II K 538/21
Podsumowanie
Sąd uniewinnił oskarżonego od zarzutu niealimentacji, uznając, że jego niewywiązywanie się z obowiązku wynikało z przyczyn zdrowotnych i pobytu w szpitalu, a nie ze złej woli.
Oskarżony Z.W. został oskarżony o uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego wobec swoich córek w okresie od kwietnia 2020 r. do lutego 2021 r. Sąd Rejonowy w G. uniewinnił go, stwierdzając, że choć faktycznie nie płacił alimentów, nie wynikało to z jego złej woli, lecz z obiektywnych przyczyn zdrowotnych – urazu stawu skokowego, pobytu w szpitalu i rehabilitacji. Sąd uznał, że oskarżony nie miał możliwości podjęcia pracy zarobkowej, która pozwoliłaby mu na wywiązanie się z obowiązku, a wątpliwości należało rozstrzygnąć na jego korzyść.
Sąd Rejonowy w G. rozpoznał sprawę karną przeciwko Z.W., oskarżonemu o przestępstwo niealimentacji z art. 209 § 1a kk. Oskarżony miał uchylać się od obowiązku alimentacyjnego wobec swoich małoletnich córek, D. i O. W., w okresie od 28 kwietnia 2020 r. do 15 lutego 2021 r., co miało narazić je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, po analizie materiału dowodowego, uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Uzasadnienie opiera się na stwierdzeniu, że kluczowym elementem przestępstwa z art. 209 § 1a kk jest „uchylanie się” od obowiązku, które zakłada negatywny stosunek psychiczny sprawcy do świadczenia i obiektywną możliwość jego wykonania. W tej sprawie sąd ustalił, że Z.W. faktycznie nie wykonywał obowiązku alimentacyjnego, jednak nie wynikało to z jego woli, lecz z obiektywnych przyczyn zdrowotnych. Po opuszczeniu zakładu karnego 27 kwietnia 2020 r. oskarżony miał opatrunek gipsowy, a zgodnie z opinią biegłego, pracę inną niż ciężką mógł podjąć dopiero po 2-3 miesiącach. Następnie, od 10 września 2020 r. do 25 maja 2021 r., był hospitalizowany. Sąd uznał, że nawet gdyby oskarżony mógł podjąć pracę w sierpniu 2020 r., to do momentu hospitalizacji we wrześniu 2020 r. nie zdążyłby naruszyć przesłanki zaległości w wysokości co najmniej 3 świadczeń okresowych. Wobec powyższego, sąd zastosował art. 5 § 2 kpk, rozstrzygając wszelkie niedające się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego. Sąd zasądził również od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej kwotę 588 zł plus VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli niewykonanie obowiązku alimentacyjnego wynika z obiektywnych przyczyn zdrowotnych, a nie ze złej woli sprawcy, nie można mówić o „uchylaniu się” w rozumieniu art. 209 § 1a kk.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kluczowym elementem przestępstwa niealimentacji jest negatywny stosunek psychiczny sprawcy do świadczenia i obiektywna możliwość jego wykonania. W analizowanej sprawie oskarżony nie mógł wywiązać się z obowiązku z powodu urazu, pobytu w szpitalu i rehabilitacji, co stanowiło obiektywne przeszkody.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uniewinnienie
Strona wygrywająca
Z. W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| D. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| O. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Kancelaria Adwokacka adwokata P. C. | inne | obrońca z urzędu |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | koszty postępowania |
Przepisy (4)
Główne
k.k. art. 209 § § 1a
Kodeks karny
Przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego, gdy łączna wysokość zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych lub opóźnienie innego świadczenia wynosi co najmniej 3 miesiące, a sprawca naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Kluczowe jest „uchylanie się”, które wymaga negatywnego stosunku psychicznego i obiektywnej możliwości wykonania obowiązku.
Pomocnicze
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania w przypadku uniewinnienia.
Dz.U. 2016 poz. 1615 § §1, §17 ust. 2 pkt 3 i §20
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Podstawa prawna do zasądzenia od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stan zdrowia oskarżonego (uraz stawu skokowego, pobyt w szpitalu) uniemożliwiał podjęcie pracy zarobkowej i wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Niewykonanie obowiązku alimentacyjnego wynikało z przyczyn obiektywnych, a nie ze złej woli oskarżonego. Wątpliwości co do możliwości zarobkowania i wysokości zaległości należy rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego zgodnie z art. 5 § 2 kpk.
Godne uwagi sformułowania
W pojęciu uchylania się zawarty jest zatem zawsze negatywny stosunek psychiczny sprawcy do świadczenia, sprawiający, że nie dopełnia on swojego obowiązku, mimo że ma obiektywną możliwość jego wykonania. Tak więc sam fakt niewypełniania obowiązku opieki materialnej nie jest równoznaczny z uchylaniem się od jego spełnienia. W tej sytuacji faktycznej, zdaniem Sądu, zastosowanie winna znaleźć zasada określona w art.5§2 kpk i wszelkie niedające się usunąć wątpliwości należało rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego.
Skład orzekający
Agnieszka Kucińska - Stanny
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia „uchylania się” od obowiązku alimentacyjnego w kontekście obiektywnych przeszkód (stan zdrowia) oraz stosowanie zasady in dubio pro reo (art. 5 § 2 kpk) w sprawach o niealimentację."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej oskarżonego, ale stanowi ważny głos w interpretacji przesłanek przestępstwa niealimentacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, że prawo karne nie jest ślepe na indywidualne okoliczności życiowe, a stan zdrowia może być kluczową przesłanką uniewinnienia nawet w tak poważnej sprawie jak niealimentacja.
“Czy choroba zwalnia z płacenia alimentów? Sąd Rejonowy w G. odpowiada: nie zawsze, ale czasem tak!”
Sektor
praca
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt. II K 538/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2021 r. Sąd Rejonowy w G. - II Wydział Karny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia Agnieszka Kucińska - Stanny Protokolant: sekr. sąd. Anna Kulczyk przy udziale Prokuratora Adama Kwaśnika po rozpoznaniu w dniach 21.07.2021, 15.09.2021 i 26.10.2021r. sprawy karnej Z. W. (1) - urodz. (...) w G. , syna S. i S. zd. C. , pesel (...) , karanego, zam. G. ul. (...) , aktualnie przebywającego w Zakładzie Karnym w K. oskarżonemu o to, że w okresie od 28 kwietnia 2020r. do 15 lutego 2021r. w G. uchylał się od wykonywania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie córek D. i O. W. rat alimentacyjnych ustalonych na podstawie protokołu ugody Sądu Rejonowego w G. z dnia 28 maja 2012r. o sygn. akt (...) w kwocie łącznie 600 zł miesięcznie, przy czym łączna wysokość powstałych zaległości stanowi zaległość większą niż 3 okresy świadczeń, czym naraził w/wym małoletnie na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. o czyn z art. 209 § 1a kk O R Z E K A I. Oskarżonego Z. W. (1) uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu czynu. II. Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokata P. C. kwotę 588 zł (pięćset osiemdziesiąt osiem złotych) plus VAT – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu. III. Kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 1 Sygnatura akt II K 538/21 USTALENIE FAKTÓW 0.1.Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.1.1. Z. W. (2) w okresie od 28 kwietnia 2020r. do 15 lutego 2021r. w G. uchylał się od wykonywania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie córek D. i O. W. rat alimentacyjnych ustalonych na podstawie protokołu ugody Sądu Rejonowego w G. z dnia 28 maja 2012r. o sygn. akt (...) w kwocie łącznie 600 zł miesięcznie, przy czym łączna wysokość powstałych zaległości stanowi zaległość większą niż 3 okresy świadczeń, czym naraził w/wym. małoletnie na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. czyn z art. 209 § 1a kk Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione Dowód Numer karty na oskarżonym ciążył obowiązek alimentacyjny ustalony na mocy ugody zawartej przez Sądem Rejonowym w G. z dnia 28.05.2012r. w sprawie (...) w łącznej kwocie 600 zł płatnej w miesięcznych ratach odpis protokołu 22 zeznania E. Ś. 108v wyjaśnienia Z. W. (1) 79 oskarżony w okresie od 28 kwietnia 2010r. do 15 lutego 2021r. nie wykonywał ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wyjaśnienia Z. W. (1) 79 egzekucja z jego majątku odnośnie zobowiązania alimentacyjnego okazała się bezskuteczna zaświadczenie o bezskutecznej egzekucji 6 świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci oskarżonego było wypłacane przez Wójta Gminy G. decyzje (...) 2, 3, 4, 5 oskarżony był już wcześniej karany za przestępstwo niealimentacji odpisy wyroków 20-21, 58, 69-70, 73 Z. W. (2) odbywał karę pozbawienia wolności do 27.04.2020r. notatka urzędowa 12 w trakcie pobytu w zakładzie karnym oskarżony doznał urazu stawu skokowego prawego, na wolność wyszedł z opatrunkiem gipsowym dokumentacja lekarska 121, 130-136 wyjaśnienia Z. W. 65, 96 od dnia opuszczenia zakładu karnego oskarżony po okresie 2-3 miesięcy mógł podjąć wykonywanie innej niż ciężkiej pracy opinia sądowo - lekarska 138 oskarżony był hospitalizowany w Regionalnym Szpitalu (...) w G. w okresie od 10.09.2020r. do 16.09.2020r. informacja ze szpitala 118 następnie został przewieziony do Oddziału (...) w okresie od 16.09.2020r. do 25.05.2021r. informacja z (...) 119 Z. W. (2) był wcześniej wielokrotnie karany sądownie dane o karalności 55-56, 65-66 0.1.Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.2.1. Z. W. (2) j. w. Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione Dowód Numer karty oskarżony uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego na rzecz córek, a łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowiła równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych decyzja (...) 7 OCena DOWOdów 0.1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu wyjaśnienia Z. W. relacja oskarżonego zgodna z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w tym w szczególności informacjami uzyskanymi z zakładów opieki zdrowotnej, w której oskarżony w określonych terminach przebywał zeznania E. Ś. zeznania korespondujące z pozostałym materiałem dowodowym dokumentującym brak wpłat przekazywanych przez oskarżonego zobowiązanego do alimentacji na rzecz jego córek decyzje (...) dokumenty sporządzone przez uprawnioną do tego instytucję, nie kwestionowane przez strony, zgodne z zeznaniami matki pokrzywdzonych zaświadczenie o bezskutecznej egzekucji dokument sporządzony przez powołaną do tego osobę, nie kwestionowany w sprawie co do swej prawdziwości odpisy wyroków sporządzone przez powołane do tego instytucje dane o karalności sporządzone przez powołaną do tego instytucję notatka urzędowa dokument informujący o pobytach oskarżonego w zakładach karnych w konkretnych datach, nie kwestionowany przez strony informacja ze szpitala sporządzona przez właściwą i uprawnioną do tego instytucję informacja z (...) sporządzona przez właściwą i uprawnioną do tego instytucję dokumentacja lekarska sporządzona przez uprawnioną do tego instytucję, nie kwestionowana przez strony opinia sądowo - lekarska sporządzona przez powołaną do tego osobę, posiadającą odpowiednie kwalifikacje, jasna i pełna, nie kwestionowana przez strony 0.1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu decyzja (...) w świetle poczynionych przez Sąd ustaleń dowód niewiarygodny, bazujący na nieaktualnych danych dotyczących sytuacji zdrowotnej oskarżonego PODSTAWA PRAWNA WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Oskarżony ☐ 3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ 3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ 3.3. Warunkowe umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania ☐ 3.4. Umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania ☒ 3.5. Uniewinnienie I Z. W. (2) Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia Czynu z art. 209§1a kk dopuszcza się ten, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, a sprawca tego czynu naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W przedmiotowej sprawie zostały wypełnione praktycznie wszystkie przesłanki opisywanego czynu oprócz „uchylania się” zobowiązanego. W pojęciu uchylania się zawarty jest zatem zawsze negatywny stosunek psychiczny sprawcy do świadczenia, sprawiający, że nie dopełnia on swojego obowiązku, mimo że ma obiektywną możliwość jego wykonania. Tak więc sam fakt niewypełniania obowiązku opieki materialnej nie jest równoznaczny z uchylaniem się od jego spełnienia. Należy bowiem zawsze zbadać przyczyny niewywiązywania się z tego obowiązku, które mogą mieć również charakter obiektywny i usprawiedliwiać sprawcę.(zob. komentarz do Kodeksu Karnego red. Grześkowiak 2021, wyd. 7) Do powodów uzasadniających niewykonanie ciążącego na sprawcy obowiązku w orzecznictwie zaliczono np. ciężką chorobę (uchw. SN z 9.6.1976 r., VI KZP 13/75, OSNKW 1976, Nr 7–8, poz. 86) Oskarżony Z. W. (2) faktycznie nie wykonywał we wskazanym w zarzucie okresie ciążącego na nim obowiązku polegającego na łożeniu na rzecz jego córek ustalonych ugodą rat alimentacyjnych, nie wynikało to jednak z jego woli, ale z obiektywnych uwarunkowań spowodowanych jego stanem zdrowia oraz pobytem w szpitalu. Zostało to w trakcie procesu w pełni udokumentowane. Z. W. w dniu 27 kwietnia 2020r. opuścił zakład karny, mając założony na nogę opatrunek gipsowy. Zgodnie z treścią opinii biegłego pracę „inną niż ciężką mógł podjąć w okresie 2-3 miesięcy”. To daje okres około sierpnia 2020r. Natomiast już 10. 09.2020r. znalazł się w szpitalu w G. , a 16.09.2020r. został przewieziony do szpitala w B. (oddziału w S. ) i przebywał tam do 25.05.2021r. Nawet gdyby przyjąć, że w sierpniu 2020r. powinien podjąć pracę i wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego, to do wypełnienia przesłanki zaległości w postaci równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych w jego przypadku nie doszło, gdyż już we wrześniu przebywał w szpitalu. W tej sytuacji faktycznej, zdaniem Sądu, zastosowanie winna znaleźć zasada określona w art.5§2 kpk i wszelkie niedające usunąć się wątpliwości należało rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego. 7. KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II III oskarżonemu przyznano obrońcę z urzędu, zatem należało zwrócić mu koszty nieopłaconej pomocy prawnej, zgodnie z treścią §1, §17ust.2 pkt 3 i §20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3.10.2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa zgodnie z treścią art. 632 pkt 2 kpk . Podpis
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę