II K 713/18

Sąd Rejonowy w KaliszuKalisz2021-05-07
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚredniarejonowy
oszustwoukrycie dokumentówprojekt domuarchitektzaliczkaniewykonanie umowyart. 286 k.k.art. 276 k.k.

Podsumowanie

Sąd Rejonowy w Kaliszu skazał architektkę za ukrycie dokumentów należących do klientów, ale uniewinnił ją od zarzutu oszustwa, uznając brak dowodów na celowe wprowadzenie w błąd przy zawieraniu umowy.

Oskarżona, architektka E.M., została oskarżona o oszustwo i ukrycie dokumentów związanych z projektem domu jednorodzinnego dla pokrzywdzonych J. i G. J. Sąd uznał ją za winną zarzutu ukrycia dokumentów (art. 276 k.k.), wymierzając karę grzywny. Jednakże, sąd uniewinnił ją od zarzutu oszustwa (art. 286 § 1 k.k.), stwierdzając brak wystarczających dowodów na zamiar popełnienia oszustwa w momencie zawierania umowy, a jedynie niewywiązanie się z terminu i żądanie wyższej zapłaty.

Sąd Rejonowy w Kaliszu rozpoznał sprawę przeciwko E.M., architektce oskarżonej o popełnienie przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.). Oskarżona miała w okresie od listopada 2016 r. do kwietnia 2017 r. wprowadzić w błąd pokrzywdzonych J. i G. J., pobierając zaliczki na projekt domu jednorodzinnego oraz dokumenty, a następnie ukryć te dokumenty. Sąd, po analizie materiału dowodowego, uznał oskarżoną za winną popełnienia czynu z art. 276 k.k. (ukrycie dokumentów), wymierzając jej karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 10 zł każda. Jednocześnie, sąd uniewinnił oskarżoną od zarzutu oszustwa z art. 286 § 1 k.k. Uzasadniając tę decyzję, sąd wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwolił na przypisanie oskarżonej zamiaru popełnienia oszustwa w momencie zawierania umowy. Brak było dowodów na celowe wprowadzenie w błąd, a jedynie na niewywiązanie się z terminu realizacji zlecenia oraz żądanie przez męża oskarżonej wyższej kwoty wynagrodzenia. Sąd podkreślił, że niewykonanie zobowiązania nie jest równoznaczne z oszustwem, a do przypisania tego przestępstwa konieczne jest udowodnienie zamiaru popełnienia go już w momencie zawierania umowy. Sąd zasądził również od oskarżonej na rzecz pokrzywdzonych zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo niewywiązanie się z umowy i nieprzekazanie dokumentów nie stanowi oszustwa, jeśli brak jest dowodów na zamiar popełnienia oszustwa w momencie zawierania umowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak jest dowodów na celowe wprowadzenie w błąd przez oskarżoną w momencie zawierania umowy. Niewywiązanie się z terminu i żądanie wyższej zapłaty nie są wystarczające do przypisania zamiaru oszustwa, zwłaszcza przy braku wcześniejszych działań wskazujących na nierzetelność oskarżonej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

częściowe skazanie

Strona wygrywająca

E. M. (w części dotyczącej oszustwa)

Strony

NazwaTypRola
E. M.osoba_fizycznaoskarżona
J. J. (1)osoba_fizycznapokrzywdzona
G. J.osoba_fizycznapokrzywdzona

Przepisy (4)

Główne

k.k. art. 276

Kodeks karny

Przepis dotyczy ukrywania dokumentów. Sąd uznał oskarżoną za winną popełnienia tego czynu.

Pomocnicze

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczy oszustwa. Sąd uznał, że brak jest dowodów na zamiar popełnienia tego przestępstwa w momencie zawierania umowy.

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Przepis dotyczy zbiegu przepisów ustawy.

k.k. art. 12

Kodeks karny

Przepis dotyczy działania w krótkich odstępach czasu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dowodów na zamiar popełnienia oszustwa w momencie zawierania umowy. Niewywiązanie się z terminu i żądanie wyższej zapłaty nie są wystarczające do przypisania oszustwa. Oskarżona nie miała zamiaru wprowadzenia w błąd.

Odrzucone argumenty

Ukrycie dokumentów, którymi oskarżona nie miała prawa wyłącznie rozporządzać.

Godne uwagi sformułowania

Niewykonanie zobowiązania zgodnie z jego treścią nie wystarcza do przypisania oszustwa. Zamiar oszustwa musi istnieć u sprawcy już w momencie powstania zobowiązania. Oskarżona nie zwróciła pokrzywdzonym przekazanych dokumentów, pozbawiając pokrzywdzona możliwości dysponowania tymi dokumentami.

Skład orzekający

Agnieszka Wachłaczenko

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa oszustwa (art. 286 k.k.) i przestępstwa ukrywania dokumentów (art. 276 k.k.), rozróżnienie między niewykonaniem zobowiązania a oszustwem."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, gdzie kluczowe było udowodnienie zamiaru w momencie zawierania umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje subtelne rozróżnienie między niewykonaniem umowy a oszustwem, co jest częstym problemem w praktyce. Pokazuje też, jak ważne jest udowodnienie zamiaru przestępczego.

Czy niewywiązanie się z umowy to już oszustwo? Sąd wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

7.Sygn. akt II K 713/18 1.2. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 07 maja 2021r. Sąd Rejonowy w Kaliszu w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSR Agnieszka Wachłaczenko Protokolant st. sekr. sądowy Agnieszka Dębowa w obecności Prokuratora --- po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26.02.2019r., 23.04.2019r., 11.06.2019r., 01.10.2019r., 07.01.2020r., 10.03.2020r., 12.03.2021r., 23.04.2021r . sprawy E. M. zd. K. córki S. i W. zd. K. ur. (...) w G. oskarżonej o to, że: w okresie od listopada 2016 roku do 6 kwietnia 2017 roku w K. , woj. (...) , działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu powziętego zamiaru w celu uzyskania korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem J. J. (1) w ten sposób, że zobowiązała się wykonać na rzecz pokrzywdzonej projekt domku jednorodzinnego, pobierając od niej niezbędną dokumentację w postaci decyzji o ustaleniu warunków zabudowy , umowę o dostawę wody, umowę o dostawę energii, mapę zasadniczą oraz zaliczkę w kwocie łącznej 4000 złotych i tym samym wprowadziła J. J. (1) w błąd co do zamiaru i możliwości wywiązania się w całości zobowiązania oraz ukryła dokumenty którymi nie miała prawa wyłącznie rozporządzać czym działała na szkodę J. J. (1) tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. 1. oskarżoną E. M. uznaje za winną tego, że w dniu 15 maja 2017 r. ukryła dokumenty w postaci decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, umowy o dostawę wody, umowy o dostawę energii, mapy zasadniczej, którymi nie miała prawa wyłącznie rozporządzać czym działała na szkodę J. J. (1) i G. J. to jest czynu wypełniającego dyspozycję art. 276 kk i za ten czyn na podstawie art. 276 k.k. wymierza jej karę 200 (dwustu) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych; 2. zasądza od oskarżonej E. M. na rzecz J. i G. małżonków J. kwotę (...) (jeden tysiąc osiem) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 3. zasądza od oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. SSR Agnieszka Wachłaczenko UZASADNIENIE Formularz UK 1 Sygnatura akt II K 713/18 Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza. 1. USTALENIE FAKTÓW 1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.1.1. E. M. w dniu 15 maja 2017 r. ukryła dokumenty w postaci decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, umowy o dostawę wody, umowy o dostawę energii, mapy zasadniczej, którymi nie miała prawa wyłącznie rozporządzać czym działała na szkodę J. J. (1) i G. J. to jest czyn wypełniający dyspozycję art. 276 kk Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione Dowód Numer karty Oskarżona E. M. wykonuje zawód architekta. Jest wpisana na listę architektów prowadzoną w (...) Okręgowej Izbie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej. W listopadzie 2016 r. pokrzywdzeni J. i G. J. nawiązali kontakt z oskarżoną w celu wykonania projektu domu jednorodzinnego i pomocy w uzyskaniu pozwolenia na budowę. Oskarżona przyjęła zlecenie i umówiła się ze zleceniodawcami na cenę 5600 zł za wykonaną usługę. W każdym ze spotkań uczestniczyli pokrzywdzeni oraz E. M. a także jej mąż J. M. . W celu wykonania zlecenia pokrzywdzeni przekazali oskarżonej dokumenty w postaci decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, umowy na dostawę wody, energii, mapy zasadniczej w skali 1:1000 oraz upoważnienie dla E. M. do działania w imieniu pokrzywdzonych. Zlecone czynności miały zostać wykonane do końca kwietnia 2017 r. Strony nie zawarły umowy na piśmie, były to jedynie ustne ustalenia. Pokrzywdzeni sukcesywnie przekazywali zaliczki na poczet umówionej ceny. I tak w listopadzie 2016 r. - 800 zł, w grudniu 2016 r. - 1000 zł, w marcu 2017 r. - 1200 zł oraz w kwietniu 2017 r. - 1000 zł. Mimo próśb nie otrzymali pokwitowania. Oskarżona nie wykonała zlecenia w pełnym zakresie i w umówionym czasie. Początkowo jeździła na działkę pokrzywdzonych, robiła zdjęcia, wykonała i przekazała niepełną inwentaryzację budynku oraz złożyła wnioski do Urzędu Gminy w O. oraz do Starostwa Powiatowego w K. . Praktycznie cały czas z pokrzywdzonymi kontaktował się J. M. . Na początku maja 2017 r. kontakt z oskarżoną i jej mężem był utrudniony – nie odbierali telefonów. W dniu 15 maja 2017 r. J. M. zakomunikował J. J. (1) , iż cena za projekt wzrosła do kwoty 7400 zł. J. J. (1) nie zgodziła się na to i zdecydowała o zakończeniu współpracy z E. i J. M. . Mimo wezwania, oskarżona nie zwróciła pokrzywdzonym przekazanych dokumentów. 1. zeznania J. J. (1) 2. zeznania G. J. 3. zeznania M. B. 4. zeznania M. J. 5. zrzuty ekranu 6. wydruk z KRS 7. akta PPK.6730.145.2016 8. informacja 1. k. 154, 2. k. 155 3. k. 179 4. k. 179-180 5. k. 32-40 6. k. 51-55 7. teczka 8. k. 270-279 1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.2.1. Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione Dowód Numer karty 2. OCena DOWOdów 2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu E. M. nie przyznała się do popełnienia zarzucanych jej czynów i odmówiła składania jakichkolwiek wyjaśnień. Również J. M. – mąż oskarżonej odmówił składania zeznań. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków J. i G. J. ponieważ nie ujawniły się okoliczności nakazujące odmówić im wiary. Pokrzywdzeni nie mają żadnych powodów, by pomawiać oskarżoną. Sąd dał wiarę przesłuchiwanym w sprawie świadkom, ponieważ świadkowie ci zeznawali o okolicznościach im znanych, sygnalizowali niepamięć, również dobrze wypowiadali się o jakości uprzednio świadczonych przez oskarżoną E. M. usług. Sąd dał też wiarę zgromadzonym w sprawie dokumentom. 2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3. PODSTAWA PRAWNA WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Oskarżony ☐ 3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem 1 E. M. Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej Zgodnie z treścią art. 286 § 1 k.k. karze podlega ten, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie oskarżonej E. M. czynu opisanego w art. 286 § 1 k.k. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego strony umowy od początku współpracowały ze sobą. Oskarżona miała wymagane kwalifikacje do wykonania zlecenia. Pokrzywdzona była zadowolona z tej współpracy, widziała postępy w wykonaniu zlecenia. Do zerwania współpracy doszło ponieważ oskarżona nie wywiązała się terminowo ze zlecenia, a nadto J. M. zażądał większej kwoty wynagrodzenia. Należy zauważyć, iż podczas wszystkich spotkań oskarżonej z pokrzywdzonymi J. M. był obecny, i to on według zeznań J. J. (1) był osobą bardziej aktywną od E. M. . Nadto do kontaktu telefonicznego podany był numer J. M. , on odbierał telefony i on rozmawiał z pokrzywdzonymi na temat zlecenia. Oszustwo może być popełnione tylko umyślnie, a przy tym stanowi przestępstwo kierunkowe, znamienne celem, którego treścią jest osiągnięcie korzyści majątkowej. Sprawca powinien obejmować wszystkie znamiona oszustwa zamiarem bezpośrednim (post. SN z 4.1.2011 r., III KK 181/10, OSNKW 2011, Nr 3, poz. 27; wyr. SN z 14.1.2004 r., IV KK 192/03, Prok. i Pr. – wkł. 2004, Nr 9, poz. 5). Zamiar ten musi jednak istnieć u sprawcy już w momencie powstania zobowiązania (wyr. SN z 14.1.2004 r., IV KK 192/03, Prok. i Pr. – wkł. 2004, Nr 9, poz. 5; wyr. SN z 21.11.2007 r., V KK 66/07, L. ; wyr. SA w Poznaniu z 4.3.2014 r., II AKa 16/14, L. ; wyr. SA w Krakowie z 20.5.2015 r., II AKa 56/15, KZS 2015, Nr 6, poz. 68). Dla jego ustalenia nie wystarczy więc sam fakt niewykonania zobowiązania zgodnie z jego treścią. Konieczne jest poznanie całokształtu przyczyn, dla których wykonanie nie nastąpiło, zwłaszcza wskazujących na to, czy i w jakiej mierze było to realne w czasie zawierania umowy (wyr. SN z 19.4.2005 r., WA 8/05, OSNwSK 2005, Nr 1, poz. 794; wyr. SA w Katowicach z 10.12.2009 r., II AKa 361/09, OSAK 2010, Nr 1, poz. 10; wyr. SA w Krakowie z 29.8.2013 r., II AKa 122/13, KZS 2013, Nr 9, poz. 78; wyr. SA we Wrocławiu z 28.3.2013 r., II AKa 67/13, Legalis; wyr. SA w Gdańsku z 22.2.2018 r., II AKa 22/18, Legalis; B. Michalski , w: Wąsek, Zawłocki (red.), Kodeks karny, t. 2, 2010, s. 1138–1139; T. Oczkowski , w: Zawłocki (red.), System, t. 9, 2015, s. 142–144), ale nawet jeśli dłużnik nie był wówczas w stanie wywiązać się z niej, to należy jeszcze wykluczyć jego lekkomyślność i niedbalstwo, które nie wystarczają do przypisania oszustwa. Wobec braku wyjaśnień oskarżonej w tym zakresie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób przypisać oskarżonej zamiaru oszustwa w momencie podejmowania się wykonania zlecenia. Sąd wziął też pod uwagę, iż w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że w przeszłości oskarżona podejmowała jakiekolwiek działania wskazujące chociażby na jej nierzetelność w wykonywaniu obowiązków zawodowych. Świadek M. J. była i nadal jest zadowolona z wykonanej przez oskarżoną pracy, do (...) Okręgowej Izby Architektów nie wpłynęła poza skargą J. J. (1) żadna skarga na działania E. M. . Zgodnie z art. 276 k.k. karze podlega ten, kto (...) ukrywa (...) dokument, którym nie ma prawa wyłącznie rozporządzać. Czynność sprawcza może polegać na "zaprzeczeniu posiadania dokumentu i przetrzymywaniu oraz niewydaniu go, mimo żądania osobie uprawnionej" (wyr. SN z 9.8.2000 r., V KKN 208/00, OSNKW 2000, Nr 9–10, poz. 84), nieujawnieniu, uniedostępnieniu dla osoby uprawnionej, niezwróceniu (wyr. SA w Katowicach z 2.2.2016 r., II AKa 380/15, Biul. SA w K. 2016, Nr 2, poz. 6). Pokrzywdzona J. J. (1) zażądała zwrotu przekazanych dokumentów, lecz oskarżona nie dokonała ich zwrotu, pozbawiając pokrzywdzona możliwości dysponowania tymi dokumentami. Oskarżona działała umyślnie z zamiarem bezpośrednim. Całkowicie zignorowała wezwanie do zwrotu tych dokumentów. Oskarżona godziła w prawo pokrzywdzonych do dysponowania tym dokumentami. ☐ 3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ 3.3. Warunkowe umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania ☐ 3.4. Umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania ☐ 3.5. Uniewinnienie Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia 4. KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności E. M. 1. 1. Sąd nie dopatrzył się okoliczności wyłączających winę lub bezprawność czynu oskarżonej. Oskarżona działała umyślnie. Stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonej Sąd ocenił jako średni. Z tych przyczyn oraz biorąc pod uwagę uprzednią niekaralność oskarżonej (k. 50, 105), Sąd wymierzył jej za czyn z art. 276 k.k. karę grzywny. 5. Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności 6. inne zagadnienia W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę 7. KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2., 3. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 627 k.p.k. oraz § 17 ust. 2 pkt 3 i § 20 rozporządzenia z 3 października 2016 r. Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. O kosztach sądowych orzeczono w myśl art. 627 k.p.k. 7. Podpis

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę