VI Ka 1355/24

Warszawa, dnia 15 stycznia 2025 r. Sygn. akt VI Ka 1355/24 1 2WYROK 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 3Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: 4 Przewodniczący: SSA (del.) Anna Kalbarczyk 6protokolant sądowy Justyna Kutnikowska 7przy udziale prokuratora Gabriela Żuławskiego 8po rozpoznaniu dnia 15 stycznia 2025 r. 9sprawy M. L. syna P. i T. , ur. (...) w K. 10oskarżonego o przestępstwo z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk 11na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego 12od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie 13z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt IV K 966/23 15uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 1355/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 3 października 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV K 966/23 1.2 Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☒ oskarżony ☐ inny 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji. ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1. Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Wskazać oskarżonego. Wskazać fakt. Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód. 1. M. L. Oskarżona jest osobą karaną k. 266-273  Informacja z K. 2. M. L. Sytuacja majątkowa oskarżonego k. 261  (...) 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Wskazać fakt Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu. 1. Dane o karalności z systemu K. Załączony dokument urzędowy został sporządzony w przepisanej prawem formie przez organ do tego uprawniony. Stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentu. 2. Sytuacja majątkowa oskarżonej z systemu (...) Załączony dokument urzędowy został sporządzony w przepisanej prawem formie przez organ do tego uprawniony. Stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentu. . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzuty obrońcy oskarżonego 1. obraza przepisów postępowania, które to miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia to jest: 1) art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 31§ 1 i § 2 k.p.k. – poprzez nie powołanie biegłych psychiatrów celem zbadania stanu psychicznego oskarżonego, jednocześnie powołując się przy tym na wydaną opinię sądowo-psychiatryczną ze sprawy IV K 48/14 prowadzonej przez Sąd Rejonowy Katowice-Wschód. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny. 1. Zarzut postawiony jest zasadny, aczkolwiek trzeba wyraźnie zaznaczyć, że oskarżony M. L. zarówno w toku postępowania przygotowawczego oraz postępowania przed sądem I instancji nie podał informacji, które mogłyby poddać w wątpliwość jego poczytalność oraz zdolność do prowadzenia obrony w sposób samodzielny, zatem sąd rejonowy nie miał żadnych informacji w tym przedmiocie. Informacje, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym Katowice–Wschód biegli stwierdzili u niego chorobę psychiczną podał w wywiedzionej apelacji. 2. Okoliczność ta była badana przez sąd odwoławczy z urzędu i jak wynika z nadesłanej dokumentacji faktycznie oskarżony był diagnozowany z uwagi na różne dolegliwości psychosomatyczne i leczony psychiatrycznie już w szkole podstawowej, w 2010 roku był leczony psychiatrycznie. W toku postępowania karnego w 2103 roku biegli psychiatrzy po przeprowadzonej obserwacji sądowo psychiatrycznej stwierdzili u oskarżonego chorobę psychiczną. Badany ujawniał zaburzenia myślenia, prezentował zaburzenia prześladowcze. Występowała u niego nieufność i podejrzliwość, czujność, poczucie krzywdy (ofiara), nadwrażliwość na krytykę, niezachwiane przekonania, zadufanie, przekonaniami o własnej wyższości, usprawiedliwianie siebie i uważanie własnych występków za obronę konieczną. Jego wypowiedzi były nadmiernie rozbudowane, wielowątkowe, nasycone sztywnymi niezmiennymi poglądami. Uważał, że był wciągnięty do działań grupy przestępczej, śledzony, obserwowany, zachowywał ostrożność w kontaktach z domniemanymi prześladowcami – nie brał od nich napojów, jedzenia, papierosów w obawie, że mogą być zatrute. 3. W zakresie czynu zarzucanego oskarżonemu w postępowaniu przed sądem katowickim zachodziły przesłanki z art. 31 § 1 k.k. Po umorzeniu postepowania oskarżony był internowany w szpitalu dysponującym wzmocnionym poziomem zabezpieczenia. Z opinii wydanej w toku internowania, w styczniu 2015 roku wynikało, że u pacjenta nie osiągnięto dostatecznej poprawy stanu zdrowia psychicznego, by ustąpiło wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przez niego zarzucanego mu czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości, związanego z chorobą psychiczną. O ile w kolejnej opinii biegli stwierdzili, że osiągnięto dostateczną poprawę stanu zdrowia psychicznego, by ustąpiło wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przez niego czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości, o tyle są to informacje jedynie o prawdopodobieństwie popełnienia nowego czynu, a nie o jego stanie zdrowia. 4. Oskarżony na żadnym etapie postępowania, czy to przygotowawczego, czy to sądowego nie podał żadnych informacji dotyczących jego zdrowia psychicznego, wskazując jedynie na dolegliwości natury fizycznej. 5. W toku postępowania przygotowawczego nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. W dniu 26 sierpnia 2024 rok złożył pisemny wniosek o dobrowolne poddanie się karze 10 miesięcy pozbawienia wolności, naprawienia szkody i kosztów postępowania, przyznając się do jego popełnienia. Na rozprawie przed sądem pierwszej instancji przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, jednakże jego wniosek nie został uwzględniony, z uwagi na sprzeciw prokuratora. Zapadły wyrok, w zasadzie zgodny z jego wnioskiem, bo 11 miesięcy pozbawienia wolności oskarżony zaskarżył wskazując w osobistej apelacji, że błędnie uznano, że przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i podtrzymał swoje stanowisko z postępowania przygotowawczego. 6. Wszystkie te okoliczności wskazują, że oskarżony powinien być reprezentowany przez obrońcę na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji. O ile ewentualnie możnaby było uznać, że oskarżony przyjął taką linię obrony, o tyle w sytuacji stwierdzonej u niego choroby psychicznej ocena taka może okazać się błędna. Wszystkie ujawnione w toku postępowania odwoławczego okoliczności wskazują na konieczność udziału obrońcy z urzędu w toku postępowania sądowego, począwszy od sądu pierwszej instancji, albowiem zachodzi uzasadniona wątpliwość, że stan zdrowia psychicznego oskarżonego nie pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny. Lp. Zarzuty obrońcy oskarżonego 1. 2) art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. – poprzez naruszenie prawa do obrony oraz błędnego uznania, że nie zachodziły przesłanki obrony obligatoryjnej 3) przepisów postępowania poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów oraz błędnym uznaniu przez sąd, że oskarżony się przyznał, przy czym zgodnie z jego twierdzeniami podtrzymał on swoje stanowisko z postępowania przygotowawczego – odmówił składania wyjaśnień. 4) przepisów postępowania w postaci art. 177 k.p.k. poprzez nie przesłuchanie w charakterze świadka T. L. - osoby na którą został zarejestrowany numer telefonu do operacji bankowych w T. Bank. 5) błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie uznania, że to oskarżony zarejestrował spółkę (...) , podczas gdy obowiązywały go zakazy wynikające z przepisów prawa handlowego – w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu Rejonowego Warszawa-Wola w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV K 509/17. 6) błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie braku ustalenia kto faktycznie zarejestrował oraz zakupił domenę mix-tech.pl, 7) przepisów prawa materialnego w postaci braku wykazania znamion czynu oszustwa z art. 286 § 1 k.k. – „wprowadzenia w błąd” ☒ przedwczesne Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny. 1. Zgodnie z dyspozycją art. 436 k.p.k. sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień, podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania. 2. Mając powyższe na uwadze sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego tylko do podniesionej przez oskarżonego bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. 3. Ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów jest przedwczesne. Wniosek uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny. Wniosek zasadny. 4. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k. ☒ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. 1. W sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. udział obrońcy w toczącym się postępowaniu jest obligatoryjny. 2. Artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k. odnosi się natomiast do dwóch przypadków - sytuacji, gdy oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.k. lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy. (vide: postanowienie SN z 17.12.2014 r., II KK 316/14, LEX nr 1565761). 3. M. L. w toku postępowania przygotowawczego jak również i w toku postępowania sądowego nie był reprezentowany przez obrońcę, a istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności, tym samym doszło do rażącego naruszenia prawa do obrony skutkującego zaistnieniem bezwzględnej przesłanki odwoławczej. 4. Wyraźnie należy podkreślić, że nie było to zaniechanie sądu rejonowego, ani też prokuratora, albowiem oskarżony dopiero w apelacji podniósł fakt uprzedniego leczenia psychiatrycznego oraz powołał się na opinię sądowo-psychiatryczną w sprawie IV K 48/14 prowadzonej przez Sąd Rejonowy Katowice-Wschód. W tak ukształtowanej sytuacji zachodzi zatem potrzeba powołania biegłych celem zbadania oraz sporządzenia opinii sądowo-psychiatrycznej podsądnego. 5. Bez względu na treść opinii w zakresie poczytalności oskarżonego, to jest czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona, już obecnie sąd stwierdza, że zachodzi przypadek określony w art. 79 § 1 pkt 4 k.p.k. 6. Wszystkie te okoliczności spowodowały, że w toczącym się postępowaniu doszło do naruszenia prawa do obrony, które może być konsolidowane jedyne w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji w wyniku ponownego rozpoznania sprawy z obligatoryjnym udziałem obrońcy. 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie powinno zostać przeprowadzone w całości od początku zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego w obecności ustanowionego przez sąd obrońcy. 2. Sąd ponownie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności winien zwrócić się do placówek służby zdrowia, celem ewentualnego uzyskania pełnej dokumentacji lekarskiej M. L. - dotyczącej jego zdrowia psychicznego. 3. Następnie sąd rejonowy winien powołać biegłych celem zbadania stanu psychicznego oskarżonego oraz w konsekwencji sporządzenia opinii sądowo-psychiatrycznej podsądnego celem ustalenia, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem nie była w czasie popełnienia czynu zarzucanego M. L. - wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona. 6. PODPIS A. K. 1.1. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Oskarżony Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 3 października 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV K 966/23 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana