II K 51/15

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w XVII Wydziale Karnym-Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Anna Judejko Sędziowie: SO Dariusz Kawula (spr.) WSO Wojciech Wierzbicki Protokolant: p.o. staż. Anna Kujawińska przy udziale Jerzego Woźniaka prokuratora Prokuratury Okręgowej po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy A. H. (1) , M. P. (1) i P. P. (1) oskarżonych o przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. i inne na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim z dnia 28 lipca 2015 roku, sygn. akt. II K 51/15 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonych A. H. (1) , M. P. (1) i P. P. (1) przekazuje Sądowi Rejonowemu w Grodzisku Wielkopolskim do ponownego rozpoznania. Wojciech Wierzbicki Anna Judejko Dariusz Kawula UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 28 lipca 2015r., w sprawie II K 51/15, Sąd Rejonowy w Grodzisku Wielkopolskim uznał oskarżonych A. H. (1) , M. P. (1) i P. P. (1) za winnych popełnienia zarzucanych im przestępstw, i tak : A. H. (1) I. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego w dniu 24 listopada 2014r. w P. , wspólnie i w porozumieniu z M. P. (1) na szkodę M. K. , II. z art. 278 § 1 k.k. popełnionego na początku miesiąca października 2014r. w S. , wspólnie i porozumieniu z M. P. (1) , na szkodę R. B. (1) , III. z art. 278 § 1 k.k. popełnionego pod koniec października 2014r. w S. , wspólnie i w porozumieniu z M. P. (1) , na szkodę I. K. , IV. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego na początku października 2014r. w miejscowości T. wspólnie i w porozumieniu z M. P. (1) i P. P. (1) , na szkodę R. B. (2) , V. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego w drugim tygodniu listopada 2014r. w T. , wspólnie i w porozumieniu z M. P. (1) i P. P. (1) , na szkodę E. K. , VI. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego w listopadzie 2014r. w N. , wspólnie i w porozumieniu z P. P. (1) , na szkodę W. M. , VII. z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego w okresie od dnia 21 listopada 2014r. do dnia 22 listopada 2014r. w G. , wspólnie i w porozumieniu P. P. (1) na szkodę A. G. , M. P. (1) VII. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego w dniu 24 listopada 2014r. w P. , wspólnie i w porozumieniu z A. H. (1) na szkodę M. K. , IX. z art. 278 § 1 k.k. popełnionego na początku miesiąca października 2014r. w S. , wspólnie i porozumieniu z A. H. (1) , na szkodę R. B. (1) , X. z art. 278 § 1 k.k. popełnionego pod koniec października 2014r. w S. , wspólnie i w porozumieniu z A. H. (1) , na szkodę I. K. , XI. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego na początku października 2014r. w miejscowości T. wspólnie i w porozumieniu z A. H. (1) i P. P. (1) , na szkodę R. B. (2) , XII. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego w drugim tygodniu listopada 2014r. w T. , wspólnie i w porozumieniu z A. H. (1) i P. P. (1) , na szkodę E. K. , XIII. z art. 278 § 1 k.k. popełnionego w drugim tygodniu listopada 2014r. w T. , na szkodę E. K. , P. P. (1) XIV. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego na początku października 2014r. w miejscowości T. wspólnie i w porozumieniu z A. H. (1) i M. P. (1) , na szkodę R. B. (2) , XV. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego w drugim tygodniu listopada 2014r. w T. , wspólnie i w porozumieniu z A. H. (1) i M. P. (1) , na szkodę E. K. , XVI. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego w listopadzie 2014r. w N. , wspólnie i w porozumieniu z A. H. (1) , na szkodę W. M. , XVII. z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. popełnionego w okresie od dnia 21 listopada 2014r. do dnia 22 listopada 2014r. w G. , wspólnie i w porozumieniu A. H. (1) na szkodę A. G. . W stosunku do oskarżonego A. H. (1) , za przestępstwo z pkt. I wymierzono karę 1 roku pozbawienia wolności i karę grzywny w rozmiarze 20 stawek dziennych po 10 zł, za przestępstwa z pkt. II i III wymierzono kary po 1 rok pozbawienia wolności i kary grzywny w rozmiarze po 20 stawek dziennych po 10 zł, za przestępstwa z pkt. IV, V, VI wymierzono kary po 1 rok pozbawienia wolności i kary grzywny w rozmiarze po 20 stawek dziennych po 10 zł, za przestępstwo z pkt. VII wymierzono karę 1 roku pozbawienia wolności i karę grzywny w rozmiarze 20 stawek dziennych po 10zł. Karę łączną sprowadzono wobec tego oskarżonego do kary 2 lata pozbawienia wolności i kary 100 stawek dziennych grzywny po 10 zł. Orzeczono także o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności (orzeczonej kary łącznej) na okres 5 lat próby i oddano oskarżonego A. H. (1) w okresie próby pod dozór kuratora sądowego. W stosunku do oskarżonego M. P. (1) , za przestępstwo z pkt. VIII wymierzono karę 1 roku pozbawienia wolności i karę grzywny w rozmiarze 20 stawek dziennych po 10zł, za przestępstwa z pkt. IX, X i XIII wymierzono kary po 1 rok pozbawienia wolności i kary grzywny w rozmiarze po 20 stawek dziennych po 10 zł, za przestępstwa z pkt. XI i XII wymierzono kary po 1 rok pozbawienia wolności i kary grzywny po 20 stawek dziennych po 10 zł. Karę łączną sprowadzono wobec tego oskarżonego do kary 2 lata pozbawienia wolności i kary 60 stawek dziennych grzywny po 20 zł. Orzeczono także o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności (orzeczonej kary łącznej) na okres 5 lat próby ( między innymi na podstawie art. 70 § 2 k.k. ) i oddano oskarżonego M. P. (1) w okresie próby pod dozór kuratora sądowego (na podstawie art.73 § 2 k.k. ) . W stosunku do oskarżonego P. P. (1) , za przestępstwo z pkt. XIV, XV i XVI wymierzono kary po 1 roku pozbawienia wolności i kary grzywny w rozmiarze 20 stawek dziennych po 10 zł, za przestępstwo z pkt. XVII wymierzono karę 1 rok pozbawienia wolności i karę grzywny w rozmiarze 20 stawek dziennych po 10 zł. Karę łączną sprowadzono wobec tego oskarżonego do kary 2 lata pozbawienia wolności i kary 100 stawek dziennych grzywny po 10 zł. Orzeczono także o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności (orzeczonej kary łącznej) na okres 5 lat próby i oddano oskarżonego P. P. (1) w okresie próby pod dozór kuratora sądowego. W pkt. 16 wyroku Sadu Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim wskazano, że na podstawie art. 72 § 2 k.k. oskarżeni A. H. , M. P. i P. P. ( w różnych konfiguracjach osobowych) , solidarnie mają zapłacić na rzecz wymienionych tam pokrzywdzonych określone kwoty pieniędzy – w celu naprawienia wyrządzonej im szkody. Ostatecznie wszystkich oskarżonych zwolniono od obowiązku zapłaty kosztów procesu w całości (k-223 – 225). Do wydania wyroku doszło na posiedzeniu, na skutek uwzględnienia przez Sąd Rejonowy wniosku prokuratora zawartego w skierowanym do tegoż sądu akcie oskarżenia z dnia 20 lutego 2015r. w sprawie Ds. 1165/14 – o wydanie wyroku skazującego na karę uzgodnioną indywidualnie z każdym z oskarżonych, bez przeprowadzania rozprawy (wniosek zawarty na karcie 145-146 akt nosi datę 24 lutego 2015r. , a poprzedzony był ustaleniami zawartymi w protokołach przesłuchania podejrzanych). Przedmiotowy wyrok zaskarżył apelacją prokurator , kwestionując go na niekorzyść oskarżonych, w zakresie rozstrzygnięcia o karze i obowiązku naprawienia szkód (k-249 – 253), zarzucając mu: - obrazę przepisów prawa materialnego – art. 46 § 1 k.k. poprzez jego niezastosowanie mimo spełnienia po temu przesłanek z złożenia wniosku przez uprawniony podmiot, - obrazę przepisów prawa materialnego – art. 72 § 2 k.k. w zw. z art. 74 § 1 k.k. poprzez orzeczenie o obowiązku naprawienia szkód wyrządzonych przestępstwami, bez zakreślenia dla spełnieni a tego obowiązku oznaczonego terminu , - obrazę przepisów prawa materialnego – art. 70 § 2 k.k. i art. 73 § 2 k.k. poprzez ich błędne powołanie co do oskarżonego M. P. (1) w zakresie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec tego oskarżonego i oddania go w okresie próby pod dozór kuratora sądowego – mimo, że nie jest on sprawcą młodocianym, - obrazę przepisów prawa materialnego – art. 86 § 2 k.k. poprzez błędne określenie na nowo wysokości stawki dziennej (dla kary łącznej grzywny) na kwotę 20 zł, podczas gdy stawki dla kar jednostkowych oznaczono wcześniej na 10 zł, - obrazę przepisów prawa procesowego – art. 343 § 7 k.p.k. i art. 335 k.p.k. , – poprzez skazanie A. H. (1) , M. P. (1) i P. P. (1) bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie im kar niezgodnych z wnioskiem złożonym w trybie art. 335 k.p.k. Podnosząc powyższe prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy oskarżonych A. H. (1) , M. P. (1) i P. P. (1) do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Grodzisku Wielkopolskim. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja prokuratora okazała się oczywiście i w całości zasadna, co powoduje, że zasługiwała na uwzględnienie oraz, że doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku. Podkreślić trzeba, że Sąd Okręgowy ograniczył rozpoznanie apelacji ( art. 436 k.p.k. ) do zarzutu najważniejszego, którego uwzględnienie musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniem sprawy wszystkich oskarżonych do ponownego rozpoznania sądowi I instancji (zarzut ostatni apelacji prokuratora – naruszenia art. 343 § 7 k.p.k. w zw.z art. 335 k.p.k. ). Zasadniczo uchybienie dotyczy – błędnej podstawy orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności co do oskarżonego M. P. i o oddaniu tegoż pod dozór kuratora. Godzi się bowiem zauważyć, że oskarżony nie młodocianym sprawca przestępstwa, zaś sąd orzekający nie jest uprawniony do dowolności orzeczniczej w przypadku braku wskazania podstawy prawnej orzeczenia we wniosku prokuratora, w szczególności winien stosować w sposób prawidłowy przepisy prawa materialnego. Względem tego oskarżonego orzeczono też kary jednostkowe grzywien przy oznaczeniu wysokości stawki w sposób niezgodny z wnioskiem prokuratora, następnie zaś, w ramach orzeczenia o karze łącznej - w sposób niedopuszczalny prawem, sprzeczność względem wniosku usunięto ustalono wysokość stawki dla kary łącznej grzywny w sposób z wnioskiem prokuratora zgodny. Uchybienie dotyczące wszystkich oskarżonych – sprzeczność rozstrzygnięcia względem wniosku złożonego w trybie art. 335 k.p.k. , dotyczy podstawy prawnej nałożenia na oskarżonych obowiązku naprawienia wyrządzonych szkód, na rzecz pokrzywdzonych wskazanych we wniosku. Chociaż ani w protokole przesłuchania poszczególnych oskarżonych (zawierającym indywidualnie uzgodnienia stron skutkujące wnioskiem prokuratora złożonym w trybie art. 335 k.p.k. ), ani we wniosku załączonym do skierowanego do Sądu Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim, nie dookreślono podstawy prawnej poszczególnych wnioskowanych rozstrzygnięć, to jednak nie budzi wątpliwości, że obowiązek naprawienia szkody w trybie art. 72 § 2 k.k. - bez względu na wybraną formę naprawienia szkody – musi być obwarowany terminem dla jego zrealizowania a wybierając taką formę rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy okazał rażący brak orzeczniczej konsekwencji w stosowaniu przepisów prawa. Odmiennie nałożenie obowiązku naprawienia szkody w trybie art. 46 § 1 k.k. (z pewnością uprawnionym do złożenia takiego wniosku uprawniony jest także prokurator), jak w przedmiotowej sprawie poprzez zapłatę oznaczonych kwot pieniężnych na rzecz oznaczonych pokrzywdzonych, przez wskazanych tam oskarżonych i solidarnie, powoduje , że zobowiązani są oni spełnić świadczenie niezwłocznie, zaś pokrzywdzeni na podstawie prawomocnego wyroku do razu mogą dochodzić zapłaty w postępowaniu egzekucyjnym. Orzeczenie takie nie wymaga oznaczenia terminem spełnienia obowiązku przez zobowiązanego, i za takim rozumieniem wniosku prokuratora przemawia literalnie jego treść. Jeśli sąd powziąłby jakiekolwiek wątpliwości np. co w/w kwestii, winien dążyć do ich wyjaśnienia przed wydaniem wyroku na posiedzeniu, jeśli to konieczne uzależniając decyzję procesową o korekty złożonego już w trybie art. 335 k.p.k. wniosku i uzyskując w tym zakresie akceptację drugiej strony. Jak się wydaje – Sąd Rejonowy w Grodzisku Wielkopolskim w ogóle nie wykorzystał obecności prokuratora w terminie posiedzenia, skupiając się wówczas wyłącznie na wysokości szkody (wyrządzonej jednemu z pokrzywdzonych o czym przekonuje treść zarządzenia z 2 lipca, k-218 akt) . Ostatecznie podkreślić jedynie trzeba , że przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd winien przede wszystkim należycie ocenić czy na wskazanych przez prokuratora warunkach możliwym jest wydanie rozstrzygnięcia w trybie konsensualnym. Analizie sądu zaleca się – mechaniczne formułowanie wniosków o orzeczenie określonych kar, jak się wydaje nie uwzględniające różnicowania m.in. z uwagi na wartości wyrządzonej szkody, ustawowe zagrożenie karą (wynikające z przyjętej kwalifikacji prawnej czynu), pominięcie w ogóle możliwości zastosowania choćby co do części czynów oskarżonych przepisu art. 91 § 1 k.k. , ostatecznie zaś wyjaśnienie, czy na uwzględnienie zasługuje wniosek prokuratora o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonej M. K. (zapłata kwoty 2500zł odpowiadająca wartości pojazdu, który zgodnie z opisem czynu oskarżonych usiłowano ukraść w drodze włamania). Powyższe spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przeprowadzenie postępowania od początku przed Sądem Rejonowym. Wojciech Wierzbicki Anna Judejko Dariusz Kawula