VI Ka 321/24

Warszawa, dnia 13 marca 2025 r. Sygn. akt VI Ka 321/24 1 2WYROK 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 3Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący:SSO Tomasz Morycz protokolant sądowy – stażysta: Jakub Stuleblak 4przy udziale prokuratora Mariusza Ejflera po rozpoznaniu dnia 13 marca 2025 r. 5sprawy R. N. , syna S. i M. , ur. (...) w W. 6oskarżonego o przestępstwo z art. 157 § 1 kk 7na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego 8od wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie 9z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt V K 179/23 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu; II. kosztami sądowymi w sprawie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 321/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. akt V K 179/23 1.2 Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji. ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ Zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1. Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Wskazać oskarżonego. Wskazać fakt. Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód. R. N. Dotychczasowa niekaralność Sytuacja materialna Karta karna - k.151 Informacja e-PUAP - k.150 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Wskazać oskarżonego. Wskazać fakt. Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód. 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Wskazać fakt Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu. Dotychczasowa niekaralność Sytuacja materialna Karta karna Informacja e-PUAP Dokumenty sporządzone przez uprawnione osoby i podmioty, nie kwestionowane i nie budzące żadnych wątpliwości. 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Wskazać fakt Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu. . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut Obrońca oskarżonego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym ustaleniu, iż R. N. w dniu 3 września 2022 r. pchnął pokrzywdzoną K. P. i spowodował u niej obrażenia ciała w postaci złamania końca dalszego kości promieniowej P i stłuczenia pośladków; 2. obrazę przepisów postępowania art. 7 kpk i 410 kpk - polegającą na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, poprzez nieobiektywne, nieoparte na materiale dowodowym, a także na zasadach logiki i doświadczenia życiowego ustalenie, że oskarżony pchnął K. P. i spowodował u niej ww. obrażenia ciała; 3. obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 5 § 2 kpk poprzez brak powzięcia przez Sąd a qui wątpliwości, które powinien był powziąć, gdyż przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie pozwoliło jednoznacznie rozstrzygnąć kwestii winy oskarżonego (a mianowicie tego, że do uszkodzenia ciała powstało w wyniku pchnięcia pokrzywdzonej przez oskarżonego); 4. obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 25 k.k. poprzez brak uwzględnienia, iż oskarżony działał w ramach obrony koniecznej, brak rozważenia nawet przez Sąd I instancji możliwego zastosowania art. 25 k.k. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny. Ilość, rodzaj i wzajemne powiązanie zarzutów przemawiały za ich zbiorczym omówieniem. Na wstępie wskazać należy, że obrońca oskarżonego podniósł uchybienia, które wzajemnie się wykluczają. Skoro zdaniem skarżącego Sąd Rejonowy błędnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy i poczynił błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie, że oskarżony popchnął oskarżoną, czego skutkiem było złamanie kości promieniowej prawej ręki i stłuczenie pośladków, to przypisywanie mu nie dostrzeżenia nie dających się usunąć wątpliwości co do mechanizmu powstania tych obrażeń ciała nie ma racji bytu. Tak jak nie zastosowanie instytucji obrony koniecznej, przy rozważaniu której przyjmuje się, że oskarżony zachował się w określony sposób, który doprowadził do określonych następstw, jednak musiał to uczynić, żeby chronić swoje zdrowie lub życie. Jak słusznie stwierdził Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 30 października 2024 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 165/24, nie dające się usunąć wątpliwości mogą powstać jedynie wówczas, gdy sąd orzekający, po wyczerpaniu wszystkich możliwości dowodowych, oceni uprzednio materiał dowodowy zgodnie ze standardami wyznaczonymi przez zasadę swobodnej oceny dowodów. Podniesienie zarzutu obrazy art. 7 kpk wyklucza zatem możliwość skutecznego wysunięcia zarzutu obrazy art. 5 § 2 kpk . Jak z kolei trafnie stwierdził Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 29 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 105/23, zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu oraz wykładni i zastosowania art. 25 § 1 kk mogą być formułowane wówczas, kiedy nie są kwestionowane ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji i pomimo prawidłowych ustaleń faktycznych dochodzi do nieprawidłowej ich subsumpcji. Zdaniem Sądu Okręgowego zgromadzony materiał dowodowy opiera się przede wszystkim na zeznaniach pokrzywdzonej i wyjaśnieniach oskarżonego. Tylko oni uczestniczyli w tym zdarzeniu i tylko oni mogli opisać, co się wówczas wydarzyło. Przy czym nie można zapominać, że przebieg zdarzenia był zaskakujący i dynamiczny, przez co w/w nie potrafili wszystkiego odtworzyć. Tyczyło się to zwłaszcza pokrzywdzonej, która sama nie wiedziała, w którym dokładnie momencie doszło do złamania, jedynie przypuszczając, że było to w chwili, kiedy upadła na ziemię. Tymczasem, wbrew stanowisku Sądu Rejonowego, nie ma pewności tak co do tego, jak i co do tego, że ów upadek wywołał oskarżony. W dodatku chcąc, a przynajmniej godząc się na spowodowanie u niej obrażeń ciała, czego wymaga zarzucony mu czyn z art. 157 § 1 kk , a więc działając z zamiarem bezpośrednim bądź ewentualnym. Rozważanie tego możliwe byłoby przy popchnięciu, jednak - jak zostanie to wskazane niżej - taka wersja wydarzeń budziła uzasadnione wątpliwości. W tym miejscu wskazać należy, że Sąd Rejonowy całkowicie pominął niezwykle istotną kwestię, że to pokrzywdzona, a nie oskarżony, zainicjowała całą sytuację. To ona, zauważając go na tyłach rzekomo swojej działki, ruszyła w jego kierunku, zabierając ze sobą długi metalowy pręt i chcąc spowodować, żeby opuścił to miejsce. Potwierdzeniem tego był fakt, że po zbliżeniu się do niego nie trzymała go w pozycji typowej dla podpierania się, a więc dotykającej ziemi, ale uniesionej. Pokrzywdzona twierdziła, że trzymała go poziomo i używała wulgaryzmów. Z kolei oskarżony wskazał, że nim wymachiwała i wypowiadała niecenzuralne słowa. Niezależnie od tego posiadanie tego typu przedmiotu przez zbliżającą się i wrogo nastawioną osobę mogło spowodować obawę jego użycia, a tym samym zagrożenie dla zdrowia lub życia. W tej sytuacji, co przyznała także pokrzywdzona, oskarżony chwycił za pręt i chciał go wyrwać. Nie uczynił tego od razu - co wynikało nie tylko z jego wyjaśnień, ale de facto również depozycji pokrzywdzonej, która użyła słów „Nie podniosłam ręki na pana N. , tylko się zapierałam (…) On złapał mnie za ten pręt, wyciągnął i rzucił. Ja całkiem puściłam ten pręt i go nie trzymałam (…) Nie jest możliwe, że złamałam rękę w czasie szarpania się z prętem” - ale dopiero po pewnym czasie. Oskarżony określił to mianem „przeciągania się”. Co istotne, po wyrwaniu pręta nie uderzył nim pokrzywdzonej, co byłoby naturalne, gdyby faktycznie chciał jej zrobić krzywdę. Chociaż w/w twierdziła, że wówczas nie upadła, doszło do tego dopiero wskutek popchnięcia, jednak zdaniem Sądu Okręgowego nie można tego wykluczyć w sytuacji, kiedy każde z nich ciągnęło w swoją stronę. Wówczas, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, ale też fizyki, wskazywałyby, że mogła upaść do tyłu, a nie do przodu jak stwierdził Sąd Rejonowy. Potwierdził to oskarżony, wskazując „Ja widziałem jak pani P. upadła na ziemię, po prostu usiadła. Jak żeśmy się szarpali, to był taki odrzut, ja wyrwałem ten pręt i ona usiadła”. W tym miejscu wskazać należy, że podnoszone przez pokrzywdzoną popchnięcie miało być silne i skierowane na klatkę piersiową pokrzywdzonej. Tymczasem ani w zeznaniach, ani w dokumentacji medycznej nie odnotowano, żeby doznała obrażeń tej części ciała. Chociażby w postaci zasinień, które powinny wystąpić przy takim zachowaniu oskarżonego i podeszłym wieku pokrzywdzonej. Ponadto niezwykle istotne w niniejszej sprawie było to, że na tym to zdarzenie się nie skończyło. Wprawdzie pokrzywdzona twierdziła, że po popchnięciu leżała przez jakiś czas na ziemi, po czym podniosła się i poszła do domu, jednak w innym miejscu wskazała, że pomiędzy wyszarpnięciem pręta a popchnięciem było coś jeszcze. Jak zeznała „Ja z nim jeszcze wojowałam. Ja nie miałam siły go bić”. Korespondowało to z wyjaśnieniami oskarżonego, który twierdził, że po wyrwaniu pręta chciał udać się do domu, jednak pokrzywdzona nie dawała za wygraną. Jak wskazał „ (…) była w amoku, zaczęła mnie szarpać za ręce”, „Ona szybko wstała i rzuciła się na mnie i kilkakrotnie rzucała się na mnie”, „Jak się oswabadzałem, to może ona gdzieś upadła, ale ja nic takiego nie zrobiłem”. Tym samym do powstania u pokrzywdzonej obrażeń ciała nie koniecznie musiało dość podczas upadku po sytuacji z prętem. Równie dobrze mogło do tego dojść później, w trakcie dalszej szarpaniny i ewentualnego upadku. Jedynek bądź kolejnego. Ponadto jeśli nawet jeśli przyjąć, że było to w tym momencie, to nie musiał do tego doprowadzić oskarżony. Tymczasem pokrzywdzona nie dawała bowiem za wygraną i ciągnęła w swoją stronę. Upadając nie koniecznie musiała też podeprzeć się ręką. Jak sama przyznała „Ja nie wiem jak złamałam rękę”, „Nie wiem czy upadłam na rękę, nie wiedziałam, że złamałam rękę”, „Nie wiem jak ja upadłam”. Mając to wszystko na uwadze, zdaniem Sądu Okręgowego zaistniało szereg nie dających się usunąć wątpliwości, które zgodnie z dyspozycją art. 5 § 2 kpk powinny być rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego. Rolą oskarżyciela było udowodnienie mu winy. Tymczasem jego wersja wydarzeń nie została bezsprzecznie podważona innymi dowodami, przede wszystkim zeznaniami pokrzywdzonej, którą sam Sąd Rejonowy uznał za wiarygodną jedynie w zakresie okoliczności popchnięcia jej przez oskarżonego i spowodowania u niej wskutek tego obrażeń ciała. W pozostałej części uznał, że pokrzywdzona zarzucała oskarżonemu zachowania, które nie miały odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym kradzież owoców czy koszenie trawy w dniu zdarzenia. Skoro tak, to mogło też nie dość do popchnięcia, tylko przewrócenia się podczas przeciągania pręta. Co więcej, to twierdzenia oskarżonego wydawały się bardziej przekonujące. Zwłaszcza w kontekście tego, że to pokrzywdzona była do niego wrogo nastawiona i dążyła do bezpośredniej konfrontacji, trzymając w ręku metalowy pręt i używając wulgaryzmów. Z pewnością nie zamierzała z nim wówczas normalnie porozmawiać, tylko przegonić, co sama wielokrotnie potwierdziła w swoich depozycjach, a być może nawet wyrządzić mu krzywdę. Wniosek Obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego i przyznanie oskarżonemu zwrotu wydatków na obrońcę według norm przepisanych. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny. Z uwagi na nie wykazanie ponad wszelką wątpliwość, że to działanie oskarżonego spowodowało powstanie obrażeń ciała pokrzywdzonej koniecznym i uzasadnionym było uniewinnienie go od popełnienia zarzucanego mu czynu. Co zaś się tyczyło rozstrzygnięcia o wydatkach związanych z ustanowieniem obrońcy z wyboru, to skarżący nie sprecyzował, którego etapu postępowania to dotyczy, co nie pozbawia go możliwości dochodzenia tych należności. Powyższe rozstrzygnięcie powinien wydać Sąd Rejonowy. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów ( art. 439 k.p.k. , art. 440 k.p.k. ). Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności. 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1.3 1 Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy. 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1.3.1 1. Przedmiot i zakres zmiany Wyrok Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. akt V K 179/23. Zwięźle o powodach zmiany. Jak już wyżej wskazano, w niniejszej sprawie zaistniały nie dające się usunąć wątpliwości, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego. Pokrzywdzona była wrogo nastawiona do oskarżonego i dążyła do bezpośredniej konfrontacji, trzymając w ręku metalowy pręt i używając wulgaryzmów. Ponadto sama nie wiedziała, w którym dokładnie momencie doszło do złamania, jedynie przypuszczając, że było to w chwili, kiedy upadła na ziemię. Tymczasem nie ma całkowitej pewności tak co do tego, jak i co do tego, że ów upadek spowodował oskarżony. W dodatku silnie popychając ją w klatkę piersiową, czego śladów nie odnotowano i chcąc spowodować u niej obrażenia ciała, a przynajmniej na to się godząc. Tym bardziej, że oboje trzymali pręt i oboje ciągnęli w swoją stronę. Zanim do tego doszło, to faktycznie mogło być tak, że pokrzywdzona zamachnęła się nim i chciała go uderzyć, co spowodowało konieczność jego wyrwania, wyrzucenia i tym samym pozbawienia jej przedmiotu, którego użycie mogłoby mu wyrządzić krzywdę. W tej sytuacji Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że jedynym słusznym rozwiązaniem będzie zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. Konieczność umorzenia postępowania ☒ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia. 4. Konieczność warunkowego umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i warunkowego umorzenia ze wskazaniem podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania. 5. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia z wyroku Lp. Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku. Przytoczyć okoliczności. 6. Koszty Procesu Wskazać oskarżonego. Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku. Przytoczyć okoliczności. R. N. II Z uwagi na uwzględnienie apelacji obrońcy oskarżonego, a co za tym idzie zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie go od popełnienia zarzucanego mu czynu, kosztami sądowymi w sprawie należało obciążyć Skarb Państwa. Powyższe jest naturalną konsekwencją wyniku procesu. Jeśli chodzi o wydatki związane z ustanowieniem obrońcy z wyboru, to skarżący nie sprecyzował, którego etapu postępowania dotyczy wniosek w tym zakresie i tylko dlatego Sąd Okręgowy nie rozstrzygnął w tym przedmiocie. Powyższe nie pozbawia go jednak możliwości dochodzenia tych należności, o czym powinien orzec Sąd Rejonowy. 7. PODPIS 0.11.3 Granice zaskarżenia Wpisać kolejny numer załącznika - 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca skazanego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. akt V K 179/23. 0.11.3.1 Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2 Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji. ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☐ Uchylenie ☒ Zmiana