II K 31/17

Sygn. akt II K 31/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 07 marca 2017 r. Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku w Wydziale II Karnym w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Agnieszka Sosnowska Protokolant: Małgorzata Kwasigroch w obecności oskarżyciela skarbowego Drugiego Urzędu Skarbowego w G. – J. S. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07.03.2017 r. sprawy: A. L. (1) , syna A. i K. , urodzonego w dniu (...) w G. oskarżonego o to, że: I. od dnia 21.02.2015 r. do dnia 20.01.2016 r. w G. , wbrew art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) jako płatnik, będąc prezesem zarządu spółki (...) Sp. z o.o. i osobą odpowiedzialną za terminowe regulowanie należności podatkowych, działając w krótkich odstępach czasu i przy wykorzystaniu tej samej sposobności, nie wpłacał w terminach ustawowych, tj. do 20-tego każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, na rachunek Drugiego Urzędu Skarbowego w G. , zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych PIT-4R, od łącznej kwoty dokonanych wypłat za miesiące od stycznia 2015 r. do grudnia 2015 r. w łącznej kwocie 115.397 zł tj. o przestępstwo skarbowe z art. 77 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 9 § 3 kks ; II. od dnia 21.02.2015 r. do dnia 20.07.2015 r. w G. , wbrew art. 25 ustawy z dnia 15 maja 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.) będąc prezesem zarządu spółki (...) Sp. z o.o. i osobą odpowiedzialną za terminowe regulowanie należności podatkowych, uporczywie nie wpłacał na rachunek Drugiego Urzędu Skarbowego w G. w terminach ustawowych, tj. w terminie do 20 dnia miesiąca, następującego po miesiącu, w którym wystąpił obowiązek podatkowy, zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych podatnika (...) Sp. z o.o. za miesiące styczeń, luty, maj, czerwiec 2015 r. w łącznej kwocie 105.082 zł tj. o wykroczenie skarbowe z art. 57 § 1 kks w zw. z art. 9 § 3 kks ; III. w okresie od 29.12.2015 r. do 25.08.2016 r. w G. wbrew art. 103 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004, nr 54, poz. 535 z późn. zm.) będąc prezesem zarządu spółki (...) Sp. z o.o. i osobą odpowiedzialną za terminowe regulowanie należności podatkowych, uporczywie nie wpłacał na rachunek Drugiego Urzędu Skarbowego w G. , w terminach ustawowych, tj. w terminie do dnia 25 miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystąpił obowiązek podatkowy, podatku od towarów i usług podatnika (...) Sp. z o.o. za okres od listopada 2015 r. do lipca 2016 r. w łącznej wysokości 129.858,00 zł tj. o wykroczenie skarbowe z art. 57 § 1 kks w zw. z art. 9 § 3 kks ; I. oskarżonego A. L. (1) uznaje za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie I aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo skarbowe z art. 77 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 9 § 3 kks , i za to na podstawie art. 77 § 2 kks w zw. z art. 23 § 1 i 3 kks wymierza oskarżonemu karę grzywny w wysokości 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 100 zł (sto złotych); II. oskarżonego A. L. (1) uznaje za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punkcie II i III aktu oskarżenia, stanowiących wykroczenia skarbowe kwalifikowane z art. 57 § 1 kks w zw. z art. 9 § 3 kks , i za to na podstawie art. 57 § 1 kks w zw. z art. 50 § 1 kks w zw. z art. 48 § 1 i 4 kks wymierza oskarżonemu łącznie karę grzywny w wysokości 5.000 zł (pięciu tysięcy złotych); III. na podstawie art. 163 kks , art. 24 § 1 kks za karę grzywny wymierzoną oskarżonemu A. L. (1) w punkcie I wyroku za przestępstwo skarbowe opisane w punkcie I aktu oskarżenia czyni odpowiedzialną posiłkowo (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. , nr NIP (...) , na podstawie art. 24 § 3 kks w zw. z art. 23 § 3 kks ustalając wysokość jednej stawki dziennej grzywny w zakresie dotyczącym podmiotów odpowiedzialnych posiłkowo na kwotę 100 zł (sto złotych); IV. na podstawie art. 113 § 1 kks w zw. z art. 626 § 1 kpk , art. 624 § 1 kpk , art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jedn. Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 ze zm.) zwalnia oskarżonego A. L. (1) z obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w całości, w tym opłaty. Sygn. akt II K 31/17 UZASADNIENIE Sąd w oparciu o zgromadzony w sprawie i ujawniony w toku przewodu sądowego materiał dowodowy, na podstawie art. 423 § 1a kpk ograniczając zakres uzasadnienia do części wyroku dotyczących rozstrzygnięcia o karze i innych konsekwencjach prawnych czynu, orzeczonych wobec oskarżonego A. L. (1) , zważył co następuje: Sąd uznając A. L. (1) za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów podzielił stanowisko oskarżyciela odnośnie ich kwalifikacji prawnej. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że czyn przypisany oskarżonemu w punkcie I wyroku należało zakwalifikować jako przestępstwo skarbowe z art. 77 § 2 kks . A. L. (1) będąc płatnikiem w rozumieniu art. 53 § 30 kks pobierał bowiem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za wskazane w zarzutach miesiące w 2015 r. w wysokości wynikającej z deklaracji podatkowej PIT-4R za ten rok i pomimo tego nie wpłacał ich w terminach ustawowych – zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.) do 20. dnia miesiąca następnego – na rzecz właściwego organu, którym był Drugi Urząd Skarbowy w G. . Przy uwzględnieniu, że łączna kwota niewpłaconego podatku była małej wartości w rozumieniu art. 53 § 14 kks , ale przekraczała ustawowy próg określony w art. 53 § 6 kks , takie zachowanie oskarżonego wypełniło znamiona przestępstwa z art. 77 § 2 kks , który to przepis penalizuje samo nieodprowadzenie w terminie pobranych od podatnika kwot podatku. Nawiązując przy tym do tłumaczeń oskarżonego, iż niewpłacanie w terminie pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych wynikało z trudnej kondycji finansowej spółki, podkreślić należy, iż Sąd podziela powszechnie przyjęte stanowisko, iż kondycja finansowa płatnika nie ma znaczenia dla odpowiedzialności karnoskarbowej płatnika (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002 r., sygn. akt IV KKN 427/98, Prok. i Pr. 2003/2/12; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 02 sierpnia 2002 r., sygn. akt IV KKN 426/98, LEX nr 55193; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 1999 r., sygn. akt III KKN 434/97, Prok. i Pr. 2000/1/6). Wynika to z okoliczności, że środki pieniężne pobrane przez płatnika nie należą do niego, należą do podatnika (do czasu pobrania) i do Skarbu Państwa (od czasu wpłacenia), zaś powinnością płatnika jest jedynie obliczyć i pobrać podatek oraz wpłacić go na rachunek właściwego organu. W konsekwencji jeżeli płatnik posiada środki finansowe, ale przeznacza je na inny uzasadniony ekonomicznie cel, nawet jeśli jest nim podtrzymanie działalności gospodarczej, w grę może wchodzić jedynie umniejszenie stopnia winy, nie zaś jej wyłączenie w całości. Wina odpada dopiero wówczas, jeżeli płatnik w ogóle nie posiada środków finansowych i nie może pozyskać ich na innej drodze. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje jednak wystarczających podstaw do dokonania tego ostatniego ustalenia. Należy bowiem przypomnieć, że A. L. (1) w świetle zgromadzonych dowodów zawsze dysponował pewnymi środkami pieniężnymi, które, jak sam nadmienił - przeznaczał m. in. na wynagrodzenia dla pracowników. W tej sytuacji, ze wskazanych wyżej względów, niewpłacenie do właściwego organu pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych należy uznać za działanie zawinione i wypełniające znamiona przestępstwa skarbowego z art. 77 § 2 kks . Wskazać należy, iż przepis ten nie przewiduje żadnego dodatkowego znamienia, porównywalnego do uporczywości określonej w art. 57 § 1 kks , a w konsekwencji już samo niewpłacenie w terminie przez płatnika pobranego podatku, w przypadku braku wyłączenia winy, jest zachowaniem wypełniającym znamiona omawianego przestępstwa skarbowego. Również w zakresie strony podmiotowej przestępstwa nie jest tutaj wymagana żadna szczególna motywacja sprawcy niewpłacającego pobranego podatku. Mając na uwadze, iż działanie oskarżonego było rozciągnięte w czasie i składało się z większej ilości zachowań polegających na niewpłacaniu w terminach ustawowych pobranych zaliczek na podatek za kolejne, wskazane wyżej miesiące, a zachowania te były podejmowane w krótkich odstępach czasu (nieprzekaraczających 6 miesięcy) i zdaniem Sądu niewątpliwie przy wykorzystaniu takiej samej sposobności, kwalifikację prawną omawianego czynu uzupełnia art. 6 § 2 kks . Ponadto przedmiotową kwalifikację należało uzupełnić, co trafnie uczynił oskarżyciel, o art. 9 § 3 kks , albowiem A. L. (1) jako członek zarządu (...) Sp. z o.o. w G. niewątpliwie zajmował się sprawami gospodarczymi, w tym finansowymi, wskazanej wyżej spółki będącej osobą prawną, co zresztą sam jednoznacznie przyznał w swoich wyjaśnieniach, i w konsekwencji odpowiada za omawiane przestępstwo skarbowe jak sprawca właśnie na podstawie art. 9 § 3 kks . Z kolei czyny zarzucane oskarżonemu w punktach II i III aktu oskarżenia, a przypisane oskarżonemu w punkcie II wyroku należało zakwalifikować jako wykroczenia skarbowe z art. 57 § 1 kks . W przypadku czynu zarzucanego w punkcie II aktu oskarżenia oskarżony A. L. (1) jako podatnik nie wpłacił w terminach ustawowych – stosownie do treści art. 25 ustawy z dnia 15 maja 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni – należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za miesiące styczeń, luty, maj oraz czerwiec 2015 r. na rachunek właściwego organu, którym również w tym przypadku był Drugi Urząd Skarbowy w G. . W przypadku czynu zarzucanego oskarżonemu w punkcie III aktu oskarżenia oskarżony A. L. (1) jako podatnik nie wpłacił w terminach ustawowych – zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) podatnicy są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego – należnego podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2015 r. do lipca 2016 r. na rachunek właściwego organu, którym był Drugi Urząd Skarbowy w G. . Zdaniem Sądu w obu przypadkach spełnione zostało również znamię uporczywego charakteru niewpłacania w terminie odpowiednio podatku od towarów i usług oraz zaliczek na podatek dochodowy. O uporczywości należy mówić wówczas, gdy uchylanie się ma charakter powtarzalny lub utrzymujący się długo (takie znaczenie słowa „uporczywy” wynika ze Słownika języka polskiego), a przy tym zabarwiony ujemnie z powodu złej woli sprawcy, tj. gdy sprawca ignoruje swój obowiązek, pomimo że ma obiektywnie możliwość jego wykonania. Odnosząc się do zarzutu z punktu II aktu oskarżenia podkreślić należy również, iż nie można uznać za usprawiedliwiające opóźnienie w regulowaniu podatku niezgromadzenie przez podatnika na czas środków finansowych na pokrycie podatku w terminie, skoro podatek od towarów i usług jest regulowany od konkretnych czynności (transakcji) i nie może być usprawiedliwione niewpłacanie w terminie podatku przez oskarżonego z powodu deklarowanego w wyjaśnieniach braku środków wynikającego z innych zobowiązań, skoro jednocześnie oskarżony musiał posiadać środki finansowe na transakcje, które były podstawą opodatkowania. Brak również dowodów na to, aby oskarżony A. L. (1) podejmował próby skorzystania z dopuszczalnych ulg przy wpłacaniu podatku (np. rozłożenia należności podatkowych na raty lub odroczenia terminu ich płatności) właśnie z uwagi na brak środków na terminowe wpłacenie podatku. Jeżeli dodatkowo uwzględnić okoliczność, że niewpłacanie przez oskarżonego podatku od towarów i usług oraz zaliczek na podatek dochodowy dotyczyły okresów obejmujących kilka miesięcy to niewątpliwie w obu przypadkach miało charakter powtarzalny i utrzymujący się długo, należy uznać, że długotrwałe opóźnienie w uregulowaniu obu podatków niewątpliwie miało charakter uporczywy we wskazanym wyżej rozumieniu. Z tych samych względów co w przypadku omówionego wcześniej przestępstwa skarbowego, kwalifikację prawną przypisanych A. L. (1) wykroczeń należało uzupełnić o art. 9 § 3 kks , jak trafnie wskazał oskarżyciel w postawionych zarzutach. Jedynie na skutek oczywistej omyłki pisarskiej Sąd w sentencji wyroku pominął przedmiotowy przepis przy określaniu kwalifikacji prawnej czynu. Uznając oskarżonego A. L. (1) za winnego popełnienia opisanego wyżej przestępstwa skarbowego kwalifikowanego z art. 77 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 9 § 3 kks , Sąd na podstawie art. 77 § 2 kks w zw. z art. 23 § 1 i 3 kks wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wysokości 80 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 100 zł. Z kolei uznając oskarżonego za winnego popełnienia opisanych wyżej wykroczeń skarbowych kwalifikowanych z art. 57 § 1 kks w zw. z art. 9 § 3 kks , Sąd na podstawie art. 57 § 1 kks w zw. z art. 50 § 1 kks w zw. z art. 48 § 1 i 4 kks wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wysokości 5.000 zł. W ocenie Sądu wymierzone oskarżonemu kary są odpowiednie i stosownie do treści art. 12 § 2 kks oraz art. 13 § 1 kks ich dolegliwość nie przekracza stopnia winy oskarżonego i uwzględnia stopień społecznej szkodliwości popełnionych przez niego czynów oraz pozwoli na osiągnięcie celów zapobiegawczych i wychowawczych w odniesieniu do oskarżonego, jak również na spełnienie potrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. W tym miejscu wskazać należy, iż przestępstwo skarbowe przypisane oskarżonemu w punkcie I wyroku jest zagrożone karą grzywny w wymiarze od 10 do 720 stawek dziennych. Z kolei za przypisane oskarżonemu w punkcie II wyroku wykroczenia skarbowe możliwe było wymierzenie kwotowej kary grzywny w wysokości od jednej dziesiątej minimalnego wynagrodzenia do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. Tak więc obydwie wymierzone oskarżonemu kary są zdecydowanie bliższe dolnej ustawowej granicy możliwych do wymierzenia kar i nie sposób uznać ich za nadmiernie surowe. Jako okoliczność obciążającą przy określaniu sądowego wymiaru obu kar Sąd wziął pod uwagę stosunkowo znaczną wysokość niewpłaconych w terminie przez oskarżonego należności podatkowych, przy czym w przypadku przestępstwa skarbowego przypisanego oskarżonej kwota niewpłaconego podatku wielokrotnie przekraczała ustawowy próg określony w art. 53 § 6 kks w zw. z art. 53 § 3 kks , decydujący o przyjętej kwalifikacji prawnej czynu. Z kolei jako okoliczność łagodzącą przy określaniu wymiaru obu kar Sąd wziął pod uwagę przyznanie się oskarżonego do winy, jak również dotychczasowy tryb życia oskarżonego, który jest osobą niekaraną, o nieposzlakowanej opinii. Okolicznością łagodzącą w odniesieniu do obu czynów jest również to, że zaległości podatkowe zostały przez oskarżonego wpłacane wprawdzie po upływie ustawowych terminów, jednak jednocześnie zostały w istocie uregulowane w całości. Określając wysokość stawki dziennej grzywny wymierzonej za przestępstwo skarbowe w punkcie I wyroku na kwotę 80 zł, a więc przekraczającą dolną ustawową granicę wysokości stawki dziennej, choć wciąż daleką od stawki maksymalnej, Sąd miał na uwadze okoliczności wskazane w art. 23 § 3 kks , w szczególności to, iż oskarżony wprawdzie osiąga stałe dochody, jednak jednocześnie ma na utrzymaniu trzy osoby, w tym dwoje małoletnich dzieci. Analogicznie Sąd przy określaniu wysokości kary grzywny wymierzonej oskarżonemu za wykroczenia skarbowe w punkcie II wyroku miał na uwadze, stosownie do treści art. 48 ust. 4 kks , stosunki majątkowe i rodzinne oskarżonego. W punkcie III wyroku Sąd na podstawie art. 163 kks oraz art. 24 § 1 kks za karę grzywny wymierzoną oskarżonemu A. L. (1) w punkcie I wyroku za opisane wyżej przestępstwo skarbowe uczynił w całości odpowiedzialną posiłkowo (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. , nr NIP (...) . Konieczność zamieszczenia w wyroku kończącym postępowanie także orzeczenia w przedmiocie odpowiedzialności posiłkowej wynika wprost z treści art. 163 kks . Zdaniem Sądu niewątpliwie istnieją podstawy do nałożenia na wskazaną wyżej spółkę, będącą osobą prawną, odpowiedzialności posiłkowej za karę grzywny wymierzoną oskarżonemu A. L. (2) za opisane wyżej przestępstwo skarbowe kwalifikowane z art. 77 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 9 § 3 kks , albowiem oskarżony niewątpliwie prowadził sprawy tej spółki jako jej zarządca, a spółka ta mogła odnieść z popełnionego przez oskarżonego przestępstwa skarbowego korzyść majątkową polegającą na możliwości korzystania z pieniędzy pobranych jako zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i niewpłaconych do właściwego organu jako podatek. W konsekwencji spełnione zostały wszystkie określone w art. 24 § 1 kks przesłanki do nałożenia na (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. odpowiedzialności posiłkowej w omawianym zakresie. Nakładając taką odpowiedzialność Sąd na podstawie art. 24 § 3 kks w zw. z art. 23 § 3 kks ustalił ponownie wysokość jednej stawki dziennej grzywny w zakresie dotyczącym odpowiedzialnego posiłkowo na kwotę 100zł, a więc jedynie nieznacznie wyższą niż w przypadku oskarżonego, uznając, że taka wysokość stawki dziennej grzywny jest adekwatna do okoliczności wskazanych w art. 23 § 3 kks . Sąd orzekł również o kosztach procesu i na podstawie powołanych w wyroku przepisów zwolnił oskarżonego z obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w całości, w tym opłaty. Sąd miał w tym zakresie na względzie, iż wprawdzie oskarżony osiąga stałe, stosunkowo wysokie dochody to wciąż jego sytuacja finansowa, w tym biorąc pod uwagę także wysokość orzeczonych kar grzywny oraz nieustabilizowany stan finansów spółki, którą zarządza, pozwalają na uznanie, iż ich poniesienie byłoby dla oskarżonego nadmiernie uciążliwe.