II Ka 227/26Zmiana kwalifikacji czynu narażenie na niebezpieczeństwo smierc przy rębaku
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Siedlcach, rozpoznając sprawę X.E. oskarżonego o spowodowanie śmierci C.B.(1) przy obsłudze rębaka do drewna, dokonał istotnej zmiany w kwalifikacji prawnej czynu. Sąd pierwszej instancji zakwalifikował czyn z art. 220 § 1 kk w zb. z art. 155 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, uznając, że oskarżony, jako osoba odpowiedzialna za BHP, nie dopełnił obowiązków i dopuścił pracownika do pracy przy rębaku. Sąd Okręgowy, uwzględniając częściowo apelację obrońcy, uznał, że pokrzywdzony nie był pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy, a zatem nie można było przypisać oskarżonemu odpowiedzialności z art. 220 § 1 kk. Zamiast tego, sąd zmienił kwalifikację na art. 160 § 1 kk w zb. z art. 155 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, stwierdzając, że oskarżony zezwolił C.B.(1) na wykonywanie pracy przy rębaku, mimo braku odpowiednich kwalifikacji, stanu nietrzeźwości (2,5 promila) i braku nadzoru, co naraziło pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Sąd odwoławczy utrzymał w mocy pozostałe rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, w tym warunkowe umorzenie postępowania, uznając apelację prokuratora za niezasadną. Zasądzono od oskarżonego koszty sądowe za postępowanie odwoławcze.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'pracownik' w kontekście art. 220 kk i odróżnienie go od pomocy sąsiedzkiej/koleżeńskiej; zastosowanie art. 160 kk w przypadku narażenia na niebezpieczeństwo osoby niebędącej pracownikiem.
Dotyczy specyficznych okoliczności wypadku przy pracy z użyciem niebezpiecznego urządzenia i stanu nietrzeźwości pokrzywdzonego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dopuszczenie osoby niebędącej pracownikiem do obsługi niebezpiecznego urządzenia, przy braku kwalifikacji i w stanie nietrzeźwości, stanowi naruszenie przepisów BHP pracownika (art. 220 § 1 kk) czy narażenie innej osoby na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 160 § 1 kk)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów BHP pracownika, gdyż pokrzywdzony nie był pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy. Natomiast oskarżony zezwalając na pracę przy rębaku w opisanych okolicznościach, naraził pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, wypełniając znamiona art. 160 § 1 kk.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, podkreślił, że pojęcie 'pracownik' w art. 220 kk musi być rozumiane w kontekście Kodeksu pracy. Ponieważ nie wykazano stosunku pracy między oskarżonym a pokrzywdzonym, kwalifikacja z art. 220 kk nie była zasadna. Jednakże, zezwolenie na obsługę niebezpiecznego urządzenia przez osobę nietrzeźwą i nieprzeszkoloną, stanowiło narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo, co uzasadniało kwalifikację z art. 160 kk.
Czy pomoc sąsiedzka lub koleżeńska przy pracach porządkowych, bez wynagrodzenia i podporządkowania, może być uznana za stosunek pracy w rozumieniu art. 220 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka pomoc nie stanowi stosunku pracy w rozumieniu Kodeksu pracy, a co za tym idzie, nie rodzi obowiązków pracodawcy w zakresie BHP wynikających z art. 220 kk.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego (I KZP 34/05), która odrzuca możliwość rozciągania pojęcia 'pracownik' poza ramy Kodeksu pracy. Podkreślono, że kluczowe są cechy materialne stosunku pracy: świadczenie pracy pod kierownictwem, podporządkowanie, określone miejsce i czas, za wynagrodzeniem. W analizowanej sprawie brak było tych cech.
Czy w przypadku śmierci osoby niebędącej pracownikiem, spowodowanej przez dopuszczenie do pracy przy niebezpiecznym urządzeniu, można zastosować warunkowe umorzenie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są przesłanki z art. 66 § 1 kk (wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, a kara byłaby niewspółmiernie surowa) i nie zachodzi przesłanka negatywna z § 2.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że mimo zmiany kwalifikacji prawnej czynu, przesłanki do warunkowego umorzenia postępowania nadal były spełnione. Wskazano na incydentalny charakter czynu w życiu oskarżonego, jego skruchę, chęć pomocy rodzinie pokrzywdzonego (który był jego kolegą) oraz negatywny wpływ zdarzenia na jego stan emocjonalny.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. E. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| C. B. (1) | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Marek Kempka | osoba_fizyczna | prokurator |
| A. B. | osoba_fizyczna | świadek |
| I. B. | osoba_fizyczna | świadek |
Przepisy (16)
Główne
k.k. art. 220 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczy ochrony pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy. Pojęcie pracownika musi być definiowane wyłącznie w kontekście regulacji Kodeksu pracy i doktryny prawa pracy, rozumiane materialnie.
k.k. art. 155
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Zasada kumulacji przepisów (współzawodnictwo przepisów).
k.k. art. 160 § § 1
Kodeks karny
Narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
Pomocnicze
k.p. art. 2
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy.
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.
k.p. art. 304
Kodeks pracy
Obowiązki pracodawcy wobec osób fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy.
k.k. art. 66 § § 1
Kodeks karny
Warunkowe umorzenie postępowania.
k.k. art. 66 § § 2
Kodeks karny
Przesłanki negatywne warunkowego umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 629
Kodeks postępowania karnego
Koszty procesu w postępowaniu odwoławczym.
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
Koszty procesu w postępowaniu odwoławczym.
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Koszty procesu w postępowaniu odwoławczym.
u.o.p.k. art. 7
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Stawki opłat w sprawach karnych.
u.o.p.k. art. 8
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Sposób obliczania opłat w sprawach karnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym art. § 1
Wysokość i sposób obliczania wydatków Skarbu Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pokrzywdzony nie był pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy, co wyklucza zastosowanie art. 220 § 1 kk. • Czynności wykonywane przez pokrzywdzonego miały charakter pomocy koleżeńskiej, a nie pracy w rozumieniu przepisów prawa pracy. • Oskarżony zezwolił na pracę przy niebezpiecznym urządzeniu osobie nietrzeźwej i nieposiadającej kwalifikacji, co naraziło ją na bezpośrednie niebezpieczeństwo.
Odrzucone argumenty
Wina i społeczna szkodliwość czynu są znaczne, co wyklucza warunkowe umorzenie postępowania. • Oskarżony powinien zostać skazany z art. 220 § 1 kk w zb. z art. 155 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i otrzymać karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem.
Godne uwagi sformułowania
Sąd meriti na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poczynił błędne ustalenia co do tego, że pokrzywdzony w dniu 18 listopada 2024 r. wykonywał pracę na rzecz oskarżonego jako pracownik w rozumieniu art. 220 k.k. • pojęcie pracownika musi być definiowane wyłącznie w kontekście regulacji zawartych w Kodeksie pracy oraz doktrynie prawa pracy. • Sąd Najwyższy odrzucił możliwość interpretacji znamienia „pracownik” w kontekście tytułu rozdziału XXVIII , pozwalającej na rozciągnięcie tego pojęcia na inne kategorie osób wykonujących prace zarobkowe poza stosunkiem pracy • Narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu innej osoby niż pracownik w rozumieniu art. 220 k.p. może bowiem stanowić przestępstwo z art. 160 k.k. • Oskarżony swoim zachowaniem polegającym na zezwoleniu C. B. (1) na wykonywanie pracy przy rębaku do drewna, pomimo wiedzy o braku odpowiedniego przeszkolenia i kwalifikacji pokrzywdzonego, jak też jego stanu psychofizycznego – stanu nietrzeźwości, w jakim się znajdował, naraził go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. • pomimo dramatycznych okoliczności próbował on pomóc pokrzywdzonemu, podejmując próby uwolnienia ciała pokrzywdzonego z urządzenia, jak również po zdarzeniu wyrażał szczerą skruchę i chęć pomocy najbliższej rodzinie pokrzywdzonego.
Skład orzekający
Agnieszka Karłowicz
przewodniczący
Paweł Mądry
sędzia
Agata Kowalska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'pracownik' w kontekście art. 220 kk i odróżnienie go od pomocy sąsiedzkiej/koleżeńskiej; zastosowanie art. 160 kk w przypadku narażenia na niebezpieczeństwo osoby niebędącej pracownikiem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności wypadku przy pracy z użyciem niebezpiecznego urządzenia i stanu nietrzeźwości pokrzywdzonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna kwalifikacja prawna i jak sąd odwoławczy koryguje błędy sądu niższej instancji, co jest cenne dla prawników. Dodatkowo, aspekt ludzki (śmierć, skrucha oskarżonego) dodaje jej głębi.
“Czy pomoc sąsiedzka może skończyć się zarzutem o nieumyślne spowodowanie śmierci? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.