II Ka 618/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Siedlcach rozpoznawał sprawę z apelacji obwinionego P. P. od wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie, który uznał go za winnego popełnienia wykroczenia z art. 96 § 3 kw. Czyn polegał na nie wskazaniu na żądanie uprawnionego organu, komu obwiniony powierzył do użytkowania swój pojazd w określonym dniu i godzinie. Obwiniony w apelacji podniósł szereg zarzutów, w tym obrazę przepisów postępowania (m.in. dotyczących praw świadka i sposobu prowadzenia dowodu) oraz prawa materialnego (błędną wykładnię art. 96 § 3 kw, zarzut popełnienia czynu nieumyślnie). Sąd Okręgowy szczegółowo przeanalizował zarzuty apelacji, odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego. Sąd odwoławczy uznał, że obwiniony nieprawidłowo zinterpretował przywołane przepisy i orzeczenia, w szczególności w kwestii możliwości uchylenia się przez świadka od odpowiedzi na pytanie dotyczące odpowiedzialności za wykroczenie. Podkreślono, że art. 183 § 1 kpk, dotyczący odmowy zeznań, odnosi się do odpowiedzialności karnej za przestępstwa, a nie wykroczenia. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia dowodu i naruszenia zasady in dubio pro reo, wskazując na prawidłowe pouczenie obwinionego i jasność stanu faktycznego. Sąd Okręgowy nie dopatrzył się również błędu w ustaleniach faktycznych ani obrazy prawa materialnego, uznając, że obwiniony miał obowiązek wskazania osoby korzystającej z pojazdu, a jego zachowanie wyczerpało znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 kw. W konsekwencji, zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy, a obwinionemu zasądzono koszty postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 183 kpk w kontekście odpowiedzialności za wykroczenia oraz obowiązków właściciela pojazdu z art. 96 § 3 kw.
Dotyczy specyfiki postępowania w sprawach o wykroczenia i interpretacji konkretnych przepisów proceduralnych i materialnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadek w postępowaniu w sprawach o wykroczenie może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeśli naraziłoby to osobę najbliższą na odpowiedzialność za wykroczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadek nie może uchylić się od odpowiedzi na pytanie dotyczące odpowiedzialności za wykroczenie, gdyż przepis art. 183 § 1 kpk, który na to zezwala, dotyczy odpowiedzialności karnej za przestępstwa i przestępstwa skarbowe, a nie wykroczenia.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego (I KZP 26/04) oraz wykładni językowej art. 183 kpk, zgodnie z którą przepis ten nie obejmuje odpowiedzialności za wykroczenia, mające mniejsze znaczenie społeczne i niższy ładunek szkodliwości niż przestępstwa. Ustawodawca celowo ograniczył możliwość odmowy zeznań.
Czy nieumyślne zachowanie właściciela pojazdu polegające na braku wiedzy, komu powierzył pojazd, wyczerpuje znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 kw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zachowanie właściciela pojazdu, który wbrew obowiązkowi nie wskazał na żądanie organu komu powierzył pojazd, wyczerpuje znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 kw, nawet jeśli działał w warunkach braku wiedzy.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy wskazał, że czyn z art. 96 § 3 kw może być popełniony również nieumyślnie, np. w sytuacji kradzieży pojazdu, gdy właściciel nie zna sprawcy. Podkreślono jednak, że w niniejszej sprawie właściciel miał obowiązek kontrolować, kto używa jego pojazdu, a jego brak wiedzy nie zwalniał go z obowiązku wskazania osoby, której powierzył pojazd.
Czy korespondencyjne wezwanie o nadesłanie oświadczenia przez świadka, zamiast przesłuchania, stanowi obrazę przepisów postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi to obrazy przepisów postępowania, a w szczególności art. 39 § 4 kpw, gdyż istnieją wyjątki od zasady zakazu zastępowania dowodu z zeznań treścią pism, gdy ustawa stanowi inaczej, co ma miejsce np. w specyfice postępowania mandatowego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 40 kpw stanowi ograniczenie zasady z art. 39 § 4 kpw, a specyfika postępowania mandatowego dopuszcza uproszczoną procedurę. Ponadto, oświadczenie nie było jedynym dowodem, obwiniony był również przesłuchiwany.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. P. | osoba_fizyczna | obwiniony |
Przepisy (11)
Główne
k.w. art. 96 § § 3
Kodeks wykroczeń
Czyn można popełnić umyślnie lub nieumyślnie. Obowiązek wskazania osoby, której powierzono pojazd, ciąży na właścicielu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 183 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli jej udzielenie mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Przepis ten nie ma zastosowania do wykroczeń.
k.p.w. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Odpowiednie stosowanie przepisów kpk w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
k.p.w. art. 40 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Dotyczy zastępowania dowodu z wyjaśnień lub zeznań treścią pism.
k.p.w. art. 39 § § 4
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Zakaz zastępowania dowodu z wyjaśnień lub zeznań treścią pism, zapisów lub notatek, z zastrzeżeniem wyjątków.
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada in dubio pro reo - wątpliwości nierozstrzygnięte na korzyść oskarżonego.
k.p.w. art. 8
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 119
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.w. art. 109 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień w procedowaniu Sądu I instancji. • Obwiniony nieprawidłowo zinterpretował treść orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. • Przepis art. 183 § 1 kpk nie pozwala na uchylenie się od odpowiedzi na pytanie dotyczące odpowiedzialności za wykroczenie. • Obwiniony został prawidłowo pouczony o przysługujących mu uprawnieniach. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego (P 27/13) nie kwestionuje dopuszczalności wezwań alternatywnych w kontekście art. 96 § 3 kw. • Zachowanie obwinionego wyczerpuje znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 kw, nawet jeśli działał w warunkach braku wiedzy. • Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do polemiki z ustaleniami sądu. • Nie naruszono zasady in dubio pro reo, gdyż stan faktyczny i wykładnia prawa były jasne.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów postępowania (art. 183 § 1 kpk w zw. z art. 41 § 1 kpw) poprzez nie pouczenie o prawach świadka. • Obraza przepisów postępowania (art. 183 § 1 kpk w zw. z art. 41 § 1 kpw) poprzez nieuwzględnienie prawa świadka do odmowy odpowiedzi na pytanie dotyczące odpowiedzialności za wykroczenie. • Obraza przepisów postępowania (art. 40 § 2 kpw w zw. z art. 39 § 4 kpw) poprzez korespondencyjne wezwanie zamiast przesłuchania. • Obraza zasady in dubio pro reo. • Obraza prawa materialnego (art. 96 § 3 kw) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przyjęcie, że czyn można popełnić nieumyślnie. • Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.
Godne uwagi sformułowania
odpowiednie stosowanie - z mocy art. 41 § 1 KPW - w postępowaniu w sprawach o wykroczenia przepisu art. 183 § 1 KPK, w jego brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 17, poz. 155), nie oznacza, aby osoba przesłuchiwana w charakterze świadka (składająca oświadczenie dowodowe w tym charakterze) w sprawie o wykroczenie mogła uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli jej udzielenie mogłoby narazić osobę dla niej najbliższą na odpowiedzialność za wykroczenie • pojęcie odpowiedzialności karnej za przestępstwo nie jest tożsame z pojęciem odpowiedzialności za wykroczenie • ustawą z dnia 10 stycznia 2003 r. zmieniającą przepisy kodeksu postępowania karnego , w tym art. 183 kpk , świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli jej udzielenie mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. We wskazanym przepisie brak jest wyłączenia w przypadku odpowiedzialności za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. • Art. 183 kpk dotyczy jedynie odpowiedzialności karnej za przestępstwa i przestępstwa skarbowe, a nie dotyczy wykroczeń i wykroczeń skarbowych. […]
Skład orzekający
Teresa Zawiślak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 183 kpk w kontekście odpowiedzialności za wykroczenia oraz obowiązków właściciela pojazdu z art. 96 § 3 kw."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawach o wykroczenia i interpretacji konkretnych przepisów proceduralnych i materialnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego wykroczenia drogowego i jego interpretacji prawnej, co może być interesujące dla kierowców i prawników zajmujących się prawem wykroczeń.
“Czy brak wiedzy o tym, kto prowadził Twój samochód, zwalnia Cię z odpowiedzialności?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.