II K 724/23

Sąd Rejonowy w NysieNysa
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i opieceŚredniarejonowy
alimentyniealimentacjakodeks karnyprzedawnienieuchylanie się od obowiązkubrak możliwości zarobkowychuniewinnienieumorzenie postępowania

Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej czynu z art. 209 § 1 k.k. z powodu przedawnienia, a uniewinnił oskarżonego od zarzutu z art. 209 § 1 i 1a k.k. za okres od stycznia 2021 r. do maja 2023 r., uznając brak dowodów na uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego w sytuacji braku możliwości zarobkowych.

Sąd rozpatrywał sprawę o przestępstwo niealimentacji (art. 209 § 1 i 1a k.k.) przeciwko A. Ś. Postępowanie w części dotyczącej czynu popełnionego w okresie od czerwca 2015 r. do stycznia 2016 r. zostało umorzone z powodu przedawnienia, ponieważ minęło 5 lat od jego popełnienia, a postępowanie dochodzeniowe wszczęto dopiero w 2023 r. W odniesieniu do okresu od stycznia 2021 r. do maja 2023 r., sąd uniewinnił oskarżonego, stwierdzając brak dowodów na jego uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego. Sąd podkreślił, że oskarżony w tym czasie nie miał możliwości finansowych na płacenie pełnych alimentów, był bezrobotny, niepełnosprawny i starał się regularnie wpłacać symboliczną kwotę 100 zł.

Sąd Rejonowy w Nysie rozpatrywał sprawę sygn. akt II K 724/23 dotyczącą zarzutów popełnienia przestępstwa niealimentacji z art. 209 § 1 i 1a Kodeksu karnego przez oskarżonego A. Ś. Ustalono, że oskarżony był zobowiązany do alimentacji na rzecz swoich córek, S. Ś. i Z. Ś., najpierw w kwocie 400 zł, a następnie 1000 zł miesięcznie, co wynikało z prawomocnych orzeczeń sądowych. W odniesieniu do czynu przypisanego w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 12 stycznia 2016 r., sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. z powodu przedawnienia. Uzasadniono to tym, że karalność przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 2 ustaje po 5 latach od jego popełnienia, a okres ten upłynął, ponieważ postępowanie dochodzeniowe wszczęto dopiero 3 lipca 2023 r., czyli po upływie terminu. W kwestii czynu zarzucanego w okresie od 7 stycznia 2021 r. do 23 maja 2023 r., sąd uniewinnił oskarżonego. Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym dla przypisania odpowiedzialności za art. 209 k.k. konieczne jest wykazanie uchylania się od obowiązku, co oznacza brak możliwości jego wykonania. W analizowanym przypadku oskarżony w tym okresie nie miał możliwości finansowych na płacenie pełnych alimentów, ponieważ poszukiwał pracy, był osobą niepełnosprawną pobierającą świadczenia z pomocy społecznej, a mimo trudności starał się regularnie wpłacać 100 zł miesięcznie. Sąd uznał, że takie zachowanie nie świadczy o celowym uchylaniu się od obowiązku. Wobec braku wyczerpania znamion czynu zabronionego, sąd stwierdził negatywną przesłankę procesową z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. i na mocy art. 414 § 1 k.p.k. wydał wyrok uniewinniający. Koszty procesu w związku z umorzeniem i uniewinnieniem ponosi Skarb Państwa, a obrońcy z urzędu zasądzono opłatę z budżetu państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, czyn ten uległ przedawnieniu.

Uzasadnienie

Karalność przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 3 ustaje po 5 latach od jego popełnienia, chyba że w tym okresie wszczęto postępowanie. W tej sprawie postępowanie dochodzeniowe wszczęto w 2023 r., co nastąpiło po upływie 5-letniego terminu od popełnienia czynu w 2016 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Umorzenie postępowania i uniewinnienie

Strona wygrywająca

A. Ś.

Strony

NazwaTypRola
A. Ś.osoba_fizycznaoskarżony
S. Ś.osoba_fizycznauprawniona do alimentów
Z. Ś.osoba_fizycznauprawniona do alimentów

Przepisy (8)

Główne

k.k. art. 209 § § 1

Kodeks karny

Przestępstwo popełnia ten, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, a przy tym sprawca naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

k.k. art. 209 § § 1a

Kodeks karny

Przestępstwo jest zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Pomocnicze

k.k. art. 101 § § 1 pkt 4

Kodeks karny

Karalność przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat. Wydłużenie tego okresu następuje o 10 lat, jeżeli w okresie tym wszczęto postępowanie.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania karnego

Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, m.in. z powodu przedawnienia karalności.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, m.in. z powodu braku społecznej szkodliwości czynu lub gdy czyn nie stanowi przestępstwa.

k.p.k. art. 414 § § 1

Kodeks postępowania karnego

W razie stwierdzenia, że przestępstwo nie zostało popełnione albo że brak jest podstaw do skazania, sąd uniewinnia oskarżonego.

Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1

Ustawa Prawo o adwokaturze

Reguluje zasady przyznawania opłat za pomoc prawną udzieloną z urzędu.

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

W razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu ponosi Skarb Państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie karalności czynu z art. 209 § 1 k.k. popełnionego w okresie od czerwca 2015 r. do stycznia 2016 r. z uwagi na upływ 5 lat od jego popełnienia i brak wszczęcia postępowania w tym terminie. Brak dowodów na uchylanie się oskarżonego od obowiązku alimentacyjnego w okresie od stycznia 2021 r. do maja 2023 r., z uwagi na jego obiektywny brak możliwości zarobkowych i podejmowanie prób częściowego zaspokojenia obowiązku. Uznanie, że oskarżony nie miał możliwości finansowych na płacenie pełnych alimentów w okresie bezrobocia i pobierania świadczeń socjalnych.

Godne uwagi sformułowania

uchylanie się oznacza, że sprawca miał obiektywną możliwość dostarczania środków utrzymania, lecz tego nie czynił Opis przestępstwa z art. 209 k.k. nie może obejmować takich okresów, w których sprawca nie mógł zadośćuczynić spoczywającemu na nim obowiązkowi W takiej sytuacji nie sposób mówić by chciał on uchylać się od wykonania obowiązku alimentacyjnego. Sam fakt powstania zaległości alimentacyjnej nie dowodzi tego. Brak w zachowaniu sprawcy choćby jednego z elementów czynu zabronionego, powoduje zdekompletowanie jego znamion, a tym samym niemożność przypisania mu tego czynu.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa niealimentacji (art. 209 k.k.), w szczególności pojęcia 'uchylania się' oraz wpływu braku możliwości zarobkowych na odpowiedzialność karną. Kwestia przedawnienia karalności czynów z art. 209 k.k."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym oskarżony wykazywał pewne starania o zaspokojenie obowiązku mimo trudności. Może być mniej przydatne w przypadkach całkowitego braku jakichkolwiek wpłat lub prób kontaktu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, że samo powstanie zaległości alimentacyjnej nie zawsze prowadzi do skazania, a sąd bierze pod uwagę obiektywne możliwości zarobkowe oskarżonego. Jest to istotne dla zrozumienia granic odpowiedzialności karnej w sprawach o niealimentację.

Czy brak pieniędzy to zawsze uchylanie się od alimentów? Sąd wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UZASADNIENIE Formularz UK 1 Sygnatura akt II K 724/23 Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza. USTALENIE FAKTÓW Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) A. Ś. (1) czyn zabroniony z art. 209 § 1 i 1a k.k. - opisany w części wstępnej wyroku Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione Dowód Numer karty 1. Oskarżony A. Ś. był zobowiązany do łożenia na utrzymanie swoich córek S. Ś. i Z. Ś. , wpierw w kwocie łącznej 400zł wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 10 czerwca 2015 r., sygn. akt III RC 363/14, a następnie w kwocie łącznej 1000 zł, wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 17 marca 2021 r., sygn. akt III RC 384/20. 2. W okresie od 1 czerwca 2015 r. do 12 stycznia 2016 r. oskarżony nie łożył na utrzymanie córek alimentów w pełnej wysokości. 3. Od 12 stycznia 2016 r. do 7 stycznia 2021 r. odbywał on karę pozbawienia wolności. 4. W okresie od 7 stycznia 2021 r. do 23 maja 2023 r. oskarżony nie łożył na utrzymanie córek alimentów w pełnej wysokości. 5. W okresie od 20 stycznia do 31 lipca 2021 r. oskarżony był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. 6. 23 lipca 2021 r. oskarżony został uznany za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (decyzja obowiązująca do 31 sierpnia 2022 r.) i na ten czas przyznane mu zostały świadczenia z opieki społecznej. 7. W okresie od 1 września 2022 r. do 8 maja 2023 r. oskarżony był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. 8. Zarówno w okresie pozbawienia wolności, jak i posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz pobierania zasiłków z pomocy społecznej, oskarżony starał się regularnie co miesiąc wpłacać po 100 zł na poczet alimentów. wyjaśnienia zeznania T. Ś. odpis wyroku pismo PUP informacja z ZK ORZECZENIE decyzja (...) dowód wpłaty 179 179v 7 64 112 116,117,124-126 134-170 Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) A. Ś. (1) czyn zabroniony z art. 209 § 1 i 1a k.k. - opisany w części wstępnej wyroku Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione Dowód Numer karty 8. Oskarżony uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego. brak OCena DOWOdów Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1-7 wyjaśnienia zeznania T. Ś. odpisy wyroków pismo PUP informacja z ZK ORZECZENIE decyzje (...) dowody wpłat - szczere były wyjaśnienia oskarżonego, gdyż znalazły potwierdzenie w dowodach z dokumentów, - wiarygodne były również zeznania T. Ś. , przy czym dotyczyły okoliczności bezspornych, - dowody z dokumentów nie były kwestionowane przez strony, a ich prawdziwość i autentyczność nie budziły wątpliwości, Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu pozostałe dowody z dokumentów pozostałe dowody z dokumentów nie miały znaczenia dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. PODSTAWA PRAWNA WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Oskarżony ☐ Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ Warunkowe umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania ☒ Umorzenie postępowania 1a A. Ś. (1) Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania Przestępstwo z art. 209 § 1 i 1a k.k. popełnia ten, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, a przy tym sprawca naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Jest ono zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. W niniejszej sprawie w ocenie sądu pomimo redakcji zarzutu stawianego oskarżonemu wskazującej, że mamy do czynienia z jednym czynem z art. 209 § 1 i 1a k.k. , w rzeczywistości z jego brzmienia wynikało, iż sprawa odnosi się do dwóch odrębnych czynów zabronionych. Potwierdzał to prawie pięcioletni okres przerwy pomiędzy tymi okresami - od 13 stycznia 2016 r. do 6 stycznia 2021 r., w którym to stan sprzeczny z prawem został uchylony. Postanowienie o wszczęciu dochodzenia wydane zostało 3 lipca 2023 r. Zgodnie z przepisem art. 101 § 1 pkt 4 k.k. karalność przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat. Wydłużenie tego okresu następuje o 10 lat, jeżeli w okresie tym wszczęto postępowanie. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż dla wydłużenia okresu karalności pierwszego z czynów postanowienie o wszczęciu dochodzenia musiałoby zostać wydane najpóźniej w styczniu 2021 r. Tymczasem nastąpiło to dopiero w roku 2023, a więc już po ustaniu karalności pierwszego z zarzuconych oskarżonemu czynów zabronionych. Reasumując, z przyczyn wskazanych powyżej, postępowanie o czyn oskarżonego z art. 209 § 1 k.k. , popełniony w okresie w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 12 stycznia 2016 r., umorzono na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. ☒ Uniewinnienie 1b A. Ś. (1) Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia Okolicznością bezsporną było to, że oskarżony w okresie 7 stycznia 2021 r. do 23 maja 2023 r. nie płacił alimentów w pełnej wysokości. Jednakże zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury i orzecznictwa dla przypisania odpowiedzialności za czyn zabroniony z art. 209 k.k. konieczne jest stwierdzenie uchylania się przez oskarżonego od ciążącego na nim obowiązku. Uchylanie się oznacza, że sprawca miał obiektywną możliwość dostarczania środków utrzymania, lecz tego nie czynił (wyrok SN z 9 maja 1995 r., sygn. akt III KRN 29/95 ). Opis przestępstwa z art. 209 k.k. nie może obejmować takich okresów, w których sprawca nie mógł zadośćuczynić spoczywającemu na nim obowiązkowi (wyrok SN z 9 listopada 2011 r., sygn. akt IV KK 321/11 ). Przekładając powyższe, na realia niniejszej sprawy sąd stwierdził, że oskarżony w okresie od 7 stycznia 2021 r. do 23 maja 2023 r. nie miał możliwości finansowych na płacenie alimentów, gdyż albo poszukiwał pracy albo sam jako osoba niepełnosprawna potrzebował świadczeń z pomocy społecznej przez okres roku. Istotne było jednak i to, że oskarżony pomimo trudności finansowych, a później również zdrowotnych, zarówno w okresie pozbawienia wolności, jak i posiadania statusu osoby bezrobotnej, a nawet pobierania zasiłków z pomocy społecznej, starał się regularnie co miesiąc wpłacać po 100 zł z tytułu alimentów. W takiej sytuacji nie sposób mówić by chciał on uchylać się od wykonania obowiązku alimentacyjnego. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny sąd stwierdził, że nie przedstawiono żadnego dowodu, by oskarżony uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego. Sam fakt powstania zaległości alimentacyjnej nie dowodzi tego. Brak w zachowaniu sprawcy choćby jednego z elementów czynu zabronionego, powoduje zdekompletowanie jego znamion, a tym samym niemożność przypisania mu tego czynu. Tak więc skoro oskarżony swoim zachowaniem nie wyczerpał znamion czynu zabronionego z art. 209 § 1 i 1a k.k. , zachodziła negatywna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. W tej sytuacji zgodnie z art. 414 § 1 k.p.k. sąd wydał wyrok uniewinniający. KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności 1 Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności 6. inne zagadnienia W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2 na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze zasądzono z budżetu Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu opłatę z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonemu 3 zgodnie z art. 632 pkt 2 k.p.k. w sprawach z oskarżenia publicznego w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu ponosi Skarb Państwa 1 Podpis

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI