II KA 138/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok uniewinniający oskarżonych od zarzutu ukrycia zajętego przez komornika konia, uznając apelację prokuratora za oczywiście bezzasadną.
Prokurator złożył apelację od wyroku Sądu Rejonowego uniewinniającego E. K. i W. K. od zarzutu z art. 300 § 2 kk (udaremnienie wykonania orzeczenia poprzez ukrycie zajętego konia). Prokurator zarzucił obrazę prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że sąd niższej instancji błędnie zinterpretował pojęcie 'swojego majątku' oraz zlekceważył moc wiążącą wyroku sądu cywilnego. Sąd Okręgowy uznał apelację za oczywiście bezzasadną, podkreślając autonomię sądu karnego, prawidłową ocenę dowodów przez sąd I instancji oraz fakt, że oskarżona była właścicielką konia, a oskarżony jedynie jego użytkownikiem, co wyklucza wypełnienie znamion zarzucanego przestępstwa.
Sprawa dotyczyła apelacji prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu, który uniewinnił E. K. i W. K. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 300 § 2 Kodeksu karnego. Oskarżeni mieli w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu gospodarczego ukryć zajętego przez komornika konia, uniemożliwiając egzekucję. Sąd Rejonowy uznał, że nie doszło do wypełnienia znamion przestępstwa, ponieważ W. K. nie był właścicielem konia, a E. K. nie była dłużnikiem wierzyciela. Prokurator w apelacji zarzucił obrazę art. 300 § 2 kk, twierdząc, że 'swój majątek' obejmuje również rzeczy posiadane przez dłużnika lub przedmioty, do których przysługują mu inne prawa rzeczowe, a także obrazę art. 8 § 2 kpk poprzez zakwestionowanie mocy wiążącej wyroku sądu cywilnego. Sąd Okręgowy w Sieradzu uznał apelację prokuratora za oczywiście bezzasadną. Sąd podkreślił, że sąd karny nie jest związany rozstrzygnięciami sądu cywilnego w kwestiach faktycznych, a jedynie prawomocnymi orzeczeniami kształtującymi stosunek prawny. W ocenie Sądu Okręgowego, sąd I instancji prawidłowo ustalił, że E. K. była wyłączną właścicielką konia, a W. K. jedynie jego użytkownikiem. Użytkowanie jest prawem niezbywalnym i osobistym, a zatem nie mogło być przedmiotem ukrycia w celu udaremnienia egzekucji z majątku dłużnika. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko sądu I instancji, że nie doszło do wypełnienia znamion czynu zabronionego, i utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Kosztami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, ukrycie lub zbycie przedmiotu, do którego dłużnikowi przysługuje jedynie prawo użytkowania, nie wypełnia znamion przestępstwa z art. 300 § 2 kk, ponieważ przepis ten odnosi się do 'swojego majątku', co w kontekście egzekucji oznacza majątek, do którego dłużnik ma prawo własności lub inne prawa rzeczowe, a nie jedynie ograniczone prawa osobiste jak użytkowanie, które jest niezbywalne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że sąd I instancji prawidłowo ustalił, iż E. K. była właścicielką konia, a W. K. jedynie jego użytkownikiem. Użytkowanie jest prawem niezbywalnym i osobistym, a przepis art. 300 § 2 kk dotyczy udaremnienia egzekucji z majątku dłużnika, co nie obejmuje sytuacji, gdy dłużnik jedynie użytkował cudzą rzecz. Ponadto, sąd karny jest niezależny w ocenie stanu faktycznego od sądu cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku
Strona wygrywająca
Oskarżeni (E. K. i W. K.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. K. (1) | osoba_fizyczna | oskarżona |
| W. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej w Sieradzu | organ_państwowy | prokurator |
| W. K. | osoba_fizyczna | wierzyciel |
| oskarżyciel posiłkowy | inne | oskarżyciel posiłkowy |
Przepisy (7)
Główne
k.k. art. 300 § § 2
Kodeks karny
Przepis dotyczy udaremnienia wykonania orzeczenia poprzez ukrycie, zbycie, zniszczenie, rzeczywiste lub pozorne obciążenie lub usunięcie z majątku dłużnika składników jego majątku. 'Swój majątek' w kontekście egzekucji odnosi się do majątku, do którego dłużnik ma prawo własności lub inne prawa rzeczowe, a nie jedynie prawa osobiste jak użytkowanie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy.
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania odwoławczego.
k.p.k. art. 8 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada autonomii orzekania sądu karnego, który nie jest związany rozstrzygnięciem sądu cywilnego co do kwestii faktycznych.
k.p.c. art. 841 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa przeciwegzekucyjnego i możliwości zwolnienia przedmiotu spod egzekucji.
k.c. art. 254
Kodeks cywilny
Użytkowanie jako ograniczone prawo rzeczowe jest niezbywalne.
k.p.k. art. 414 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wydania wyroku uniewinniającego w przypadku stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właścicielką konia była E. K., a W. K. był jedynie jego użytkownikiem. Użytkowanie jest prawem niezbywalnym i osobistym, niepodlegającym egzekucji w rozumieniu art. 300 § 2 kk. Sąd karny jest niezależny w ocenie stanu faktycznego od sądu cywilnego. Sąd I instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy.
Odrzucone argumenty
Przedmiotem czynności wykonawczej w art. 300 § 2 kk mogą być rzeczy posiadane przez dłużnika lub przedmioty, wobec których przysługują mu inne prawa rzeczowe, w tym użytkowanie. Sąd I instancji zakwestionował moc wiążącą wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Wieluniu z dnia 11.10.2010 r. sygn. akt. I C 118/10.
Godne uwagi sformułowania
apelację prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu z 18 marca 2014 r. w sprawie II K 965/13, na podstawie art. 437§1 kpk oraz art. 636§1 kpk Utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy uznając apelację za oczywiście bezzasadną nie może być mowy o wypełnieniu znamion występku z art. 300§2 kk obrazę przepisu art. 300§2 kk , polegająca na niesłusznym przyjęciu, iż przedmiotem czynności wykonawczych tego przestępstwa określonym jako składniki „swojego majątku” może być wyłączanie mienie stanowiące własność dłużnika, podczas gdy właściwa wykładnia nakazuje przyjąć, że są to również rzeczy posiadane przez dłużnika, bądź też przedmioty wobec których przysługują dłużnikowi inne prawa rzeczowe jak np. użytkowanie Apelacja oskarżyciela publicznego nie zasługiwała na uwzględnienie, a charakter postawionych w niej zarzutów nakazywał uznać ją za oczywiście bezzasadną. Za całkowicie chybiony Sąd uznaje opisane w tiré drugim skargi apelacyjnej zarzut polegający na rzekomym zakwestionowaniu przez Sąd I instancji mocy wiążącej wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Wieluniu z 10 października 2010 r. w sprawie I C 118/10. Znamiennym przy tym pozostaje, iż konie zostały nabyte przez oskarżoną po rozwodzie, a zatem po ustaniu wspólności majątkowej. Kwestionowane rozstrzygnięcie znajduje rzetelne oparcie w poczynionych przez Sąd meriti, niekwestionowanych przez skarżącego okolicznościach faktycznych oraz w art. 414§1 kpk
Skład orzekający
Jacek Klęk
przewodniczący-sprawozdawca
Janusz Adamski
sędzia
Paweł Chlebicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 300 § 2 kk w kontekście praw rzeczowych ograniczonych (użytkowanie) oraz zasady autonomii jurysdykcyjnej sądu karnego wobec ustaleń faktycznych sądu cywilnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z własnością zwierzęcia i prawem użytkowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ciekawej interpretacji przepisów karnych w kontekście prawa cywilnego, a konkretnie rozróżnienia między własnością a użytkowaniem w kontekście odpowiedzialności karnej za udaremnienie egzekucji.
“Czy posiadanie konia to to samo co jego własność w świetle prawa karnego? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II Ka 138/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 06 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu – II Wydział Karny, w składzie: Przewodniczący - SSO Jacek Klęk (spr.) Sędziowie - SO Janusz Adamski - SR del. Paweł Chlebicz Protokolant - st. sekr. sąd. Zdzisława Dróżdż przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Sieradzu Anny Duczmalewskiej oraz oskarżyciela posiłkowego (...) we W. , po rozpoznaniu dnia 06 VIII 2014 r. sprawy: 1. E. K. (1) z domu D. oraz 2. W. K. oskarżonych o czyn z art. 300§2 kk , na skutek apelacji prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu z 18 marca 2014 r. w sprawie II K 965/13, na podstawie art. 437§1 kpk oraz art. 636§1 kpk 1. Utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy uznając apelację za oczywiście bezzasadną; 2. Kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt II Ka 138/14 UZASADNIENIE Prokurator Rejonowy w Wieluniu, aktem oskarżenia wniesionym 17 września 2013 r. zarzucił E. K. (1) i W. K. , to że: – w okresie od listopada 2010 roku do października 2012 roku w N. , gm. S. , woj. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu, w celu udaremnienia wykonania orzeczenia Sądu Okręgowego we Wrocławiu X Wydział Gospodarczy sygn. X GNc 661/02 uszczuplili zaspokojenie wierzyciela W. K. – (...) w ten sposób, że ukryli zajętego przez komornika sądowego konia N. J. uniemożliwiając prowadzenie egzekucji z tegoż mienia, kwalifikując powyższe jako występek z art. 300§2 kk . Wyrokiem wydanym 18 marca 2014 r., w sprawie II K 965/13, Sąd Rejonowy w Wieluniu uniewinnił oskarżonych W. K. i E. K. (1) od dokonania zarzucanego im czynu. Sąd wyłuszczył, iż w jego przekonaniu zarówno w przypadku w zachowaniu W. K. , jak i E. K. (1) nie może być mowy o wypełnieniu znamion występku z art. 300§2 kk , bowiem W. k. nie był właścicielem składnika majątkowego stanowiącego przedmiot czynności wykonawczej, natomiast E. K. (1) nie była dłużnikiem wierzyciela, a bark w sprawie podstaw do stosowania wobec niej klauzuli z art. 308 kpk . W ustawowym terminie apelację od wyroku, wywiódł Prokurator Rejonowy w Wieluniu kwestionując wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego i zarzucając orzeczeniu: - obrazę przepisu art. 300§2 kk , polegająca na niesłusznym przyjęciu, iż przedmiotem czynności wykonawczych tego przestępstwa określonym jako składniki „swojego majątku” może być wyłączanie mienie stanowiące własność dłużnika, podczas gdy właściwa wykładnia nakazuje przyjąć, że są to również rzeczy posiadane przez dłużnika, bądź też przedmioty wobec których przysługują dłużnikowi inne prawa rzeczowe jak np. użytkowanie; - mająca wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisu art. 8§2 kpk polegającą na zakwestionowaniu mocy wiążącej wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Wieluniu z dnia 11.10.2010 r. sygn. akt. I C 118/10 i powołaniu się na wyrażony w uzasadnieniu tegoż wyroku poglądu sądu cywilnego o prawie własności konia przysługującym E. K. (1) , podczas gdy istota orzeczenia sądu cywilnego sprowadza się do zalegalizowania prowadzenia egzekucji z zajętego konia N. J. , a przez to wyrok ten obligował zarówno dłużnika jak i właściciela konia do jego wydania komornikowi. W petitum apelacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpozna Sądowi I instancji. Oskarżeni, jak i obrońca oskarżonej w toku rozprawy apelacyjnej wnieśli o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja oskarżyciela publicznego nie zasługiwała na uwzględnienie, a charakter postawionych w niej zarzutów nakazywał uznać ją za oczywiście bezzasadną. Za całkowicie chybiony Sąd uznaje opisane w tiré drugim skargi apelacyjnej zarzut polegający na rzekomym zakwestionowaniu przez Sąd I instancji mocy wiążącej wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Wieluniu z 10 października 2010 r. w sprawie I C 118/10. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło do naruszenia art. 8§2 kpk , zaś wyprowadzenie wniosku o tym jakoby treść powyższego wyroku uprawniała do prowadzenia egzekucji z konia N. J. stanowi wyraz oczywistej nadinterpretacji. Zgromadzony w postępowaniu karnym materiał dowodowy, niezależnie od dowodów przeprowadzonych w postepowaniu cywilnym jednoznacznie wskazują, iż jedyną przyczyną oddalenia pozwu interwencyjnego E. K. (1) był upływ terminu do jego wniesienia. Uwzględniwszy brzmienie art. 841§3 kpc oraz treść dowodów osobowych uznanych przez Sąd Rejonowy za wiarygodne w postępowaniu karnym (w tym zakresie skarżący także wyroku nie kwestionuje) jednoznacznie trzeba stwierdzić, iż dotrzymanie przez E. K. terminu zakreślonego dla wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego skutkowałoby zwolnieniem spod egzekucji także kłusaka N. J. , bo powyższe wynika wprost z powołanego przepisu oraz art. 254 kc. Uwzględniwszy charakter łączących oskarżonych relacji w dacie czynu oraz status użytkowania jako ograniczonego prawa rzeczowego nie sposób uznać, by zabiegi oskarżonej o zwolnienie spod egzekucji zajętego przedmiotu będącego wszak jej własnością, mogło być potraktowane jako zachowanie bezprawne i utrudnianie egzekucji w rozumieniu art. 300§2 kk . Skarżący nie przedstawił żadnych konstruktywnych argumentów świadczących o uchybieniu przez sąd orzekający treści art. 8§2 kpk . Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do zgoła odmiennych wniosków – Sąd Rejonowy nie pominął treści niniejszego wyroku łącznego sygnalizując, iż miał on znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego jednakowoż samodzielnie, w oparciu o przeprowadzone na rozprawie głównej dowody ustalił kto w dacie czynu był właścicielem konia N. J. (k. 405v) oraz jakie prawa do zwierzęcia miał oskarżony. Skarżący zdaje się zapominać, o tym, iż wyrażona w art. 8 kpk zasada autonomii orzekania oznacza niezwiązanie sądu rozpoznającego sprawę karną rozstrzygnięciem danej kwestii przez sąd cywilny. Jedynie prawomocne rozstrzygnięcie sadu kształtujące prawo stosunek prawny są wiążące i nie mogą być ignorowane przez sąd karny. W tej sytuacji trudno uznać, by ww. wyrok łączny sądu cywilnego oddalający powództwo miał charakter konstytutywny i wywoływał skutek prawotwórczy w postaci całkowitej lub częściowej zmiany dotychczasowego stanu prawnego. Reasumując – brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzeń, by Sąd I instancji dopuścił się naruszenia tej normy prawnej, zaś zarzuty oskarżyciela publicznego w tym zakresie są całkowicie niesłuszne i pozbawione racjonalnych podstaw. Przechodząc od omówienia zarzutu z tiré pierwszego apelacji na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd I instancji nie dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, oparł się przy tym na całym zebranym materiale dowodowym, przeprowadzając jego wnikliwą i przekonującą ocenę, zaś, skarżący nie kwestionuje owych ustaleń w jakikolwiek sposób. Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący i poczynił trafne ustalenia faktyczne, a swoje stanowisko w tym zakresie uargumentował w uzasadnieniu wyroku w sposób logiczny i przekonujący z uwzględnieniem wskazań wiedzy i życiowego doświadczenia. Nie występuje przy tym sprzeczność pomiędzy wydanym wyrokiem, a jego pisemnymi motywami – sąd orzekający wskazał jakie dowody uznał za wiarygodne nie pomijając przy ocenie żadnego istotnego dowodu ujawnionego w toku przewodu sądowego. Dokonane ustalenia faktyczne znajdują w całości odzwierciedlenie w dowodach jakie Sąd uznał za wiarygodne. W związku z powyższym bezspornym jest, że nieprzerwanie właścicielką koni N. J. oraz M. (...) B. od dnia ich zakupu jest E. K. (1) . To oznacza, iż w okresie objętym zarzutem W. K. był wyłącznie użytkownikiem przedmiotu czynności wykonawczej. Znamiennym przy tym pozostaje, iż konie zostały nabyte przez oskarżoną po rozwodzie, a zatem po ustaniu wspólności majątkowej. Niekwestionowanym jest także to, że jedynym dłużnikiem (...) był oskarżony W. K. oraz to, że E. k. ani nie była dłużnikiem wskazanego podmiotu, ani nawet nie wiedziała o zobowiązaniach oskarżonego wobec tegoż podmiotu. Już w świetle powyższych ustaleń zarzuty postawione rozstrzygnięciu są niezasadne i stanowią jedynie nieudolną próbę podważenia stanowiska sądu pierwszoinstancyjnego. Trudno zgodzić się z oskarżycielem publicznym, iż postępowanie oskarżonych wypełnia znamiona występku stypizowanego w art. 300§2 kk skoro apelujący nie dostrzega art. 831§1 pkt. 3 kpc stanowiącym, iż wyłączone spod egzekucji są prawa niezbywalne, a zatem prawa o charakterze ściśle osobistym, które nie mogą być przeniesione na inną osobę. Do tych zalicza się użytkowanie będące zespołem uprawnień do używania rzeczy i pobierania z nich pożytków, użytkowanie które ex definitione jest niezbywalne – o czym wprost traktuje art. 254 kc , którego apelujący także nie dostrzega. Oskarżony będąc użytkownikiem koni stanowiących wyłączna własność oskarżonej (w tym i konia będącego przedmiotem czynności wykonawczej) miał obowiązek trenować je, dbać o nie, a uzyskiwane dzięki wygranym w wyścigach środki przeznaczać na ich utrzymanie. Z niekwestionowanych ustaleń Sądu meriti wynika że oskarżony W. K. nie legitymował się tytułem własności konia N. J. , nie ukrywał go, nie zbył, a wyłącznie opiekę nad nimi powierzył innej osobie prowadzącej stadninę w Czechach czyniąc powyższe bez porozumienia z oskarżoną – właścicielką konia. Nie ulega przy tym żadnym wątpliwościom, to, że owo powierzenie opieki nad hodowanymi przez oskarżonego końmi innej osobie było następstwem złego stanu zdrowia oskarżonego, tak jak i to, że oskarżony o takim postąpieniu poinformował komornika i właścicielkę, która wcześniej o powyższym nie miał żadnej wiedzy. Oczywiście postępując w ten sposób oskarżony uchybił prawu własności E. K. (1) i pogwałcił zasadę, że użytkowanie jest niezbywalne, jednak jest rzeczą E. K. to czy będzie dochodzić od niego odpowiedzialności za powyższe. Powyższe stanowi przy tym jednoznacznie o bezzasadności zarzutu stawianego E. K. jakoby miała ona wraz z W. kałużą pozostawać w porozumieniu w zakresie ukrycia przedmiotu egzekucji. Sąd Okręgowy w całej rozciągłości podziela stanowisko Sądu I instancji o braku wypełnienia znamion czynu zabronionego przez oskarżonych. Kwestionowane rozstrzygnięcie znajduje rzetelne oparcie w poczynionych przez Sąd meriti, niekwestionowanych przez skarżącego okolicznościach faktycznych oraz w art. 414§1 kpk , który stanowi, iż w razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wymienionych w art. 17§1 pkt. 2 kpk (tj. czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie posłania przestępstwa) sąd wydaje wyrok uniewinniający. Mając na uwadze całość poczynionych rozważań Sąd Okręgowy w pełni aprobuje orzeczenie Sądu I instancji, albowiem zostało ono wydane po wyczerpującej analizie, prawidłowo zgormadzonego i ujawnionego w toku rozprawy materiału dowodowego. Analizie przeprowadzonej zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sąd meriti miał w polu widzenia wszystkie ujawnione dowody, których ocena w pełni chroniona jest zasadą o jakiej mowa w przepisie art. 7 kpk , co pozwoliło na dokonanie niesprzecznych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji nadanie inkryminowanemu zachowaniu oskarżonych właściwej oceny prawnej. W konsekwencji apelację oskarżyciela publicznego uznać należało za bezzasadną w stopniu oczywistym i utrzymać zaskarżony wyrok w mocy. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na mocy art. 636§1 kpk w obciążając nimi Skarb Państwa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI