II KA 440/16

Sąd Okręgowy w KrośnieKrosno2017-02-13
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościŚredniaokręgowy
komornikpostępowanie egzekucyjneniedopełnienie obowiązkówart. 231 k.k.oszacowanie nieruchomościkodeks postępowania cywilnegok.p.c.apelacjasąd okręgowy

Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok uniewinniający komornika sądowego od zarzutu niedopełnienia obowiązków, uznając brak ustawowego obowiązku zawiadomienia dłużnika o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości w sytuacji, gdy czynność ta nie została ukończona w pierwotnie wyznaczonym terminie.

Oskarżyciel posiłkowy wniósł subsydiarny akt oskarżenia przeciwko komornikowi sądowemu Z. F., zarzucając jej niedopełnienie obowiązków poprzez niezawiadomienie dłużnika J. D. o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości, co miało doprowadzić do sprzedaży majątku po zaniżonej cenie. Sąd Rejonowy uniewinnił oskarżoną, a Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd odwoławczy uznał, że w dacie czynu nie istniał ustawowy obowiązek zawiadomienia dłużnika o ukończeniu opisu i oszacowania, jeśli czynność ta nie została zakończona w wyznaczonym terminie, powołując się na przepisy k.p.c. i stanowisko Trybunału Konstytucyjnego.

Sprawa dotyczyła subsydiarnego aktu oskarżenia przeciwko Z. F., Komornikowi Sądowemu, oskarżonej o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. Zarzucono jej, że w okresie od kwietnia 2012 r. do stycznia 2013 r. nie zawiadomiła dłużnika J. D. o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości, co uniemożliwiło mu złożenie skargi na czynność komornika i doprowadziło do sprzedaży nieruchomości po zaniżonej cenie. Sąd Rejonowy w Mielcu uniewinnił oskarżoną, uznając, że nie miała ona obowiązku zawiadomienia dłużnika o zakończeniu czynności, jeśli nie została ona ukończona w wyznaczonym terminie. Apelacje od tego wyroku wnieśli oskarżyciel subsydiarny i jego pełnomocnik. Zarzucali oni m.in. błąd w ustaleniach faktycznych, błędną interpretację przepisów k.p.c. (art. 950 k.p.c. i art. 763 k.p.c.), nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego oraz nierozpoznanie sprawy pod kątem zmiany zarzutu na art. 231 § 2 k.k. Sąd Okręgowy w Krośnie, rozpoznając sprawę w II instancji, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Sąd odwoławczy szczegółowo analizował przepisy k.p.c. dotyczące opisu i oszacowania nieruchomości (art. 945, 950 k.p.c.) oraz ogólny przepis art. 763 k.p.c. Stwierdził, że w dacie popełnienia czynu (protokół z 11 kwietnia 2012 r.) nie istniał ustawowy obowiązek zawiadomienia dłużnika o ukończeniu opisu i oszacowania, jeśli czynność ta nie została zakończona w terminie podanym w pierwotnym zawiadomieniu (1 lutego 2012 r.). Podkreślono, że nowelizacja art. 945 k.p.c. wprowadzająca § 4 weszła w życie dopiero 3 maja 2012 r. i miała zastosowanie do postępowań wszczętych po tej dacie. Sąd odwoławczy powołał się również na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego (wyrok SK 18/11), który uznał przepisy dotyczące zawiadomienia o zakończeniu opisu i oszacowania za niezgodne z Konstytucją w poprzednim brzmieniu. Odnosząc się do zarzutu zaniżenia wartości nieruchomości, sąd wskazał na opinię biegłej E. S. z 2012 r. na kwotę 70.500 zł, która została uwzględniona w opisie i oszacowaniu. Argumenty oskarżyciela o wyższej wartości nieruchomości, oparte na zeznaniach świadka J. C. (2) (który nie był rzeczoznawcą majątkowym) lub na rzekomych ofertach, zostały uznane za nieprzekonujące. Sąd odrzucił również zarzut nierozpoznania sprawy pod kątem art. 231 § 2 k.k., wskazując, że zakres kognicji sądu w sprawie z subsydiarnego aktu oskarżenia jest ograniczony do czynów objętych postanowieniami prokuratora, który umorzył śledztwo w sprawie art. 231 § 1 k.k. Zarzut przewlekłości postępowania z powodu niestawiennictwa oskarżonej na rozprawach również został uznany za bezzasadny, gdyż nie stanowi on podstawy odwoławczej. W konsekwencji, sąd utrzymał wyrok uniewinniający w mocy, zasądził koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego z urzędu oraz zwolnił oskarżyciela posiłkowego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, jednocześnie zasądzając od niego zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego na rzecz oskarżonej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, w dacie czynu (przed 3 maja 2012 r.) nie istniał taki ustawowy obowiązek, jeśli opis i oszacowanie nie zostały ukończone w terminie podanym w zawiadomieniu.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy oparł się na przepisach k.p.c. (art. 945 k.p.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji) oraz na stanowisku Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym przepisy te nie nakładały obowiązku zawiadomienia o zakończeniu czynności, jeśli nie została ona ukończona w wyznaczonym terminie. Ogólny przepis art. 763 k.p.c. nie miał zastosowania w sytuacji istnienia przepisu szczególnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku

Strona wygrywająca

oskarżona Z. F.

Strony

NazwaTypRola
Z. F.osoba_fizycznaoskarżona
J. D.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy subsydiarny
Andrzej Dworzańskiosoba_fizycznaProkurator Prokuratury Okręgowej w Krośnie
D. D.osoba_fizycznapełnomocnik oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego (adwokat)
W. B.osoba_fizycznaadwokat (pomoc prawna z urzędu dla oskarżyciela subsydiarnego)

Przepisy (13)

Główne

k.k. art. 231 § § 1

Kodeks karny

Niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 763

Kodeks postępowania cywilnego

Ogólny przepis o obowiązku zawiadamiania strony o czynnościach, o których terminie nie była zawiadomiona. Nie miał zastosowania w tej sprawie ze względu na przepis szczególny.

k.p.c. art. 945 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis określający obowiązek zawiadomienia o terminie opisu i oszacowania. W brzmieniu sprzed nowelizacji nie nakładał obowiązku zawiadomienia o ukończeniu czynności, jeśli nie została ona ukończona w wyznaczonym terminie.

k.p.c. art. 945 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Wprowadzony nowelizacją od 3 maja 2012 r., nakładał obowiązek zawiadomienia o ukończeniu opisu i oszacowania, jeżeli nie został ukończony w podanym terminie. Nie miał zastosowania w tej sprawie.

k.p.c. art. 950

Kodeks postępowania cywilnego

Określa termin do zaskarżenia opisu i oszacowania. W brzmieniu sprzed nowelizacji (przed 3 maja 2012 r.) termin liczył się od dnia ukończenia czynności. Trybunał Konstytucyjny uznał ten przepis w poprzednim brzmieniu za niezgodny z Konstytucją.

k.p.k. art. 632 § pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa zasądzenia kosztów od oskarżyciela posiłkowego na rzecz oskarżonej.

k.p.k. art. 624 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa zwolnienia oskarżyciela subsydiarnego od zapłaty kosztów sądowych.

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy.

k.p.k. art. 449

Kodeks postępowania karnego

Podstawa utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy.

k.p.k. art. 456

Kodeks postępowania karnego

Podstawa utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy.

k.p.k. art. 636 § § 1 i 3

Kodeks postępowania karnego

Podstawa zasądzenia kosztów zastępstwa adwokackiego od oskarżyciela posiłkowego na rzecz oskarżonej.

u.o.p.k. art. 17 § ust. 1

Ustawa o opłatach w sprawach karnych

Podstawa zwolnienia od opłat w sprawach karnych.

p.o.a. art. 29 § ust. 1

Prawo o adwokaturze

Podstawa do zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak ustawowego obowiązku zawiadomienia dłużnika o ukończeniu opisu i oszacowania nieruchomości, jeśli czynność ta nie została ukończona w terminie podanym w zawiadomieniu (przed nowelizacją k.p.c. z 3 maja 2012 r.). Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 18/11 potwierdzające brak takiego obowiązku w poprzednim brzmieniu przepisów. Zakres kognicji sądu w sprawie z subsydiarnego aktu oskarżenia jest ograniczony do czynów objętych postanowieniami prokuratora. Wartość nieruchomości ustalona przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego była prawidłowa i nie została skutecznie podważona.

Odrzucone argumenty

Oskarżona miała obowiązek zawiadomić dłużnika o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości na podstawie art. 763 k.p.c. lub art. 950 k.p.c. Sąd powinien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wartości nieruchomości. Sąd powinien był rozpoznać sprawę pod kątem zmiany zarzutu z art. 231 § 1 k.k. na art. 231 § 2 k.k. Sąd nie rozpoznał wniosków oskarżyciela subsydiarnego o ukaranie oskarżonej za przewlekanie postępowania.

Godne uwagi sformułowania

nie budzi bowiem wątpliwości prawidłowa ocena materiału dowodowego i w konsekwencji trafność dokonanych przez Sąd Orzekający ustaleń faktycznych komornik przy egzekucji z nieruchomości nie miał obowiązku zawiadamiania o ukończeniu opisu i oszacowania ustawowy obowiązek zawiadomienia przez komornika o ukończeniu opisu i oszacowania nie istniał nie sposób przypisać jej winy i niedopełnienia obowiązku stanowisko to zbieżne jest z poglądem reprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny nie budzi wątpliwości prawidłowa ocena materiału dowodowego i w konsekwencji trafność dokonanych przez Sąd Orzekający ustaleń faktycznych

Skład orzekający

Wiesław Ruszała

przewodniczący-sprawozdawca

Artur Lipiński

sędzia

Mariusz Hanus

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.c. dotyczących obowiązku zawiadomienia o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji k.p.c. z 3 maja 2012 r. oraz specyfiki postępowania karnego w oparciu o subsydiarny akt oskarżenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście odpowiedzialności karnej funkcjonariusza publicznego, co jest interesujące dla prawników procesualistów. Pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna analiza stanu prawnego i jego zmian.

Czy komornik musi informować o zakończeniu sprzedaży nieruchomości? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowy obowiązek.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ka 440/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Krośnie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Wiesław Ruszała (spr.) Sędziowie: SSO Artur Lipiński SSO Mariusz Hanus Protokolant: sekr. sądowy Mateusz Wójcik przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krośnie – Andrzeja Dworzańskiego po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2017 roku w Krośnie sprawy Z. F. córki M. i B. , ur. (...) w S. oskarżonej o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionych przez oskarżyciela subsydiarnego i pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego, od wyroku Sądu Rejonowego w Mielcu z dnia 1 czerwca 2016 roku, sygn. akt II K 26/15 I. utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy, II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego J. D. – adwokata D. D. – Kancelaria Adwokacka w K. , kwotę 516,60 zł /pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy/ obejmującą podatek VAT, tytułem nieuiszczonego wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego za postępowanie odwoławcze, III. zwalnia oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego J. D. od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od uiszczenia opłaty, IV. zasądza od oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego J. D. na rzecz oskarżonej Z. F. kwotę 840,00 zł /osiemset czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego oskarżonej za postępowanie odwoławcze. UZASADNIENIE WYROKU Oskarżyciel posiłkowy J. D. wniósł do Sądu subsydiarny akt oskarżenia przeciwko Z. F. , oskarżając ją o to, że w okresie od 11 kwietnia 2012 r. do dnia 11 stycznia 2013 r., w S. , będąc funkcjonariuszem publicznym, a to Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w S. W. , prowadząc postępowanie egzekucyjne sygn. akt KM 2120/03, przeciwko dłużnikowi J. D. , nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku wynikającego z art. 763 k.p.c. , nie zawiadamiając dłużnika J. D. o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości stanowiącej własność dłużnika, przez co uniemożliwiła mu złożenie skutecznej skargi na czynność komornika podważającej wartość wskazanej w oszacowaniu ceny nieruchomości, skutkiem czego nieruchomość ta została sprzedana w toku ww. postępowania egzekucyjnego po zaniżonej cenie, przez co oskarżona działała na szkodę interesu prywatnego pokrzywdzonego J. D. , tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Mielcu, do którego sprawa przekazana została na zasadzie art. 43 k.k. , wyrokiem z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II K 26/15: I. uniewinnił oskarżoną Z. F. od zarzucanego jej aktem oskarżenia czynu; II. na podstawie art. 632 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 640 k.p.k. , § 11 ust. 2 pkt 3, § 15 ust. 3 pkt 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie zasądził od oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego J. D. na rzecz oskarżonej Z. F. kwotę 2.460,00 zł tytułem ustanowienia w sprawie obrońcy; III. na podstawie art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze w zw. z § 14 ust. 2 pkt 3 i 4, § 16 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. B. kwotę 1.446,48 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżycielowi subsydiarnemu J. D. ; IV. na podstawie art. 624 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 1 k.p.k. , art. 640 k.p.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zwolnił oskarżyciela subsydiarnego J. D. od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, a wydatkami obciążył Skarb Państwa. Powyższy wyrok zaskarżyli apelacjami pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego i oskarżyciel subsydiarny. Pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego, zaskarżając wyrok w całości, zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na ustaleniu, iż oskarżona na mocy przepisów Kodeksu Postępowania Cywilnego nie była zobowiązana do zawiadomienia dłużnika J. D. o ponownych czynnościach oraz o ukończeniu opisu i oszacowania, a tym samym nie można jej zarzucić niedopełnienia obowiązków, podczas gdy właściwa analiza stanu prawnego, w tym zwłaszcza art. 950 k.p.c. prowadzi do wniosku, iż oskarżona taki obowiązek posiadała. W oparciu o powyższy zarzut pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jako że nie zostały one pokryte w całości, ani w części. Oskarżyciel subsydiarny, zaskarżając wyrok w całości, zarzucił iż Sąd dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego i nie rozpoznał istoty sprawy, albowiem: - nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, mającego istotne znaczenie do ustalenia odpowiedzialności karnej oskarżonej; - nie rozpoznał sprawy pod kątem zmiany zarzutu z art. 231 § 1 k.k. na art. 231 § 2 k.k. , w sytuacji gdy w toku sprawy ujawniono dowody wskazujące na osiągnięcie przez oskarżoną udokumentowanej korzyści majątkowej w kwocie 7.931,25 zł; - błędnie zinterpretował art. 950 k.p.c. , pomijając art. 763 k.p.c. , bezpodstawnie odciążające oskarżoną od obowiązku poinformowania pokrzywdzonego o dokonaniu nowego opisu i oszacowania nieruchomości w M. 49, podczas gdy taki obowiązek miała zgodnie z ww. przepisami k.p.c. Taki obowiązek oskarżona miała również po nowelizacji przepisu art. 950 k.p.c. , który to wszedł w życie 25 dni po opisie w dniu 11 kwietnia 2012 r., który to wszedł w życie w dniu 3 maja 2012 r.; - nie rozpoznał wniosków oskarżyciela subsydiarnego o ukaranie oskarżonej wobec czterokrotnego jej nie stawiania się na rozprawę, którym to wykroczeniem działała na przewlekłość postępowania, generując dodatkowe koszty procesu i wydatki ponoszone przez oskarżyciela subsydiarnego. W oparciu o ww. zarzuty i argumentację oskarżyciel subsydiarny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o skazanie oskarżonej za przestępstwo z art. 231 § 2 k.k. Sąd Odwoławczy zważył, co następuje: Apelacja pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego, jak i osobiście sporządzona apelacja oskarżyciela subsydiarnego, nie są uzasadnione. Nie budzi bowiem wątpliwości prawidłowa ocena materiału dowodowego i w konsekwencji trafność dokonanych przez Sąd Orzekający ustaleń faktycznych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy oparty został na wyjaśnieniach oskarżonej Z. F. , częściowo zeznaniach pokrzywdzonego J. D. , zeznaniach świadków J. C. (1) i K. D. , opinii biegłej z zakresu oszacowania nieruchomości E. S. z 2006 r. i z 2012 r., protokole opisu i oszacowania nieruchomości z dnia 11 kwietnia 2012 r. oraz potwierdzeniach odbioru przez pokrzywdzonego korespondencji. Słusznie Sąd Orzekający przyznał walor wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonej, która nie przyznała się do zarzucanego jej czynu, podnosząc, iż dłużnik był zawiadomiony o terminie opisu i oszacowania, co wynika z potwierdzenia odebrania przez niego pism, zaś przed dniem 3 maja 2012 r., a więc przed wejściem w życie nowelizacji art. 945 k.p.c. , komornik przy egzekucji z nieruchomości nie miał obowiązku zawiadamiania o ukończeniu opisu i oszacowania, odmawiając w tym zakresie wiary zeznaniom pokrzywdzonego. Nie budzi w sprawie wątpliwości, iż oskarżona Z. F. , po podjęciu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do nieruchomości własności J. D. , zawiadomiła dłużnika o terminie opisu i oszacowania nieruchomości, wyznaczonego na dzień 1 luty 2012 r. Pokrzywdzony ww. zawiadomienie odebrał osobiście w dniu 5 stycznia 2012 r., jednak nie stawił się w wyznaczonym terminie. W terminie tym oskarżona nie ukończyła ww. czynności – protokół opisu i oszacowania nieruchomości sporządzony został dopiero w dniu 11 kwietnia 2012 r., jednakże o terminie tym J. D. nie został zawiadomiony. Przede wszystkim wskazać należy, iż kwestią niezbędną dla ustalenia zaistnienia lub wykluczenia winy oskarżonej, w zakresie zarzucanego jej subsydiarnym aktem oskarżenia niedopełnienia ciążącego na niej obowiązku zawiadomienia dłużnika o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości stanowiącej jego własność, przez co oskarżona miała uniemożliwić pokrzywdzonemu złożenie skutecznej skargi na czynność komornika podważającej wartość wskazanej w oszacowaniu ceny nieruchomości, skutkiem czego nieruchomość sprzedana miała zostać w toku postępowania egzekucyjnego po zaniżonej cenie, przez co oskarżona działać miała na szkodę interesu prywatnego pokrzywdzonego, czym dopuścić się miała przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. , jest ustalenie istnienia w chwili czynu ustawowego obowiązku lub braku obowiązku zawiadomienia dłużnika o ukończeniu opisu i oszacowania nieruchomości, w sytuacji gdy czynność ta nie zostanie ukończona w podanym w zawiadomieniu dłużnikowi terminie. Zgodnie z art. 763 k.p.c. – powołanym w opisie zarzutu subsydiarnego aktu oskarżenia – komornik zawiadamia stronę o każdej dokonanej czynności, o której terminie nie była zawiadomiona i przy której nie była obecna, i na jej żądanie udziela wyjaśnień o stanie sprawy. Przepis ten ma charakter ogólny. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, doktryna jednoznacznie opowiada się, iż przy istnieniu szczególnych przepisów w kwestii zawiadomienia strony o dokonaniu czynności - a takim przepisem szczególnym, w przypadku zawiadomienia o opisie i oszacowaniu jest art. 945 k.p.c. – art. 763 k.p.c. nie ma zastosowania ( tak Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, Część druga. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Zdzisław Świeboda, Lexis Nexis, 2004). Wobec powyższego przepis ten nie może stanowić źródła obowiązku zawiadomienia dłużnika o ukończeniu opisu i oszacowania nieruchomości, a tym samym nie mógł nakładać takiego obowiązku na oskarżoną. Zgodnie natomiast z art. 945 k.p.c. , w brzmieniu sprzed nowelizacji, jaka weszła w życie w dniu 3 maja 2012 r., o terminie opisu i oszacowania komornik zawiadamia znanych mu uczestników (§ 1). Komornik wzywa ponadto przez obwieszczenie publiczne w budynku sądowym i w lokalu wójta, (burmistrza, prezydenta miasta) uczestników, o których nie ma wiadomości, oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości i przedmiotów razem z nią zajętych, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa (§ 2). Zawiadomienia i obwieszczenia powinny być dokonane nie później niż na dwa tygodnie przed rozpoczęciem opisu (§ 3). W dniu 3 maja 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 233, poz. 1381), która wprowadziła do przepisu art. 945 k.p.c. zapis § 4 o następującej treści: jeżeli opis i oszacowanie nie zostały ukończone w terminie podanym w zawiadomieniu, komornik o ukończeniu opisu i oszacowania zawiadomi znanych mu uczestników oraz dokona obwieszczenia stosownie do § 2. Z zakończeniem opisu i oszacowania ustawodawca wiąże bowiem rozpoczęcie biegu terminu do zaskarżenia ww. czynności. Zgodnie z art. 950 k.p.c. termin zaskarżenia opisu i oszacowania wynosi natomiast dwa tygodnie i liczy się od dnia jego ukończenia. Jeżeli opis i oszacowanie nie zostały ukończone w terminie podanym w zawiadomieniu, termin do zaskarżenia liczy się od dnia doręczenia uczestnikowi zawiadomienia, o którym mowa w art. 945 § 4, a dla uczestników, którym nie doręczono zawiadomienia, od dnia obwieszczenia o ukończeniu. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Przepis art. 945 § 4 k.p.c. miał jednak, z mocy art. 9 ustawy nowelizującej, zastosowanie dopiero w odniesieniu do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie. W sytuacji, gdy protokół z opisu i oszacowania nieruchomości stanowiącej własność J. D. sporządzony został w dniu 4 kwietnia 2012 r., a zatem opis i oszacowanie nieruchomości nie zostały ukończone w terminie podanym w zawiadomieniu, tj. w dniu 1 lutego 2012 r., ustawowy obowiązek zawiadomienia przez komornika o ukończeniu opisu i oszacowania nie istniał . Oskarżona nie miała więc ustawowego obowiązku zawiadomienia dłużnika J. D. o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości w dniu 4 kwietnia 2012 r., zatem nie sposób przypisać jej winy i niedopełnienia obowiązku, a tym samym realizacji znamion zarzucanego jej subsydiarnym aktem oskarżenia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Potwierdzeniem braku obowiązku zawiadomienia przez oskarżoną pokrzywdzonego o ukończeniu opisu i oszacowania w dniu 4 kwietnia 2012 r. jest stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt SK 18/11, w którym Trybunał uznał, że art. 950 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 233, poz. 1381), jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . W uzasadnieniu ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ani z art. 763 , ani z art. 945 § 1 k.p.c. , nie można było wywieść nakazu zawiadomienia strony o zakończeniu opisu i oszacowania. Strona była zawiadamiana tylko o rozpoczęciu tej czynności. W tej sytuacji władny był Sąd Orzekający, dokonując wykładni art. 945 k.p.c. , dla potrzeb niniejszego postępowania karnego, uznać iż nie został potwierdzony zarzut niedopełnienia przez oskarżoną obowiązku zawiadomienia pokrzywdzonego o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości, zwłaszcza że stanowisko to zbieżne jest z poglądem reprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku. Nie sposób wprawdzie pominąć istnienia w doktrynie prawa odmiennych poglądów, które jednak nie są adekwatne w niniejszej sprawie, dotyczącej w dodatku zawinienia w sprawie karnej. Wg bowiem autorki komentarza do art. 950 k.p.c. - Postępowanie egzekucyjne. Romańska 2010, wyd. 1, w sytuacji gdy komornik nie powiadomił wszystkich znanych uczestników o terminie opisu i oszacowania, winien stosownie do treści art. 763 k.p.k. zawiadomić pominiętych uczestników o ukończeniu opisu i oszacowania. Także wg Kodeksu postępowania cywilnego , Tom III, Komentarz, art. 730-1088 2015 , wyd. 6 pod red. Piaseckiego, uchybienie ustawowemu obowiązkowi prawidłowego zawiadomienia o terminie opisu i oszacowania rodzi obowiązek zawiadomienia uczestników postępowania o dotkniętych tym uchybieniem o ukończeniu opisu i oszacowania ( art. 763 k.p.c. ). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w Krótkich Komentarzach Becka, Marcin Uliasz, Kodeks postępowania cywilnego , tom III, str. 622, teza 3 do art. 945 k.p.k. , jeżeli komornik nie zawiadomił o terminie opisu i oszacowania, która to czynność nie została zaskarżona, należy zawiadomić znanych uczestników o ukończeniu opisu i oszacowania, aby umożliwić im ewentualne zaskarżenie tej czynności. Wskazane poglądy dotyczą jednak innych stanów faktycznych, niż w niniejszej sprawie, w której oskarżona zawiadomiła J. D. o terminie opisu i oszacowania, na którym jednak nie została zakończona ww. czynność. Zawiadomienie to nie było dotknięte brakiem formalnym, a oskarżona zawiadomiła o terminie opisu i oszacowania nieruchomości wszystkich znanych jej uczestników. W tej sytuacji oskarżona nie miała obowiązku zawiadamiania dłużnika o ukończeniu opisu i oszacowania. Bezzasadne jest stanowisko oskarżyciela subsydiarnego, zarzucające oskarżonej zaniżenie wartości jego nieruchomości i jej sprzedaż po zaniżonej cenie. Pierwsza wycena nieruchomości własności pokrzywdzonego opracowana została w 2006 r. przez biegłą z zakresu oszacowania nieruchomości E. S. na kwotę 44.700,00 zł. Ta sama biegłą, będąca rzeczoznawcą majątkowym, w 2012 r. opracowała uaktualnioną, drugą wycenę ww. nieruchomości na kwotę 70.500,00 zł. Wycena ta przyjęta została w opisie i oszacowaniu nieruchomości z dnia 11 kwietnia 2012 r. Podkreślić należy, iż wycena nieruchomości opracowana została przez biegłą o właściwej specjalizacji, legitymującą się uprawnieniami rzeczoznawcy majątkowego do szacowania wartości nieruchomości. Wycena ta uwzględnia szereg parametrów, w oparciu o które ustalana jest wartość nieruchomości. Opracowana wycena jest jasna, kompletna i logicznie uzasadniona. W tej sytuacji oskarżona, mając na uwadze fachowość i kompletność wyceny, w pełni uprawniona byłą do uwzględnienia wartości nieruchomości ustalonej na podstawie jej wyceny, a następnie jej licytacji przy uwzględnieniu ceny wyjściowej podanej w wycenie. Zauważyć przy tym należy, iż oskarżyciel, nie stawiając się na wyznaczony na 23 lutego 2012 r. termin oględzin, o którym był zawiadomiony, sam pozbawił się możliwości przedstawienia argumentów mogących wpłynąć na podniesienie kwoty wyceny. Prawidłowość wyceny wartości nieruchomości przyjętej przez biegłą z zakresu oszacowania nieruchomości E. S. , stanowiącej podstawę ceny wyjściowej licytacji nieruchomości, nie może również zostać skutecznie podważona zeznaniami J. C. (1) , na które powołuje się oskarżyciel subsydiarny. Wskazać bowiem należy, iż w związku z uszkodzeniami budynków na nieruchomości pokrzywdzonego, mającymi miejsce na skutek powodzi, J. C. (2) w 2013 r. dla potrzeb postępowania w sprawie odszkodowania, opracował opinię pisemną dotyczącą wysokości szkody doznanej przez pokrzywdzonego. Świadek ten, co podkreślił w zeznaniach – wyłącznie w ramach własnych spostrzeżeń - uznał, iż wartość nieruchomości pokrzywdzonego wraz z zabudowaniami wynosi ok. 200 tys. zł. Wskazując na taką wartość J. C. (2) nie uzasadnił przyjętych parametrów, w oparciu o które przyjął taką, a nie inną wartość nieruchomości. Podkreślił on jednak, iż nie ma on uprawnień do szacowania wartości nieruchomości, tak więc nie szacował wartości nieruchomości pokrzywdzonego, a jedynie wysokość doznanej przez niego szkody majątkowej. Wskazał także, iż stopień zużycia budynku gospodarczego wynosił 60 %, zaś budynku mieszkalnego 50 % i oba te budynki wymagały remontu. Powyższe ustalenie podważa wiarygodność zeznań pokrzywdzonego, starającego się wykazać, iż w 2012 r. przeprowadził on remont budynków na tej nieruchomości, w sytuacji gdy w istocie do chwili oględzin nieruchomości przez J. C. (2) , a następnie ich sprzedaży w dniu 14 lutego 2013 r. budynki te nie były remontowane. Przyjętej w wycenie nieruchomości jej wartości nie podważa skutecznie pokrzywdzony, podnosząc iż w 2012 r. miał on mieć oferentów skłonnych zapłacić za nieruchomość 350 tys. zł. W istocie, gdyby pokrzywdzony dysponował ofertami zakupu nieruchomości za ww. kwotę, niewątpliwie skontaktowałby się z oskarżoną i przedstawił jej tych oferentów na licytację, albo ich samych zawiadomił o licytacji, która odbyła się w dniu 14 lutego 2013 r., tym bardziej że wielokrotnie dzwonił on do oskarżonej, a po zawiadomieniu o obwieszczeniu o licytacji wyrażał niezadowolenie z ceny wywołania. W tej sytuacji zarzut nie przeprowadzenia przez Sąd dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wartości nieruchomości, nie jest uzasadniony, a jego podstawą nie może być wyłącznie niezadowolenie pokrzywdzonego z ustalonej przez biegłą sądową właściwej specjalności wartości nieruchomości. Chybiony jest także zarzut oskarżyciela subsydiarnego nie rozpoznania przez Sąd Orzekający sprawy pod kątem zmiany zarzutu z art. 231 § 1 k.k. na art. 231 § 2 k.k. Wskazać bowiem należy, iż zakres subsydiarnego aktu oskarżenia, a tym samym zakres rozpoznania sprawy przez sąd, ogranicza się wyłącznie do konkretnych zdarzeń faktycznych, będących już wcześniej przedmiotem postanowień oskarżyciela publicznego ( tak Sąd Najwyższy – Izba Karna w postanowieniu z dnia 24 listopada 2016 r. sygn. akt III KK 274/16, publik. w Legalis, nr 1544282). W realiach niniejszej sprawy, postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt 2 Ds. 89/13/S Prokurator Prokuratury Rejonowej w Mielcu umorzył śledztwo w sprawie przekroczenia przez Z. F. uprawnień (…) i niedopełnienia obowiązku (…), tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Mielcu postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 r. sygn. akt II Kp 652/13 uchylił ww. postanowienie. Kolejnym postanowieniem z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt 2 Ds. 55/14/S oskarżyciel publiczny ponownie umorzył śledztwo m.in. w sprawie przekroczenia przez Z. F. uprawnień (…) i niedopełnienie obowiązku (…), tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Tymczasem, wniesiony do Sądu subsydiarny akt oskarżenia zarzuca oskarżonej Z. F. , że nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku (…), tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. Skoro zatem przy rozpoznawaniu sprawy z oskarżenia subsydiarnego zakres kognicji sądu określają zdarzenia, będące przedmiotem postanowień oskarżyciela publicznego, Sąd Orzekający nie mógł rozpoznać niniejszej sprawy w zakresie szerszym, niż wynikającym z zarzucanego oskarżonej nie dopełnienia obowiązku, tj. przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Tym samym rozpoznanie sprawy pod kątem znamion przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. , czego brak zarzuca oskarżyciel subsydiarny, w ramach niniejszej sprawy nie było możliwe. Chybiony jest również zarzut oskarżyciela subsydiarnego nie rozpoznania przez Sąd jego wniosków o ukaranie oskarżonej wobec jej niestawiennictwa na rozprawy i tym samym powodowania przewlekłości postępowania. Zarzut taki nie należy bowiem do żadnej z kategorii przyczyn odwoławczych z art. 438 k.p.k. i nie mógł stanowić przedmiotu rozważań sądu przy ustalaniu winy oskarżonej. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia żadnej z apelacji i utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Orzeczenie to oparte zostało na treści art. 437 § 1 k.p.k. , art. 449 k.p.k. oraz art. 456 k.p.k. O wynagrodzeniu pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego z urzędu orzeczono po myśli § 4 ust.1, §17 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801). Mając na uwadze trudną sytuację majątkową oskarżyciela subsydiarnego Sąd Odwoławczy na podstawie art. 624 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 1 k.p.k. , art. 634 k.p.k. , art. 640 k.p.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t. jedn. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.) zwolnił oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od uiszczenia opłaty. Na podstawie art. 636 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 640 k.p.k. i § 11 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. poz. 1800 ), Sąd zasądził natomiast od oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego na rzecz oskarżonej Z. F. kwotę 840 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego za postępowanie odwoławcze.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI