II Ka 344/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej umorzenia postępowania wobec jednego z oskarżonych, uznając, że znęcanie się jest przestępstwem ciągłym, a następnie utrzymał pozostałą część wyroku w mocy, zasądzając koszty obrony z urzędu.
Sąd Okręgowy rozpoznał apelacje prokuratora i obrońców dotyczące wyroku skazującego za znęcanie się nad członkami rodziny. Sąd odwoławczy zmienił wyrok w zakresie umorzenia postępowania wobec jednego z oskarżonych, uznając, że znęcanie się jest przestępstwem ciągłym i nie można go dzielić na odrębne czyny w zależności od wieku sprawcy. W pozostałym zakresie wyrok utrzymano w mocy, zasądzono koszty obrony z urzędu i zwolniono oskarżonych od kosztów sądowych.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie rozpoznał sprawę z apelacji prokuratora i obrońców oskarżonych J. K. (1), D. K. i M. K., skazanych przez Sąd Rejonowy za znęcanie się nad członkami rodziny. Prokurator zarzucił obrazę prawa materialnego i procesowego, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Obrońca oskarżonych zarzucił obrazę przepisów postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych i wniósł o uniewinnienie lub uchylenie wyroku. Sąd Okręgowy uznał apelację obrońcy za bezzasadną, a apelację prokuratora za zasadną w części dotyczącej zmiany wyroku. Sąd odwoławczy uchylił punkt IV zaskarżonego wyroku, w którym umorzono postępowanie wobec M. K., uznając, że znęcanie się jest przestępstwem ciągłym i nie można go dzielić na odrębne czyny w zależności od wieku sprawcy. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność karną ponosi się tylko za zachowania popełnione po ukończeniu 17 lat. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. Zasądzono koszty obrony z urzędu i zwolniono oskarżonych od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przestępstwo znęcania się jest przestępstwem ciągłym (wieloczynowym w ramach jedności czynu). Odpowiedzialność karną ponosi się tylko za te zachowania, których sprawca dopuścił się po osiągnięciu 17 roku życia.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy oparł się na utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie, zgodnie z którą przestępstwo znęcania ma charakter ciągły. W przypadku sprawcy, który część zachowań popełnił jako nieletni, a część jako pełnoletni, ponosi on odpowiedzialność tylko za te późniejsze zachowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku w części i utrzymanie w mocy w pozostałym zakresie
Strona wygrywająca
Prokurator (w części dotyczącej zmiany wyroku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| D. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| K. G. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| P. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokuratura Okręgowa w Rzeszowie | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| Kancelaria Adwokacka w R. | inne | obrońca z urzędu |
| Kancelaria Adwokacka adw. A. M. | inne | obrońca z urzędu |
| Kancelaria Adwokacka adw. A. P. | inne | kurator dla małoletniego |
Przepisy (24)
Główne
k.k. art. 207 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 157 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 31 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 3 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 69 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 70 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 70 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 72 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 73 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 414 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 413 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 92
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
p.o.a. art. 29 § ust. 1
Prawo o adwokaturze
k.k. art. 10 § § 1
Kodeks karny
Odpowiedzialność karną ponosi się tylko za zachowania popełnione po ukończeniu 17 roku życia, chyba że przepis stanowi inaczej.
k.k. art. 10 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Znęcanie się jest przestępstwem ciągłym i nie można go dzielić na odrębne czyny w zależności od wieku sprawcy. Umorzenie postępowania wobec M. K. w części dotyczącej czynów popełnionych przed ukończeniem 17 roku życia było zbędne i nieprawidłowe; właściwym rozstrzygnięciem jest zmiana opisu czynu i jego granic czasowych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty obrońcy dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 2, 4, 5 § 2, 7, 92, 410 k.p.k.) i błędnej oceny dowodów przez sąd pierwszej instancji. Zarzuty obrońcy dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.
Godne uwagi sformułowania
znęcanie się jako typ przestępstwa, jest przykładem konstrukcji prawnej jedności czynów, w świetle której wielokrotność powtarzających się czynów skierowanych na to samo dobro stanowi jedno przestępstwo wieloczynowe jeżeli sprawca czynu zabronionego niewymienionego w art. 10 § 2 k.k. , część zachowań składających się na czyn ciągły zrealizował jako nieletni, a pozostałe zachowania po ukończeniu 17 lat, to ponosi odpowiedzialność karną tylko za te zachowania, których dopuścił się po osiągnięciu tego wieku nie można dopatrywać się w sposobie procedowania przez Sąd Rejonowy obrazy art. 5 § 2 kpk stanowiącego zasadę in dubio pro reo to jest zakazu usuwania wątpliwości rysujących się na tle sprawy na niekorzyść oskarżonego jeżeli z materiału dowodowego sprawy wynikają różne wersje zdarzenia, to nie jest to równoznaczne z istnieniem nie dających się usunąć wątpliwości w rozumieniu art. 5 § 2 kpk
Skład orzekający
Grażyna Artymiak
przewodniczący
Piotr Popek
sprawozdawca
Anna Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przestępstwa znęcania jako czynu ciągłego, odpowiedzialność karna nieletnich i pełnoletnich za czyny popełnione w różnym wieku, zasady oceny dowodów w sprawach o przemoc domową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wiekiem sprawcy w kontekście przestępstwa ciągłego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie problemu przemocy domowej i znęcania się, a także porusza złożone kwestie prawne związane z odpowiedzialnością karną nieletnich i pełnoletnich za czyny popełnione w różnym wieku.
“Czy wiek sprawcy dzieli przestępstwo znęcania? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II Ka 344/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 sierpnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Grażyna Artymiak Sędziowie: SO Piotr Popek (spr.) SR del. Anna Romańska Protokolant: protokolant Jagoda Stępień przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie - Zbigniewa Husa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2013 r. sprawy oskarżonego J. K. (1) o przestępstwo z art. 207 § 1 kk oskarżonego D. K. o przestępstwo z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk , art. 207 § 1 kk oskarżonego M. K. o przestępstwo z art. 207 § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego i obrońcę oskarżonych D. K. i J. K. (1) od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 18 marca 2013 r., sygnatura akt X K 1880/12 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcie zawarte w pkt. IV, II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej w R. , adw. W. R. Z. kwotę 1.033,20 zł (jeden tysiąc trzydzieści trzy złote 22/100) tytułem obrony z urzędu udzielonej oskarżonym J. K. (1) i D. K. w postępowaniu odwoławczym, IV. zwalnia oskarżonych od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, a poniesionymi wydatkami obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt II Ka 344/13 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 marca 2013 roku, sygn. akt X K 1880/12 uznał oskarżonych: I. J. K. (1) za winnego tego, że w okresie od bliżej nieustalonego dnia miesiąca kwietnia 2011 roku do dnia 15 listopada 2011 roku w miejscowości H. nr 396 woj. (...) znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoją żoną A. K. w ten sposób, że będąc w stanie nietrzeźwości wszczynał awantury domowe w trakcie których popychał pokrzywdzoną, szarpał za ręce i ubranie, chwytał za szyję i dusił, wyzywał słowami wulgarnymi i obelżywymi, naruszał nietykalność cielesną tj. czynu z art. 207 § 1 kk i za to z mocy art. 207 § 1 kk skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności II. D. K. za winnego tego, że w okresie od kwietnia 2011 roku do 22 listopada 2011 roku w miejscowości H. woj. (...) znęcał się fizycznie i psychicznie nad członkami swojej rodziny tj. matką A. K. , babcią K. G. oraz bratem P. K. w ten sposób, ze wywoływał awantury domowe w trakcie których: -w okresie od kwietnia 2011 roku do 15 listopada 2011 roku znęcał się psychicznie i fizycznie nad swoją matką A. K. w ten sposób, że popychał w/w, szarpał za ręce i ubranie, używał pod jej adresem słów uznanych powszechnie za obelżywe, zaś w dniu 2 lipca 2011 roku popchnął w/w pokrzywdzoną w wyniku czego doznała ona obrażeń ciała w postaci stłuczenia łokcia prawego, które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała w/w na okres poniżej 7 dni - w okresie od kwietnia 2011 roku do 21 października 2011 roku znęcał się psychicznie na swoją babcią K. G. używając w trakcie ich trwania pod jej adresem słów uznanych powszechnie za obelżywe - w okresie od sierpnia 2011 roku do 22 listopada 2011 roku znęcał się psychicznie i fizycznie nad swoim bratem P. K. używając pod jego adresem słów uznanych powszechnie za obelżywe oraz bijąc go rękami po twarzy przyjmując, iż dopuścił się go mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność do rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem tj. występku z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 31 § 2 kk i za to z mocy art. 207 § 1 kk przy zast. art. 11 § 3 kk skazał go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności III. M. K. za winnego tego, że w okresie od 13 września 2011 roku do 15 listopada 2011 roku w miejscowości H. woj. (...) znęcał się psychicznie nad członkami swojej rodziny tj. matką A. K. oraz babcią K. G. w ten sposób, że wywoływał awantury domowe w trakcie których używał pod adresem w/w słów uznanych powszechnie za obelżywe tj. występku z art. 207 § 1 kk i za to z mocy art. 207 § 1 kk skazał go na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. IV. Na mocy art. 17 § 1 pkt 2 kpk Sąd umorzył postępowanie o czyn z art. 207 § 1 kk wobec oskarżonego M. K. obejmujący okres od kwietnia 2011 roku do 12 września 2011 roku. V. Na mocy art. 69 § 1 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk wobec oskarżonego J. K. (1) i na mocy art. 69 § 1 lek i art. 70 § 2 kk wobec oskarżonych D. K. i M. K. warunkowo zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności - J. K. (1) na okres 3 (trzy) lat i D. K. i M. K. na okres próby 5 (pięć) lat VI. Na mocy art. 72 § 1 pkt 5 i 6 a kk zobowiązał oskarżonego : J. K. (1) do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu i uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno - edukacyjnych VII. Na mocy art. 72 § 1 pkt 5, 6 a i 8 kk zobowiązał oskarżonego D. K. do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu, uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno - edukacyjnych i poprawnego ułożenia stosunków rodzinnych z pokrzywdzonymi A. K. , K. G. i P. K. VIII. Na mocy art. 72 § 1 pkt 8 kk zobowiązał oskarżonego M. K. do poprawnego ułożenia stosunków rodzinnych z pokrzywdzonymi A. K. i K. G. IX. Na mocy art. 73 § 2 kk oddał oskarżonych D. K. i M. K. w okresie próby pod dozór kuratora X. Na mocy art. 29 ust. 1 prawa o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. A. M. kwotę 856,08 zł - w tym podatek VAT - tytułem nieopłaconej obrony z urzędu sprawowanej wobec oskarżonego J. K. (1) i kwotę 619,92 złotych - w tym podatek VAT - tytułem nieopłaconej obrony z urzędu sprawowanej wobec oskarżonego D. K. XI. Na mocy art. 29 ust. 1 prawa o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. A. P. kwotę 856,08 złotych - w tym podatek VAT - jako wynagrodzenie z tytułu występowania jako kurator dla małoletniego P. K. XI. Na mocy art. 624 § 1 kpk zwolnił oskarżonych o ponoszenia kosztów sądowych obciążając nimi Skarb Państwa Apelację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w Rzeszowie, który zaskarżył go w całości na niekorzyść oskarżonego. Zarzucił wyrokowi: - obrazę przepisów prawa materialnego tj. art.207 § l kk w czynie zarzucanym oskarżonemu M. K. poprzez przyjęcie w zaskarżonym wyroku iż w/w dopuścił się dwóch odrębnych czynów z art.207 § l kk i podzielenie okresu ich popełnienia, w sytuacji gdy w/w występek z art.207 § l kk jest przestępstwem trwałym. - obrazę przepisów postępowania karnego mająca wpływ na treść wydanego wyroku, a to art.414§lkpk poprzez umorzenie w tej części czynu przypisanego M. K. w pkt IV cytowanego wyroku podczas gdy Sąd nie mógł wykonać takiego umorzenia ponieważ zgodnie z dyrektywą art.414§lkpk winien on wydać wyrok uniewinniający, - obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zapadłego wyroku w postaci art.413§l pkt 4 kpk poprzez nie dokonanie opisu czynu zarzucanego oskarżonemu w punkcie IV zaskarżonego wyroku. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Apelację wniósł także obrońca oskarżonych J. K. (1) i D. K. , który zaskarżył wyrok w pkt. I,V,VI na korzyść oskarżonego J. K. (1) i w pkt. II, V, VII, IX na korzyść oskarżonego D. K. . W oparciu o art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1, 2, 3 k.p.k. wyrokowi temu obrońca oskarżonych zarzucił: obrazę -przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, t.j.: (a) art. 4 k.p.k. , art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. , polegającą na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i orzeczeniu o winie oskarżonego wyłącznie na podstawie dowodów obciążających, a także poprzez pominięcie w sprawie zasady in dubio pro reo, w myśl której wszelkie pojawiające się w sprawie wątpliwości powinny zostać poczytane na korzyść oskarżonych, natomiast Sąd wręcz przeciwnie, wykorzystuje je jako instrument obciążający; (b) art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. - polegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, nie uwzględnieniu zasad logiki, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego - a w konsekwencji wybiórcze przyznanie waloru wiarygodności poszczególnym dowodom, jedynie w tej części w której są one niekorzystne dla oskarżonych, a także odmówienie wiary i mocy dowodowej najistotniejszym dla sprawy wyjaśnieniom oskarżonych, zmarginalizowanie zeznań świadków, w szczególności sąsiadów oskarżonego J. K. (1) , deprecjonowanie, a nawet całkowite pominięcie przedstawionych przez oskarżonych faktów, które wskazują, iż zarzucane im czyny zabronione nie zostały popełnione; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, a polegający na: przyjęciu, iż oskarżony J. K. (1) dopuścił się występku z art. 207 § 1 k.k. , pomimo, iż oskarżenie nie wykazało w sposób nie budzący wątpliwości, by oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona zarzucanego mu przestępstwa, w sytuacji, gdy za takim przyjęciem nie przemawia żaden wiarygodny środek dowodowy; - przyjęciu, iż oskarżony D. K. dopuścił się występku z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. , w odniesieniu do A. K. i czynu z art. 207 § 1 k.k. w odniesieniu do K. G. i P. K. , pomimo, iż oskarżenie nie wykazało, w sposób nie budzący wątpliwości, by oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona zarzucanego mu przestępstwa, w sytuacji, gdy za takim przyjęciem nie przemawia żaden wiarygodny środek dowodowy; -bezkrytycznym przyjęciu i uznaniu za w pełni wiarygodne zeznania, świadków A. K. oraz K. G. , w sytuacji gdy są to osoby rzekomo pokrzywdzone, a ich zeznania mają na celu jedynie obciążenie oskarżonych J. i D. K. i nie powinny korzystać bezkrytycznie z waloru wiarygodności. Obrońca oskarżonych na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. , art. 437 § 1 i 2 k.p.k. , a także art. 456 k.p.k. wniósł o .zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu - adwokat A. M. kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonym z urzędu za instancje odwoławczą oraz : - w stosunku do oskarżonego J. K. (1) : zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego J. K. (1) od zarzucanego mu czynu względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji -Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, - w stosunku do oskarżonego D. K. : zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego D. K. od zarzucanego mu czynu, względnie o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji - Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonych J. K. (1) i D. K. nie jest zasadna i to w stopniu oczywistym, a apelacja oskarżyciela publicznego zasadniczo zasługuje na uwzględnienie, choć zbędne było postulowane w niej orzeczenie kasatoryjne i następcze przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zgodzić się należy ze stanowiskiem prokuratora, że sąd orzekający ferując zaskarżony wyrok dopuścił się obrazy prawa materialnego a to art. 207 § 1 kk (właściwie w związku z art. 11 § 1 kk ), przyjmując, że w realiach przedmiotowej sprawy możliwe jest „rozdzielenie” zarzuconego oskarżonemu M. K. przestępstwa znęcania na dwa odrębne czyny, jeden popełniony do osiągnięcia wieku z którym, co do zasady, wiąże ustawodawca odpowiedzialność karną i drugi po tej cezurze, a w konsekwencji wydanie dwóch rozstrzygnięć co do tego samego czynu (jego fragmentów). Przypomnieć należy, że znęcanie się jako typ przestępstwa, jest przykładem konstrukcji prawnej jedności czynów, w świetle której wielokrotność powtarzających się czynów skierowanych na to samo dobro stanowi jedno przestępstwo wieloczynowe (tak np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 27 marca 2012 r. II AKa 13/12) Słusznie sąd orzekający dostrzegł niepodobieństwo przypisania oskarżonemu całego okresu ujętego w zarzucie, mimo dostrzeżenia w materiale dowodowym podstaw faktycznych do przyjęcia, że dopuszczał się oskarżony tego rodzaju zachowań, które odpowiadają aktom znęcania. Mając do czynienia z oskarżonym, który część takich zachowań dopuścił się przed skończeniem 17 roku życia a część po tej dacie, stanął ten sąd przed dylematem ujęcia granic czasowych czynu przypisanego, a konkretnie dopuszczalności przypisania sprawcy części zachowań popełnionych jako nieletni ( przed ukończeniem 17 roku życia – art. 10 § 1 kk ). Po wcześniejszych sporach doktrynalnych i różnych rozstrzygnięciach sądów powszechnych, raczej bezsporne już jest, że czasem popełnienia czynu ciągłego (tutaj wieloczynowego w ramach jedności czynu) jest okres od pierwszego zachowania składającego się na ten czyn do zakończenia ostatniego z nich. Jeżeli jednak sprawca czynu zabronionego niewymienionego w art. 10 § 2 k.k. , część zachowań składających się na czyn ciągły zrealizował jako nieletni, a pozostałe zachowania po ukończeniu 17 lat, to ponosi odpowiedzialność karną tylko za te zachowania, których dopuścił się po osiągnięciu tego wieku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2010 r. V KK 353/10Biuletyn Prawa Karnego 2010/9/21). W świetle powyższych uwag jawi się oczywiste iż konieczne stało się w postępowaniu odwoławczym uchylenie punktu IV zaskarżonego wyroku, w którym umorzono na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk postępowanie karne przeciwko oskarżonemu M. K. o czyn z art. 207 § 1 kk , obejmujący okres od kwietnia 2011 r. do 12 września 2011 r. Nie było natomiast potrzeby wydawania innego orzeczenia następczego w związku z uchyleniem punktu IV wyroku Sądu Rejonowego, ponieważ oskarżeniem został objęty jeden czyn, zgodnie z opisaną wyżej koncepcją jedności czynu, zawierający akty znęcania w okresie od kwietnia 2011r do 15 listopada 2011 r. Skoro zatem tylko część zachowań zarzucanych oskarżonemu została popełniona przez sprawcę w wieku zdatnym do ponoszenia odpowiedzialności karnej, to prawidłowym rozstrzygnięciem powinna być zmiana opisu czynu przypisanego i określenie jego granic temporalnych z uwzględnieniem owej przesłanki odpowiedzialności karnej. Tak też sąd orzekający postąpił (patrz pkt III wyroku), ale niewłaściwe (zbędne) było już zamieszczenie w dyspozycji wyroku punktu dotyczącego umorzenia postępowania karnego w zakresie fragmentu czynu zarzuconego, to jest zachowań popełnionych przed osiągnięciem 17 roku życia. Nie jest w takiej sytuacji procesowej potrzebna osobna decyzja sądu co do owych fragmentów czynu zarzuconego, ponieważ musiałoby to doprowadzić do nieznanego przepisom postępowania uniewinnienia od poszczególnych elementów zawartych w opisie czynu i kwalifikacji prawnej powołanych w akcie oskarżenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 1979 r. IV KR 5/79, OSNKW 1979/6 poz. 75). W związku z takim rozstrzygnięciem reformacyjnym sądu odwoławczego, zbędne stało się odniesienie co do trafności rodzaju uchylonego rozstrzygnięcia, a więc czy powinno nastąpić umorzenie czy uniewinnienie, oraz sprzeczności podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia wskazanej w części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku i w jego części motywacyjnej, co skąd inąd słusznie podnosi oskarżyciel publiczny w środku odwoławczym. Przechodząc zaś do apelacji obrońcy odnosząc się do zarzutu obrońcy jakoby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego mających wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia: tj. art. 2 § 1 pkt 1 kpk , art. 4 kpk , art. 5 § 2 kpk , art. 7 kpk , art. 92 kpk i art. 410 kpk stwierdzić przychodzi, że jest całkowicie nietrafny. Przepis art. 2 § 1 pkt 1 kpk zakreśla jedynie ogólny cel postępowania karnego a art. 4 kpk jest jedynie dyrektywą ogólną postępowania, określającą sposób, w jaki powinny procedować organy prowadzące postępowanie karne. Przestrzeganie zasady bezstronności jest zagwarantowane w przepisach szczegółowych i dopiero wskazanie ich naruszenia może uzasadniać zarzuty apelacyjne. Z tych względów przedmiotem ewentualnych uchybień, zarzucanych w skardze apelacyjnej, mogą być tylko konkretne normy nakazujące (lub zakazujące) dokonywania określonych czynności w określonej sytuacji procesowej. Jeżeli chodzi o kolejny ze wskazanych w apelacji przepisów procesowych, któremu dyspozycji sąd orzekający rzekomo uchybił, stwierdzić należy, że nie można dopatrywać się w sposobie procedowania przez Sąd Rejonowy obrazy art. 5 § 2 kpk stanowiącego zasadę in dubio pro reo to jest zakazu usuwania wątpliwości rysujących się na tle sprawy na niekorzyść oskarżonego. Godzi się podkreślić, że jeżeli z materiału dowodowego sprawy wynikają różne wersje zdarzenia, to nie jest to równoznaczne z istnieniem nie dających się usunąć wątpliwości w rozumieniu art. 5 § 2 kpk . W takim wypadku sąd orzekający zobowiązany jest do dokonania ustaleń na podstawie swobodnej oceny dowodów i dopiero wówczas gdy wątpliwości nie zostaną usunięte, należy tłumaczyć je na korzyść oskarżonego ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 16.06.05 r., sygn. II KK 257/04, OSNKW 2005/09/86). W niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się błędnego procedowania i rozumowania sądu a quo, gdyż sąd ten poczynił stanowcze ustalenia co do przebiegu zdarzenia i sprawstwa oskarżonych, w sposób nie pozostawiający co do tego wątpliwości. Tak więc w tym wypadku twierdzenie apelacji o obrazie przepisu art. 5 § 2 kpk odnieść w istocie należy do zarzutu błędnej oceny dowodów stanowiących podstawę takich ustaleń, a ta o czym będzie poniżej nie nasuwa także zastrzeżeń. W przekonaniu Sądu Okręgowego zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocena materiału dowodowego pozostaje pod ochroną art. 7 kpk , bowiem Sąd I instancji szczegółowo wskazał, dlaczego ocenił jako wiarygodne dowody na podstawie których dokonał ustaleń faktycznych w sprawie oraz dlaczego nie dał wiary dowodom przeciwnym, zwłaszcza wyjaśnieniom oskarżonych. Wywody zawarte w apelacji sprowadzają się zatem do słownej polemiki z ustaleniami faktycznymi Sądu, tudzież oceną dowodów wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poprzez przeciwstawienie im własnych poglądów. Argumentacja skarżącego nie uprawnia w żadnej mierze do przyjęcia, że Sąd Rejonowy błędnie ocenił materiał dowodowy, skoro wyprowadzone wnioski z całokształtu okoliczności ujawnionych w sprawie, oraz ocena materiału dowodowego są poprawne logicznie, zgodne z wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego Godzi się zauważyć, iż prywatny punkt widzenia, czy też odmienne przekonanie o wiarygodności bądź niewiarygodności dowodów, nie może świadczyć o naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów, której już z samej definicji dokonuje Sąd, a nie strony postępowania. Zarzut ten może zostać uwzględniony zatem wtedy tylko, gdy skarżący obiektywnymi argumentami wykaże, że dokonana ocena dowodów nosi cechy dowolności, a na ich podstawie Sąd dokonał wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Skutku tego nie jest w stanie natomiast spowodować, przedstawienie w apelacji, w tym wypadku obrońcy oskarżonych, własnej oceny zgromadzonych dowodów, nawet najbardziej wnikliwe i drobiazgowe, dlatego właśnie, że odmienna ocena dowodów dokonana przez sąd odpowiada zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego. Okoliczność, że oskarżeni J. K. (1) i D. K. nie przyznawali się konsekwentnie do popełnienia zarzuconych mu czynów, nie oznacza, że automatycznie sąd miał obowiązek przyznania im waloru wiarygodności i czynienia na podstawie tych wyjaśnień ustaleń faktycznych, zwłaszcza, że pozostają one w sprzeczności z materiałem dowodowym uznanym słusznie przez ten sąd za wiarygodny. Przechodząc do realiów przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że sąd a quo miał w pełni prawo uznać za wiarygodne depozycje pokrzywdzonych A. K. i K. G. . Sąd orzekający dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przesłuchał pokrzywdzoną A. K. w obecności psychologa, która faktycznie stwierdziła w opinii ( k. 200-205), że pokrzywdzona posiada tendencję do zniekształcania faktów i zdarzeń, ale nie oznacza to że na podstawie jej zeznań nie można dokonywać ustaleń faktycznych. Nie może dziwić, że pokrzywdzona A. K. jest negatywnie nastawiona do męża i najstarszego syna, co może wpływać na pewne przejaskrawienia, ale nie oznacza, że podawane i opisywane przez nią zdarzenia nie miały miejsca. Biegła psycholog nie wskazała w opinii, że jej zdaniem A. K. wykazuje tendencję do konfabulacji, przeciwnie, zawarła stwierdzenia, że jej zdaniem pokrzywdzona wypowiadała się spontanicznie, prawidłowo umiejscawiała zdarzenia w miejscu i w czasie, są one osadzone kontekstualnie i powiązane z zewnętrznymi okolicznościami i całością jej funkcjonowania. Faktyczny przebieg zdarzeń jest nadto weryfikowalny innymi dowodami, a to wspomnianymi już zeznaniami K. G. , ale i świadka T. G. , który obcując z rodziną K. na co dzień, zna najlepiej panujące w niej relacje i stosunki wspiera relacje pokrzywdzonych. Symptomatyczne jest, że świadek ów podobnie do pokrzywdzonych datuje początek wulgarnej i agresywnej względem jego osoby postawy oskarżonego D. K. , co miało zacząć się od powrotu oskarżonego J. K. (1) z zagranicy. Początkowo świadek w pewnym stopniu dystansował się od problemów małżeńskich J. K. (1) i A. K. , wskazując jedynie na odgłosy awantur z pomieszczeń zajmowanych przez rodzinę K. , ale ostatecznie przed sądem potwierdził naganne zachowanie zwłaszcza oskarżonego J. K. (2) wobec żony, ale także oskarżonego D. K. wobec matki i babki. W kontekście zarzutu obrońcy oskarżonego jakoby sąd nie dysponował dowodami nadużywania alkoholu przez oskarżonego J. K. (1) przywołać właśnie należy depozycje omawianego świadka, który konsekwentnie i stanowczo utrzymywał, że oskarżony J. K. (1) od powrotu do kraju to jest od kwietnia 2011 r. systematycznie nadużywał alkoholu i pod jego wpływem wywoływał awantury w domu. Brak notowań w stosunku do oskarżonego osadzeń w izbie wytrzeźwień, czy badań za pomocą alkomatu czy innych podobnych urządzeń, nie może stanowić dowodu przeciwnego do wskazanych wyżej dowodów, zwłaszcza, że jak wynika z przebiegu interwencji zgłaszanych przez pokrzywdzoną, oskarzony oddalał się z miejsca zamieszkania przed przyjazdem policji. Godzi się podkreślić, że interwencje te zgłaszała pokrzywdzona i zasadniczym motywem było awanturowanie się nietrzeźwego oskarżonego J. K. (1) . Kolejną okolicznością świadczącą o prawdziwości depozycji pokrzywdzonych jest to, że w wyjaśnieniach oskarżonych, doszukać można się potwierdzenia szeregu incydentów komunikowanych przez pokrzywdzone, choć oczywiście oskarżeni starali się przedstawić przebieg owych zdarzeń w sposób dla siebie korzystniejszy. I tak na przykład oskarżeni M. K. i D. K. przyznają, że w lipcu 2011 r. miała miejsce scysja z matką, ale to ona była agresywna, D. K. potwierdził, że zwrócił babce uwagę, aby nie chodziła w kurtce P. , a oskarżony J. K. (1) stwierdził, w kontekście zarzutu żony, że „wylewją całą ciepłą wodę”, że faktycznie zakręcają wodę, aby mieć się w czym umyć rano. W końcu oskarżony D. K. przyznał, że zdarzało się, że czasem „klepnął” brata P. , gdy ten stawał się wulgarny. Zważywszy na to, że przestępstwo znęcania się nad członkami rodziny ma charakter dyskretny, rozgrywa się na ogół w „czterech ścianach”, z faktu, że sąsiedzi nie mają wiedzy na ten temat, nie można wyciągać wniosku, że aktów znęcania nie było. Jeszcze raz przypomnieć wypada, że świadek T. G. , choć mieszka w tym samym domu, ale nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z rodziną pokrzywdzonych, potwierdził w znacznej mierze ich zeznania. Doświadczenie też wskazuje, że sąsiedzi na ogół dystansują się od problemów osobistych innych rodzin i niechętnie dzielą się swoją wiedzą nawet jeżeli ją posiadają, czy to ze źle pojętej lojalności, czy to „dla świętego spokoju”, żeby się nie narażać. Prawidłowe ustalenia faktyczne zakorzenione w zgromadzonych dowodach wbrew odmiennym twierdzeniom obrońcy oskarżonych w pełni pozwalały sądowi orzekającemu na subsumpcję ustalonych zachowań oskarżonych pod znamiona przestępstwa znęcania w postaci przypisanej poszczególnym oskarżonym w zaskarżonym wyroku. Zgodzić się należy ze stanowiskiem sądu orzkającego, że także zachowanie oskarżonego M. K. , choć zasadniczo jednorodzajowe i podejmowane w stosunkowo niedługim czasie kilku miesięcy pozwala na przypisanie tego typu przestępstwa, bowiem oskarżony zamiar poniżenia i nieliczenia się całkowicie z matką i babką macierzystą zamanifestował w ujawnionych okolicznościach sprawy w sposób wyraźny i dobitny, biorąc najwyraźniej zły przykład z ojca i starszego brata, dostarczając pokrzywdzonym znacznych cierpień psychicznych związanych z trudną do zniesienia sytuacją w domu, wywołaną także przez tego oskarżonego. Podsumowując, zarzuty stawiane przez obrońcę oskarżonych obrazy przepisów prawa procesowego art. 2 § 1 pkt 1 kpk , art. 4 kpk , art. 5 § 2 kpk , art. 7 kpk w zw. z art. 92 kpk i art. 410 kpk nie mogły w realiach przedmiotowej sprawy zostać uznane za uzasadnione a w konsekwencji nie sposób było podzielić stanowiska apelującego, że w ten sposób poczynione zostały błędne ustalenia faktyczne, lecz przeciwnie, podkreślić trzeba, są zakorzenione w zgromadzonym materiale dowodowym. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono zaś po myśli art. 636 § 1 kpk i art. 634 kpk w zw. z art. 624 § 1 kpk .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI