II KA 481/23

Sygn. akt II Ka 481/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2023r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Karol Troć Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Sieczkiewicz przy udziale prokuratora Marii Kempki po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. sprawy Ł. K. oskarżonego z art. 178a § 1 kk , 178b kk na skutek apelacji, wniesionej przez oskarżyciela publicznego od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt II K 1028/22 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: oskarżonego Ł. K. uznaje za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 178a§ 1 kk i za czyn ten na podstawie tego przepisu skazuje go i wymierza mu karę grzywny w rozmiarze 100 (sto) stawek dziennych, wysokość jednej stawki ustalając na kwotę 10 (dziesięć) złotych; w związku z tym czynem na podstawie art. 42§2 kk orzeka wobec niego środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzy) lat oraz na podstawie art. 43a§2 kk orzeka od niego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; oskarżonego Ł. K. uznaje za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt II aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 178b kk i za czyn ten na podstawie tego przepisu skazuje go i na podstawie art. 178b kk w zw. z art. 37a kk wymierza mu karę grzywny w rozmiarze 150 (sto pięćdziesiąt) stawek dziennych, wysokość jednej stawki ustalając na kwotę 10 (dziesięć) złotych; w związku z tym czynem na podstawie art. 42§1a kk orzeka wobec niego środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzy) lat oraz na podstawie art. 43a§2 kk orzeka od niego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; na podstawie art. 85§1 kk i art. 86§1 i 2 kk orzeczone w pkt 1 i 3 kary grzywny łączy i wymierza oskarżonemu łączną karę grzywny w rozmiarze 200 (dwieście) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na 10 (dziesięć) złotych; na podstawie art. 90§2 kk orzeczone w pkt 2 i 4 środki karne zakazu łączy i wymierza oskarżonemu łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzy) lat; na podstawie art. 63§4 kk na poczet łącznego zakazu prowadzenia pojazdów zalicza oskarżonemu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 2 września 2022 roku; w pozostałej części wyrok utrzymuje w mocy; zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 200 zł opłaty za obie instancje i 20 zł wydatków postępowania odwoławczego. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 481/23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 12 kwietnia 2023 r. w sprawie II K 1028/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ----- -------------- ------------------------------------------------------------------ ---------------------------- ------ ----- --------------- ------------------------------------------------------------------ ---------------------------- ------ 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ----- -------------- ------------------------------------------------------------------ ------------------------------- ------ 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ------------------------ ------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------- ------------------- ------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ----------------- --------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. 1. Obraza przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. , mająca wpływ na treść orzeczenia, zaistniała na skutek dokonania przez Sąd I instancji oceny zgromadzonych dowodów, która nie respektowała zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego poprzez uznanie w wydanym wyroku, że przypisane oskarżonemu zachowania charakteryzują się jedynie nieznacznym stopniem społecznej szkodliwości i zawinieniem sprawcy, w szczególności wskutek nadania zbyt dużej wagi właściwościom osobistym Ł. K. w postaci jego młodego wieku oraz cierpienia na chorobę A. oraz niedostatecznego uwzględnienia faktu kierowania pojazdem przez wymienionego z wysokim stężeniem alkoholu w wydychanym powietrzu, spowodowania przez niego kolizji drogowej oraz podjęcia się ucieczki przed funkcjonariuszami Policji, które to zachowania stworzyły realne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym, co finalnie doprowadziło do niezasadnego wydania orzeczenia w przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzuty podniesione przez oskarżyciela publicznego okazały się zasadne, jednakże wniosek zawarty w środku odwoławczym jest zbyt daleko idącym. Sąd Okręgowy po zapoznaniu się z aktami sprawy, po przeanalizowaniu apelacji przyznał rację skarżącemu, iż Sąd meriti naruszył przywołane przepisy proceduralne, co skutkowało niewłaściwym określeniem stopnia społecznej szkodliwości czynów i stopnia winy, a tym samym niesłusznie umożliwiło warunkowe umorzenie postępowania wobec oskarżonego. Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowego wyroku, Sąd Rejonowy orzeczenie warunkowego umorzenia postępowania argumentuje przede wszystkim względami związanymi z osobą oskarżonego – jego wiekiem, chorobą, niekaralnością, czy trudnymi przeżyciami z dzieciństwa. Odnosząc się do tego należy wpierw przytoczyć stanowisko powszechnie występujące w judykaturze, które jest podzielane również przez Sąd Okręgowy, a dotyczy sposobu określania stopnia społecznej szkodliwości czynu – „ art. 115 § 2 k.k. , który zawiera zamknięty katalog kryteriów oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, nie pozostawia wątpliwości, że dominujące znaczenie mają okoliczności z zakresu strony przedmiotowej, do której dołączono tylko dwie przesłanki strony podmiotowej (postać zamiaru i motywację sprawcy), a pominięto natomiast okoliczności związane z samym podmiotem czynu, tj. sprawcą, takie jak: wiek, opinia, właściwości i warunki osobiste, które wpływają na wymiar kary” ( Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2017 r., WA 2/17 ). Biorąc pod uwagę powyższe można dostrzec, że Sąd I instancji niesłusznie skupił się na wymienionych okolicznościach, które stały się podstawą orzeczenia warunkowego umorzenia postępowania wobec Ł. K. . Zważając na okoliczności ściśle związane ze stroną przedmiotową należy zauważyć, że zarzucone oskarżonemu czyny niewątpliwie charakteryzują się wyższym stopniem społecznej szkodliwości aniżeli nieznacznym. Jak wynika z protokołu badania stanu trzeźwości (k. 2), oskarżony kierował samochodem będąc w stanie nietrzeźwości z wynikiem 0,96 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, co jest znaczną wartością, która wyraźnie stwarza zagrożenie dla pozostałych uczestników ruchu drogowego tym bardziej, jak sam oskarżony wskazał w wyjaśnieniach (k. 32v), spowodował wcześniej kolizję drogową, a więc nie był w stanie zachować prawidłowej techniki jazdy. Ponadto, przy próbie zatrzymania do kontroli drogowej (czyn z pkt. II aktu oskarżenia) podjął próbę ucieczki, co jednoznacznie zwiększało i urzeczywistniało wystąpienie kolejnego zagrożenia na drodze o poważniejszych już skutkach. Biorąc pod uwagę powyższe, aprobując argumentację skarżącego należało uznać podniesione zarzuty za słuszne. Wniosek Wniosek o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez wymierzenie oskarżonemu Ł. K. za zarzucane mu przestępstwa, kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy z warunkowym jej zawieszeniem na okres próby wynoszącym 3 lata, oddania go w okresie próby pod dozór kuratora z obowiązkami: informowania o przebiegu okresu próby kuratora raz na 6 miesięcy oraz powstrzymania się od nadużywania alkoholu, a także środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w łącznym wymiarze 4 lat oraz świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5.000 złotych. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wobec zasadności zarzutów podniesionych przez oskarżyciela publicznego, wniosek apelacyjny o skazanie oskarżonego zasługiwał na uwzględnienie, jednakże nie można było przyznać racji w pełnym zakresie co do wnioskowanego wymiaru kary i środków karnych. Orzeczenie wobec oskarżonego za oba czyny kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy z warunkowym jej zawieszeniem na okres próby wynoszącym 3 lata ze wskazanymi obowiązkami, a także środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w łącznym wymiarze 4 lat oraz świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5.000 złotych byłoby niewspółmiernie surowe i tym samym niezgodne z dyrektywami wymiaru kary wskazanymi w art. 53 k.k. Okoliczności, które Sąd Rejonowy niesłusznie przywołał przy dokonywaniu oceny stopnia społecznej szkodliwości czynów, zostały uwzględnione przez Sąd II instancji przy rozstrzyganiu w zakresie kary i środków karnych, koncentrując się na funkcjach jakie winny spełniać, a zwłaszcza w aspektach wychowawczych i prewencyjnych. Na korzyść oskarżonego niewątpliwie przemawia młody wiek, dotychczasowa niekaralność, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa. Na niekorzyść świadczy z kolei znaczny stan nietrzeźwości, podjęta próba ucieczki przed zatrzymaniem do kontroli drogowej, spowodowanie realnego zagrożenia w ruchu lądowym, które się już urzeczywistniło w postaci kolizji. Zdaniem Sądu Okręgowego, karą adekwatną do okoliczności sprawy jest kara grzywny w rozmiarze 100 stawek dziennych, przy czym wysokość jednej stawki wynosi 10 złotych – za czyn z pkt. I oraz w rozmiarze 150 stawek dziennych, gdzie wysokość jednej stawki wynosi również 10 złotych – za czyn z pkt. II. Tak orzeczone kary grzywny należało połączyć i orzec łączną karę grzywny w rozmiarze 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na 10 złotych. Należało również orzec środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat – jednakowo względem obu czynów. Na podstawie art. 90 § 2 k.k. niniejsze zakazy połączono i orzeczono łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, który pozwoli wyeliminować oskarżonego z uczestnictwa w ruchu jako kierującego pojazdami mechanicznymi, spełniając tym samym swoje cele. Na podstawie art. 64 § 4 k.k. dokonano zaliczenia oskarżonemu na poczet łącznego zakazu prowadzenia pojazdów okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 2 września 2022 roku. Za oba czyny należało także orzec od Ł. K. świadczenia pieniężne w wysokości po 5000 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Rozstrzygnięcie w takiej postaci zgodne jest ze wspomnianymi dyrektywami wymiaru kary i środków karnych z art. 53 k.k. , spełni swoje cele wychowawcze i zapobiegawcze - zarówno indywidualne, jak i społeczne, jednocześnie odpowiada ona stopniowi społecznej szkodliwości czynów oraz zawinienia. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 12 kwietnia 2023 r. w sprawie II K 1028/22 za wyjątkiem rozstrzygnięć podanych w rubryce 5.2. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Wskazano w rubryce 3.1. Jednocześnie, Sąd Okręgowy nie dopatrzył się istnienia uchybień podlegających rozpatrzeniu z urzędu. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 12 kwietnia 2023 r. w sprawie II K 1028/22 w zakresie warunkowego umorzenia postępowania i rozstrzygnięć z tym związanych, a w to miejsce: - uznania oskarżonego Ł. K. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. I aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 178a § 1 k.k. i za czyn ten na podstawie tego przepisu skazania go i wymierzenia mu kary grzywny w rozmiarze 100 (sto) stawek dziennych, wysokość jednej stawki ustalając na kwotę 10 (dziesięć) złotych; - orzeczenia w związku z tym czynem na podstawie art. 42 § 2 k.k. wobec niego środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzy) lat oraz na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzeczenia od niego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenia pieniężnego w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; - uznania oskarżonego Ł. K. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. II aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 178b k.k. i za czyn ten na podstawie tego przepisu skazania go i na podstawie art. 178b k.k. w zw. z art. 37a k.k. wymierzenia mu kary grzywny w rozmiarze 150 (sto pięćdziesiąt) stawek dziennych, wysokość jednej stawki ustalając na kwotę 10 (dziesięć) złotych; - orzeczenia w związku z tym czynem na podstawie art 42 § 1a k.k. wobec niego środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzy) lat oraz na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzeczenia od niego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenia pieniężnego w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; - połączenia na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. orzeczonych kar grzywny i wymierzenia oskarżonemu łącznej kary grzywny w rozmiarze 200 (dwieście) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na 10 (dziesięć) złotych; - połączenia na podstawie art. 90 § 2 k.k. orzeczonych środków karnych zakazu i wymierzenia oskarżonemu łącznego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzy) lat; - zaliczenia oskarżonemu na podstawie art. 63 § 4 k.k. na poczet łącznego zakazu prowadzenia pojazdów okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 2 września 2022 roku. Zwięźle o powodach zmiany Wskazano w rubryce 3.1. 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ---------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III Na podstawie art. 626 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k. w zw. art. 635 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. , zgodnie ze stawkami określonymi w art. 10 ust. 1 w zw. z 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych oraz § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym , Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 200 zł tytułem opłaty za obie instancje oraz kwotę 20 zł tytułem wydatków postępowania odwoławczego. PODPIS