II KA 230/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Siedlcach, rozpoznając sprawę z apelacji obrońcy oskarżonego T. D., uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 19 stycznia 2022 r. (sygn. akt II K 855/21), którym oskarżony został skazany z art. 286 § 1 kk. Sąd Okręgowy uznał zarzuty apelacji za zasadne, stwierdzając, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z obrazą przepisów prawa procesowego, w tym art. 4 kpk, art. 7 kpk oraz art. 424 § 1 pkt 1 kpk. Stwierdzono, że tok rozumowania Sądu Rejonowego był obarczony znacznymi lukami, wynikającymi z braku uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy oraz nieprzeprowadzenia kompletnego postępowania dowodowego. Ocena zeznań pokrzywdzonej D. F. została uznana za dowolną, a próby wyegzekwowania należności przez pokrzywdzoną były niewystarczające do przypisania przestępstwa oszustwa. Sąd Okręgowy podkreślił, że niewywiązanie się z zobowiązania cywilnoprawnego nie zawsze stanowi oszustwo, a kluczowy jest zamiar sprawcy w chwili zawierania umowy. Sąd Rejonowy nie ustalił tych okoliczności, a także dowolnie ocenił wyjaśnienia oskarżonego, nie wskazując dowodów na poparcie swojego stanowiska. Ponadto, nie przesłuchano kluczowych świadków i nie zabezpieczono dokumentacji finansowej firmy, co stanowiło istotne braki postępowania. W związku z tym, że Sąd Rejonowy nie przeprowadził wszechstronnego postępowania dowodowego, Sąd Okręgowy uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę przeprowadzenia przewodu sądowego w całości i rozważenia zastosowania art. 344a § 1 kpk.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja rozgraniczenia między przestępstwem oszustwa a niewywiązaniem się z zobowiązania cywilnoprawnego, wymogi formalne uzasadnienia wyroku w sprawach karnych, znaczenie kompletności postępowania dowodowego.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki postępowania dowodowego w tej sprawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niewywiązanie się z zobowiązania cywilnoprawnego, w tym niezapłacenie faktury za usługę transportową, stanowi przestępstwo oszustwa w rozumieniu art. 286 § 1 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie zawsze. Niewywiązanie się z zobowiązania nie jest równoznaczne z oszustwem. Kluczowe jest ustalenie, czy w chwili zawierania umowy sprawca miał zamiar bezpośredni wprowadzenia w błąd kontrahenta w celu niekorzystnego rozporządzenia mieniem lub zamiar niedotrzymania terminu zapłaty, albo brak możliwości realizacji zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że samo niezapłacenie faktury i brak kontaktu z firmą nie przesądza o popełnieniu oszustwa. Konieczne jest udowodnienie zamiaru sprawcy w momencie zawierania umowy. W tej sprawie Sąd Rejonowy nie poczynił takich ustaleń, a ocena dowodów była dowolna.
Czy uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji, które nie przywołuje wszystkich dowodów potwierdzających przestępczy charakter zachowań oskarżonego i nie wskazuje na jego konkretne działania lub zaniechania, spełnia wymogi art. 424 § 1 pkt 1 kpk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie. Uzasadnienie musi wykazywać, że sąd rozpoznał sprawę merytorycznie, właściwie oceniając stronę przedmiotową i podmiotową czynu, co wymaga przywołania i oceny istotnych dowodów.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie wykazał, iż rozpoznał sprawę merytorycznie, ponieważ w uzasadnieniu nie przywołał innych dowodów poza zeznaniami pokrzywdzonej, które potwierdzałyby przestępczy charakter zachowań oskarżonego, ani nie wskazał na jego konkretne działania.
Czy błąd w ustaleniach faktycznych, wynikający z dowolnej oceny dowodów i przyjęcia, że zachowania oskarżonego wyczerpały znamiona oszustwa, mimo że sprawa może mieć charakter cywilnoprawny, stanowi podstawę do uchylenia wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli błąd ten mógł mieć wpływ na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził błąd w ustaleniach faktycznych, który mógł mieć wpływ na treść orzeczenia, ponieważ Sąd Rejonowy przyjął, że zachowania oskarżonego wyczerpały znamiona oszustwa, podczas gdy sprawa mogła mieć charakter typowego deliktu cywilnego, a nie przestępstwa. Ocena dowodów była dowolna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. D. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| D. F. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Prokurator Adrian Wysokiński | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Uzasadnienie wyroku musi przywoływać inne dowody poza zeznaniami pokrzywdzonej, które potwierdzają przestępczy charakter zachowań oskarżonego, oraz wskazywać na jego konkretne działania lub zaniechania, aby wykazać merytoryczne rozpoznanie sprawy.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Ocena dowodów musi być zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Postępowanie karne powinno dążyć do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało nierzetelnością postępowania i potrzebą powtórzenia czynności procesowych.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 344a § § 1
Kodeks postępowania karnego
Możliwość zwrotu sprawy Prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego z uwagi na istotne braki postępowania dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obraza przepisów postępowania (art. 438 pkt 2 k.p.k.) poprzez brak wskazania w uzasadnieniu innych dowodów potwierdzających przestępczy charakter zachowań oskarżonego i nieprzywołanie jego konkretnych działań lub zaniechań. • Błąd w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3 k.p.k.) polegający na dowolnej ocenie dowodów i przyjęciu, że zachowania oskarżonego wyczerpały znamiona oszustwa, podczas gdy sprawa mogła mieć charakter cywilnoprawny. • Niewłaściwa ocena zeznań pokrzywdzonej i wyjaśnień oskarżonego przez Sąd Rejonowy. • Istotne braki postępowania dowodowego, w tym nieprzesłuchanie kluczowych świadków i brak zabezpieczenia dokumentacji finansowej firmy.
Odrzucone argumenty
Wniosek o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.
Godne uwagi sformułowania
Niewywiązanie się z zobowiązania o charakterze cywilno – prawnym nie zawsze stanowi przestępstwo oszustwa, zaś elementem rozgraniczającym obie instytucje jest istnienie w chwili zawierania umowy wymaganego przez przepis karny zamiaru bezpośredniego o szczególnym zabarwieniu. • Nie każda bowiem, nawet nierzetelna realizacja stosunku zobowiązaniowego oznacza automatycznie zrealizowanie znamion oszustwa. • To jest bowiem rolą sądu I instancji i w ten sposób realizuje się gwarantowana stronom konstytucyjnie realna dwuinstancyjność postępowania, gdyż tylko od orzeczenia tego właśnie sądu stronom przysługuje środek odwoławczy.
Skład orzekający
Agata Kowalska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja rozgraniczenia między przestępstwem oszustwa a niewywiązaniem się z zobowiązania cywilnoprawnego, wymogi formalne uzasadnienia wyroku w sprawach karnych, znaczenie kompletności postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki postępowania dowodowego w tej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozróżnienie między przestępstwem a sprawą cywilną oraz jak istotne są braki w postępowaniu dowodowym, które mogą prowadzić do uchylenia wyroku. Jest to pouczające dla prawników procesowych.
“Kiedy zwykły dług staje się oszustwem? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowe różnice i wskazuje na błędy Sądu Rejonowego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.