II KA 450/18

Sygn. akt II Ka 450/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Ryszard Warda (spr.) Sędziowie: SO Magdalena Dąbrowska SO Michał Pieńkowski Protokolant: Monika Iwańska przy udziale Prokuratora Prok. Okr.: Andrzeja Luchcińskiego przy udziale oskarżycieli posiłkowych: A. W. (1) , M. K. , M. T. po rozpoznaniu 14 lutego 2019 r. na rozprawie sprawy K. Ś. oskarżonego o czyn z art. 177 § 1 k.k. i art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowi Mazowieckiej z 18 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt II K 259/18 orzeka: I. zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że uznaje, iż oskarżony umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, II. na podstawie przepisu art. 42 § 1 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzeka wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 (dwóch) lat, zobowiązując oskarżonego do zwrotu prawa jazdy do właściwego organu; III. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, IV. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa, V. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. K. B. kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych i sześćdziesiąt groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu udzieloną oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym. Sygn. akt II Ka 450/18 UZASADNIENIE K. Ś. został oskarżony o to, że w dniu 01 stycznia 2018 r. w miejscowości N. , rejon O. , na trasie relacji O. – M. , prowadząc samochód marki P. (...) o nr rej. (...) , umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że poruszał się z nadmierną i przekraczającą dopuszczalną administracyjnie prędkością niedostosowaną do istniejących warunków ruchu drogowego, podjął manewr wyprzedzania jadącego przed nim pojazdu w miejscu braku dostatecznej widoczności spowodowanej wzniesieniem drogi i nie upewniając się co do posiadania dostatecznej widoczności oraz dostatecznego miejsca do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu, a następnie po przekroczeniu osi jezdni i zjechaniu na lewą dla jego kierunku ruchu części jezdni doprowadził do zderzenia z jadącym z naprzeciwka samochodem marki V. (...) o nr rej. OB. (...) , w wyniku czego kierujący samochodem marki V. (...) M. T. doznał obrażeń ciała w postaci przestawowego złamania tylnego brzegu panewki lewego stawu biodrowego, stłuczenia barku prawego, rany wargi dolnej i niewielkiego krwiaka okolicy skroniowej lewej naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, pasażerowie samochodu marki V. (...) małoletnia A. K. doznała obrażeń ciała w postaci ukrwotocznionego stłuczenia płata czołowego mózgu po stronie prawej i pourazowego krwawienia podpajęczynówkowego i w zbiornikach podstawy powodujących chorobę realnie zagrażającą życiu, A. W. (1) doznała obrażeń ciała w postaci obustronnego złamania żuchwy, złamania ściany bocznej zatoki szczękowej prawej i lewej i niewielkiego ogniska stłuczenia mózgu w prawym płacie skroniowym naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, zaś pasażerka samochodu marki P. T. W. doznała obrażeń ciała w postaci złamania panewki stawu biodrowego lewego, zwichnięcia tylnego stawu biodrowego lewego oraz rany płatowej goleni lewej naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, tj. o czyn z art. 177 § 1 k.k. i art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej wyrokiem z 18 października 2018 r. w sprawie sygn. akt II K 259/18: 1. oskarżonego K. Ś. uznał za winnego tego, że w dniu 01 stycznia 2018 r. w miejscowości N. , rejon O. , na trasie relacji O. – M. , prowadząc samochód marki P. (...) o nr rej. (...) , nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że poruszał się z przekraczającą dopuszczalną administracyjnie prędkością, podjął manewr wyprzedzania jadącego przed nim pojazdu w miejscu braku dostatecznej widoczności spowodowanej wzniesieniem drogi i nie upewniając się co do posiadania dostatecznej widoczności oraz dostatecznego miejsca do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu, a następnie po przekroczeniu osi jezdni i zjechaniu na lewą dla jego kierunku ruchu części jezdni doprowadził do zderzenia z jadącym z naprzeciwka samochodem marki V. (...) o nr rej. OB. (...) , w wyniku czego kierujący samochodem marki V. (...) M. T. doznał obrażeń ciała w postaci przestawowego złamania tylnego brzegu panewki lewego stawu biodrowego, stłuczenia barku prawego, rany wargi dolnej i niewielkiego krwiaka okolicy skroniowej lewej naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, pasażerowie samochodu marki V. (...) małoletnia A. K. doznała obrażeń ciała w postaci ukrwotocznionego stłuczenia płata czołowego mózgu po stronie prawej i pourazowego krwawienia podpajęczynówkowego i w zbiornikach podstawy powodujących chorobę realnie zagrażającą życiu, A. W. (1) doznała obrażeń ciała w postaci obustronnego złamania żuchwy, złamania ściany bocznej zatoki szczękowej prawej i lewej i niewielkiego ogniska stłuczenia mózgu w prawym płacie skroniowym naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, zaś pasażerka samochodu marki P. T. W. doznała obrażeń ciała w postaci złamania panewki stawu biodrowego lewego, zwichnięcia tylnego stawu biodrowego lewego oraz rany płatowej goleni lewej naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, czym wyczerpał znamiona art. 177 § 1 k.k. i art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 177 § 1 k.k. i art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skazał i na podstawie art. 178 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. wymierzył karę 1 roku pozbawienia wolności, 2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat, 3. na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do informowania kuratora zawodowego o przebiegu okresu próby w formie pisemnej ustalając termin co 6 miesięcy, 4. na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę od oskarżonego K. Ś. na rzecz: a. małoletniej pokrzywdzonej A. K. płatne do rąk przedstawicielki ustawowej M. K. kwotę 2.000 zł, b. pokrzywdzonej A. W. (1) – 2000 zł, c. pokrzywdzonego M. T. – 2000 zł, d. pokrzywdzonej T. W. – 2000 zł, 5. zasądził od oskarżonego K. Ś. na rzecz oskarżycieli posiłkowych: A. W. (1) , M. K. , M. T. kwoty po 840 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 6. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. K. B. kwotę 720 zł + 165,60 zł VAT tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego udzielonego oskarżonemu z urzędu, 7. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe – 3 107,85 zł i 180 zł opłaty. Apelację od wyroku wniósł oskarżyciel publiczny. Prokurator podniósł zarzuty: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wyroku, poprzez uznanie, iż oskarżony nieumyślnie naruszył zasad bezpieczeństw w ruchu lądowym, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów, w szczególności w zakresie nadmiernej prędkości prowadzonego przez niego pojazdu oraz podjęcia manewru wyprzedzania w miejscu braku dostatecznej widoczności prowadzi do wniosku, iż naruszenie to miało charakter umyślny, 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wyroku, poprzez uznanie, iż nie zachodzą podstawy do zastosowania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych wobec ustalonego stopnia winy, znacznego stopnia społecznej szkodliwości zarzucanego oskarżonemu, sposobu zachowania się oskarżonego przed popełnieniem przestępstwa, rodzaju i stopnia naruszenia ciążących na nim obowiązków, rodzaju i rozmiaru ujemnych następstw przestępstwa popełnionego przez oskarżonego W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ostrowi Mazowieckiej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W ocenie Sądu II instancji wniesiona w sprawie apelacja w pełni zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie znalazł jednak podstaw do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy - zgodnie z postulatem apelującego - do ponownego rozpoznania ( art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. ) i dokonał zmian w ramach swoich kompetencji. Nie ulega wątpliwości, iż oskarżony K. Ś. jest sprawcą wypadku, do którego doszło 1 stycznia 2018 r. w N. , na trasie relacji O. – M. . Oskarżony przyznał się do popełnienia przedmiotowego przestępstwa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza okoliczność prowadzenia pojazdu m-ki P. (...) , nr rej. (...) przez oskarżonego w chwili zdarzenia. Bezspornie między zachowaniem sprawcy a zaistniałym wypadkiem drogowym istnieje związek przyczynowo –skutkowy. Kwestię sporną stanowiła natomiast forma winy K. Ś. . Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II KK 446/17 „(…) ustalenie rodzaju naruszonych zasad bezpieczeństwa oraz kwestii, czy do ich naruszenia doszło umyślnie czy nieumyślnie, może mieć zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny stopnia zawinienia sprawcy, a w konsekwencji rzutować może na rozstrzygnięcie o karze.” (LEX nr 2553862). Sąd Okręgowy aprobuje stanowisko wyrażone w apelacji, że oskarżony umyślnie naruszył zasady obowiązujące w ruchu drogowym. W miejscu, gdzie doszło do wypadku obowiązuje ograniczenie prędkości do 90 km/h. Zarówno z zeznań świadków A. W. (2) i D. W. , jak i opinii biegłego wynika, że oskarżony przekroczył dopuszczalną administracyjnie prędkość pojazdów. Zgodnie z opinią biegłego z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego prędkość pojazdu kierowanego przez oskarżonego tuż przed zdarzeniem wynosiła ok. 100 km/h, zaś jeśli kierowca bezpośrednio przed zdarzeniem hamował, to prędkość tego pojazdu wynosiła co najmniej (sic!) 104 km/h. Bezpośrednią przyczyną wypadku było natomiast zjechanie pojazdu m-ki P. na lewą dla jego kierunku ruchu część jezdni. Przemieszczenie się zaś pojazdu było wynikiem podjętego manewru wyprzedzania innego pojazdu. Kierujący postąpił sprzecznie z przepisem art. 24 ustawy Prawo o ruchu drogowym , który zabrania wykonywania takiego manewru przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia. Przedmiotową opinię Sąd I instancji uznał za profesjonalną, jasną, zupełną i rzeczową. Trudno przyjąć stanowisko Sądu Rejonowego, iż okolicznością łagodzącą a zarazem przemawiającą za tym, iż sprawca zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym było to, iż K. Ś. nie zamieszkuje na terenie, gdzie doszło do wypadku oraz nie pokonywał tej drogi wielokrotnie, zatem nie miał świadomości, iż znajduje się tam wzniesienie i nierówności ograniczające widoczność (str. 6 uzasadnienia). Skoro kierujący nie zna trasy, po której się porusza, to powinien zachować czujność. Oskarżonego nie cechowało zachowanie należytej ostrożności, o czym świadczy to, że nawet nie wiedział, jakie w tym miejscu obowiązuje ograniczenie prędkości (wyjaśnienia k. 274). M. T. , kierujący pojazdem m-ki V. (...) , pomimo, iż zamieszkuje w niedalekiej okolicy od miejsca zdarzenia ( U. ), a zatem mógł znać ukształtowanie terenu i występujące na tym odcinku utrudnienia, jechał z prędkością ok. 54 km/h (opinia k. 194), tj. znacznie niższą niż dopuszczalna na tym odcinku drogi. Według art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani zachować ostrożność albo gdy ustawa tego wymaga - szczególną ostrożność, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego, ruch ten utrudnić albo w związku z ruchem zakłócić spokój lub porządek publiczny oraz narazić kogokolwiek na szkodę. Przez działanie rozumie się również zaniechanie. Stosownie do przepisu art. 24 ust. 1 wskazanej ustawy kierujący pojazdem jest obowiązany przed wyprzedzaniem upewnić się w szczególności, czy: 1) ma odpowiednią widoczność i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu; 2) kierujący, jadący za nim, nie rozpoczął wyprzedzania; 3) kierujący, jadący przed nim na tym samym pasie ruchu, nie zasygnalizował zamiaru wyprzedzania innego pojazdu, zmiany kierunku jazdy lub zmiany pasa ruchu. Nadto zgodnie z ustępem 2. jest obowiązany przy wyprzedzaniu zachować szczególną ostrożność, a zwłaszcza bezpieczny odstęp od wyprzedzanego pojazdu lub uczestnika ruchu, zaś na mocy ustępu 7. pkt 1 zabrania się wyprzedzania pojazdu silnikowego jadącego po jezdni przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia. W ocenie Sądu Okręgowego oskarżony umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym. K. Ś. jako doświadczony kierowca z 9- letnim stażem, pracujący zawodowo w tym charakterze i trudniący się przewozem osób, powinien zdawać sobie sprawę z zasad obowiązujących w ruchu drogowym. Nadto powinien przewidywać możliwe skutki swoich zachowań. Jak wynika z opinii biegłych psychiatrów w chwili popełnienia czynu oskarżony miał w pełni zachowaną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem. Powyższe okoliczności przemawiają za stwierdzeniem, że oskarżony działał umyślnie. K. Ś. podejmując się manewru wyprzedzania innego pojazdu z tak znaczną prędkością, pomimo ograniczonej widoczności spowodowanej szybszym niż w porze letniej zapadaniem zmroku musiał przewidywać konsekwencje podejmowania niebezpiecznego manewru. Konsekwencją powyższego jest zdaniem tutejszego Sądu konieczność orzeczenia wobec oskarżonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. K. Ś. swoim zachowaniem okazał, że stanowi zagrożenie bezpieczeństwa w komunikacji. Skutki jego zachowania były bardzo poważne i dla części z uczestników wypadku trwają one do dziś. Mając na uwadze cele w zakresie prewencji indywidulanej, a także potrzebę kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, wykluczenie oskarżonego z ruchu jest niezbędne. Brak zastosowania tego środka karnego mógłby spowodować zarówno u oskarżonego, jak i u innych ludzi przeświadczenie, że podobne zachowania są traktowane z pobłażliwością. W ocenie Sądu Odwoławczego 2-letni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych spowoduje, że oskarżony nie popełni w przyszłości podobnego przestępstwa. Wymiar tego środka oscyluje w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, zatem nie można uznać, że jest on rażąco surowy. Jednocześnie Sąd miał na uwadze stopnień winy i społeczną szkodliwość popełnionego czynu. Z uwagi na orzeczenie środka, nakazano zwrot prawa jazdy do właściwego organu (punkt II wyroku). W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. Mając ma uwadze sytuację materialną oskarżonego, wymiar orzeczonego przez Sąd I instancji częściowego zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonych oraz kosztów sądowych, Sąd Okręgowy na mocy art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił K. Ś. z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego i przejął je na rachunek Skarbu Państwa. O kosztach wynagrodzenia za obronę udzieloną oskarżonemu z urzędu w postępowaniu drugoinstancyjnym orzeczono na podstawie § 17 ust. 2 pkt 4 i § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 r.