II K 284/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Złotoryi rozpoznał sprawę M.S., oskarżonego o uszkodzenie zabytkowego pałacu w okresie od kwietnia 2012 r. do kwietnia 2015 r. Oskarżony, jako prezes zarządu spółek będących właścicielami pałacu, nakazał skucie zabytkowych tynków wewnętrznych i demontaż kutej balustrady, a także nie zapewnił należytego zabezpieczenia obiektu przed kradzieżą i uszkodzeniem. Sąd uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego czynu, kwalifikując go jako występek z art. 108 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 91a Prawa Budowlanego, w zbiegu z art. 11§2 k.k. Na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 11§3 k.k. i art. 37a k.k., oskarżony został skazany na karę grzywny w wysokości 300 stawek dziennych po 30 zł każda. Dodatkowo, na podstawie art. 108 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków, orzeczono nawiązkę w kwocie 15 000 zł na rzecz Towarzystwa (...) Oddział we W. Kosztami postępowania obciążono oskarżonego. Uzasadnienie szczegółowo omawia zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków, dokumentację fotograficzną i protokoły kontroli, wskazując na umyślny charakter działań oskarżonego oraz jego zaniedbania w utrzymaniu obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym. Sąd podkreślił, że nawet trudna sytuacja majątkowa spółek nie zwalniała z odpowiedzialności za ochronę zabytku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności karnej za uszkodzenie zabytków, obowiązków właścicieli zabytków oraz wpływu sytuacji majątkowej na odpowiedzialność.
Dotyczy specyficznego przypadku uszkodzenia zabytkowego pałacu przez zarząd spółki. Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy działania polegające na skuwaniu zabytkowych tynków wewnętrznych i demontażu balustrady, a także brak należytego zabezpieczenia zabytkowego obiektu, stanowią uszkodzenie zabytku w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd uznał, że nakazanie skucia tynków wewnętrznych oraz demontaż kutej balustrady spełniają znamiona uszkodzenia zabytku, ponieważ doprowadziły do uszczuplenia jego substancji. Brak należytego zabezpieczenia obiektu przed uszkodzeniem i kradzieżą, co doprowadziło do zniszczenia elementów zabytku, również stanowiło podstawę odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działania oskarżonego, takie jak skucie zabytkowych tynków i demontaż balustrady, stanowiły uszkodzenie zabytku, ponieważ naruszyły jego substancję. Brak zabezpieczenia obiektu przed kradzieżą i uszkodzeniem, co skutkowało dalszymi zniszczeniami, był wynikiem umyślnego zaniechania. Sąd podkreślił, że prace naprawcze muszą być prowadzone zgodnie z prawem, a zaniedbania w utrzymaniu obiektu w należytym stanie technicznym naruszają obowiązki właściciela lub zarządcy zabytku.
Czy właściciel lub zarządca zabytku ponosi odpowiedzialność karną za jego uszkodzenie lub zniszczenie w wyniku zaniedbań w zabezpieczeniu i utrzymaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel lub zarządca zabytku ponosi odpowiedzialność karną za uszkodzenie lub zniszczenie zabytku wynikające z zaniedbań w jego zabezpieczeniu i utrzymaniu, jeśli ciążył na nim prawny obowiązek zapobieżenia skutkowi.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że obowiązki gwaranta ciążyły na oskarżonym jako prezesie zarządu spółek będących właścicielami pałacu oraz osobie faktycznie decydującej o jego losach. Obowiązek utrzymania zabytku w należytym stanie technicznym wynika z Prawa Budowlanego i obejmuje zapewnienie właściwego odprowadzania wód opadowych oraz zapobieganie pogorszeniu właściwości obiektu. Zaniedbania w tym zakresie, prowadzące do uszkodzeń, wypełniają znamiona przestępstwa.
Czy trudna sytuacja majątkowa spółki będącej właścicielem zabytku może stanowić okoliczność wyłączającą odpowiedzialność karną za jego uszkodzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja majątkowa spółki nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w zakresie popełnienia zarzucanego czynu, zwłaszcza jeśli właściciel lub zarządca podjął decyzję o wejściu w posiadanie zabytku, biorąc na siebie związane z tym obowiązki.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił argument obrony dotyczący złej sytuacji majątkowej spółek jako uniemożliwiającej remont. Podkreślono, że przedmiotem zarzutu nie było odstąpienie od inwestycji, a trudna sytuacja finansowa nie wyłącza winy. Właściciel zabytku, decydując się na jego nabycie, bierze na siebie obowiązki związane z jego ochroną, a zwykłe ryzyko gospodarcze nie jest podstawą do ekskulpacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Rejonowa w Złotoryi | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| Towarzystwo (...) Oddział we W. | inne | pokrzywdzony (na rzecz którego orzeczono nawiązkę) |
| (...) spółka z o.o. | spółka | właściciel zabytku (wcześniejszy) |
| (...) spółka z o.o. | spółka | właściciel zabytku (późniejszy) |
Przepisy (13)
Główne
u.o.z.i.o.z. art. 108 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 podlega ten, kto niszczy lub uszkadza zabytek.
p.b. art. 91a
Ustawa - Prawo Budowlane
Kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku za niespełnienie obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym (art. 61).
Pomocnicze
u.o.z.i.o.z. art. 108 § 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek orzeczenia nawiązki na cel związany z opieką nad zabytkami w wysokości od trzykrotnego do trzydziestokrotnego minimalnego wynagrodzenia.
p.b. art. 61
Ustawa - Prawo Budowlane
Obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zasada kumulacji przepisów (zbieg przepisów).
k.k. art. 11 § 3
Kodeks karny
Wymiar kary w zbiegu przepisów.
k.k. art. 37a
Kodeks karny
Możliwość orzeczenia grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
k.k. art. 2
Kodeks karny
Odpowiedzialność karna za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie.
k.k. art. 58 § 1
Kodeks karny
Orzeczenie kary pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy inna kara lub środek karny nie spełni celów kary.
k.k. art. 53
Kodeks karny
Zasady wymiaru kary (stopień winy, społeczna szkodliwość, prewencja).
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
Zasądzenie kosztów sądowych od oskarżonego.
u.o.p.w.k. art. 3 § 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Określenie wysokości opłaty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nakazanie skucia zabytkowych tynków i demontaż balustrady stanowi uszkodzenie zabytku. • Brak należytego zabezpieczenia zabytku przed kradzieżą i uszkodzeniem prowadzi do jego degradacji. • Obowiązek utrzymania zabytku w należytym stanie technicznym ciąży na właścicielu/zarządcy. • Trudna sytuacja majątkowa spółki nie zwalnia z odpowiedzialności za ochronę zabytku.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja majątkowa spółek uniemożliwiła przeprowadzenie remontu. • Skute tynki wewnętrzne nie miały charakteru zabytkowego. • Balustrady miały zostać poddane konserwacji, a tynki były w złym stanie zagrażającym bezpieczeństwu.
Godne uwagi sformułowania
dobro chronionym przez art. 108 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy jest „ całość, nienaruszalność i zachowanie zabytku w stanie niepogorszonym ” • prace naprawcze nie mogą być uznane za uszkodzenie zabytku, ale tylko wtedy gdy prowadzone są zgodnie z prawem • dla każdego przeciętnie myślącego człowieka, nawet bez wiedzy z zakresu budownictwa, jest wręcz oczywiste, że pozostawienie budynku w takim stanie doprowadzi niechybnie do jego uszkodzenia • prawo karne może być jednym z narzędzi poprawy tego stanu rzeczy poprzez wskazanie, że sprawcy zachowań uderzających w stan zabytków nie pozostają bezkarni
Skład orzekający
Michał Misiak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności karnej za uszkodzenie zabytków, obowiązków właścicieli zabytków oraz wpływu sytuacji majątkowej na odpowiedzialność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przypadku uszkodzenia zabytkowego pałacu przez zarząd spółki. Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ochrony dziedzictwa narodowego i odpowiedzialności karnej za jego niszczenie, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne. Pokazuje, że nawet w kontekście biznesowym, zaniedbania mogą prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych.
“Prezes spółki skazany za zniszczenie zabytkowego pałacu. Czy biznes usprawiedliwia dewastację dziedzictwa?”
Dane finansowe
nawiązka: 15 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.