykonuje wszystkie uprawnienia przysługujące pokrzywdzonemu (por. art. 51 § 2 k.p.k ). W omawianej sprawie pokrzywdzona nie mogła zatem samodzielnie złożyć wniosku o ściganie popełnionego na jej szkodę przez osobę najbliższą przestępstwa. Mogła to natomiast uczynić J. Ł. , która postanowieniem Sądu Rejonowego w Janowie Lubelskim z dnia 18 marca 2011 roku w sprawie III RNs 22/11 została ustanowiona kuratorem częściowo ubezwłasnowolnionej S. S. (1) (k. 41). Tymczasem kurator J. Ł. , na rozprawie apelacyjnej w dniu 5 grudnia 2013 roku oświadczyła, iż nie wnosi o ściganie oskarżonej A. S. za kradzież popełnioną na szkodę S. S. (1) . Tym samym w sprawie zachodzi ujemna przesłanka procesowa określona w art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. to jest brak wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej stanowiąca jednocześnie bezwzględną przyczynę odwoławczą ( art.439 § 1 pkt 9 k.p.k. ) Stwierdzenie zaś uchybienia uznanego przez ustawę za bezwzględną przyczynę odwoławczą, o czym już była mowa na wstępie, nakłada na sąd odwoławczy obowiązek uchylenia orzeczenia. Z powodu zaś braku wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, postępowanie w niniejszej sprawie należało jednocześnie umorzyć, co też Sąd Okręgowy w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. uczynił. Przy takim zaś rozstrzygnięciu co do istoty sprawy, zgodnie z art. 634 k.p.k. i art. 632 pkt 2 k.p.k. , koszty całego procesu obciążają Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku. /-/ Na oryginale właściwe podpisy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI