II K 206/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację obrońcy, zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Pile i uniewinnił oskarżonego W. P. od zarzutu nierzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy uznał oskarżonego za winnego podania nierzetelnych danych, które miały wpływ na zaniżenie dochodu przedsiębiorstwa o ponad 1,186 mln zł, m.in. poprzez niewycenienie produkcji w toku i ujęcie kosztów z poprzedniego roku. Sąd Okręgowy stwierdził jednak błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, wskazując na wadliwą ocenę strony podmiotowej czynu. Sąd odwoławczy uznał, że Sąd Rejonowy nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż oskarżony działał umyślnie, a jedynie z zamiarem ewentualnym. Podkreślono zawiłość przepisów podatkowych i bilansowych, dopuszczając możliwość błędu nawet u profesjonalistów. Sąd Okręgowy nie wykluczył, że oskarżony działał w warunkach nieumyślności lub popełnił błąd wynikający z niezachowania ostrożności. Ponadto, sąd pierwszej instancji nie wykazał, że nierzetelność ksiąg była celowym działaniem sprawcy, a nie wynikiem błędów technicznych czy interpretacyjnych. Oskarżony po ujawnieniu nieprawidłowości zweryfikował księgi i uiścił należności wraz z odsetkami. Wobec wyczerpania możliwości dowodowych i zakazu reformationis in peius, sąd uniewinnił oskarżonego na podstawie art. 414 § 1 kpk, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja znamion przestępstwa nierzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych, zwłaszcza w kontekście umyślności i możliwości popełnienia błędu przez przedsiębiorcę.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, z uwzględnieniem zawiłości przepisów rachunkowych i podatkowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nierzetelne prowadzenie ksiąg rachunkowych, polegające na błędach technicznych lub interpretacyjnych, bez zamiaru ukrycia stanu faktycznego, może być podstawą przypisania przestępstwa z art. 77 pkt 1 ustawy o rachunkowości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli błędy te nie wynikają z umyślnego działania lub rażącego niedbalstwa, a jedynie z niezachowania ostrożności lub błędnej interpretacji przepisów, zwłaszcza w sytuacji, gdy księgi odzwierciedlają stan rzeczywisty.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił umyślność działania oskarżonego. Podkreślono zawiłość przepisów i możliwość popełnienia błędu nawet przez profesjonalistów. Brak dowodów na świadome godzenie się na nierzetelność ksiąg, a jedynie na niezachowanie ostrożności, wyklucza przypisanie przestępstwa umyślnego.
Czy błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący strony podmiotowej czynu (umyślności) może prowadzić do uniewinnienia oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli brak jest dowodów na umyślność działania, a jedynie można mówić o nieumyślności lub błędzie interpretacyjnym, nie można przypisać przestępstwa, które wymaga umyślności.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy nie wykazał umyślności działania oskarżonego, co jest warunkiem koniecznym do przypisania przestępstwa z art. 77 pkt 1 ustawy o rachunkowości. Brak możliwości wykluczenia innych wersji zdarzenia niż umyślne działanie, zgodnie z zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego, skutkuje uniewinnieniem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. P. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (13)
Główne
u.o.r. art. 77 § pkt 1
Ustawa o rachunkowości
Przepis ten penalizuje podawanie nierzetelnych danych w księgach rachunkowych lub prowadzenie ksiąg wbrew przepisom ustawy. Sąd odwoławczy rozróżnił te dwa zachowania, uznając, że w analizowanym przypadku doszło do naruszenia przepisów ustawy (błędy techniczne/interpretacyjne), a nie do podania nierzetelnych danych w rozumieniu umyślnego wprowadzania w błąd.
k.p.k. art. 414 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten stanowi podstawę do wydania wyroku uniewinniającego w przypadku stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączających przestępność czynu lub brak znamion czynu zabronionego.
Pomocnicze
k.k. art. 9 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy zamiaru wynikowego (ewentualnego), który wymaga przewidywania możliwości popełnienia czynu zabronionego i godzenia się na to. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie wykazał, iż oskarżony godził się na popełnienie przestępstwa.
k.k. art. 9 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy nieumyślności, która polega na niezachowaniu ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo przewidywania możliwości popełnienia czynu zabronionego. Sąd Okręgowy nie wykluczył, że oskarżony działał w warunkach świadomej nieumyślności.
k.k. art. 28 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy błędu co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego, który wyłącza umyślność. Sąd Okręgowy podkreślił, że nawet profesjonalista może popełnić błąd w interpretacji przepisów.
k.p.k. art. 436
Kodeks postępowania karnego
Reguluje kwestię bezprzedmiotowości dalszego rozpoznawania zarzutów apelacyjnych, gdy zarzuty najdalej idące okazały się decydujące dla rozstrzygnięcia.
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
Zakaz reformationis in peius, który ogranicza możliwość wydania orzeczenia surowszego dla oskarżonego po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.k. art. 5 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada domniemania niewinności i rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 2 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada prawdy materialnej.
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zasądzenia kosztów sądowych od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa.
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania w przypadku uniewinnienia.
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów postępowania w przypadku uchylenia lub zmiany orzeczenia.
u.o.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa o rachunkowości
Definicja rzetelności ksiąg rachunkowych jako odzwierciedlenia prawdziwego stanu majątkowego i finansowego jednostki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na umyślność działania oskarżonego. • Niewłaściwa ocena strony podmiotowej czynu przez Sąd Rejonowy. • Możliwość popełnienia błędu interpretacyjnego lub działania w warunkach nieumyślności z uwagi na zawiłość przepisów. • Księgi rachunkowe odzwierciedlały stan rzeczywisty, mimo błędów technicznych/interpretacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy nie zgodził się z poprzestaniem przez Sąd Rejonowy na uznaniu, że sprawca działał co najmniej z zamiarem ewentualnym. • Sąd niższej instancji nie wykluczył możliwości, że oskarżony popełnił go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć (art. 9 § 2 kk). • Nawet profesjonalista (doradca podatkowy, biegły rewident) może popełnić błąd w interpretacji przepisów prawa podatkowego. • Sąd niższej instancji nie uwzględnił również, że wypowiedź podsądnego, iż miał on świadomość możliwości popełnienia błędu miała charakter stwierdzenia ogólnego. • Słabość wywodu Sądu niższej instancji, którego końcowym efektem było ustalenie, iż sprawca działał co najmniej z zamiarem ewentualnym (wynikowym). • Sąd niższej instancji nie miał podstaw do wyprowadzenia wniosku, że w zachowaniu W. P. (1) ujawnił się zamiar podawania w księgach rachunkowych nierzetelnych danych, czy też prowadzenia tych ksiąg wbrew przepisom ustawy, co było warunkiem koniecznym do przypisania mu przestępstwa z art. 77 pkt 1 uor.
Skład orzekający
Bożena Ziółkowska
przewodniczący
Hanna Bartkowiak
sprawozdawca
Aleksander Brzozowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa nierzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych, zwłaszcza w kontekście umyślności i możliwości popełnienia błędu przez przedsiębiorcę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, z uwzględnieniem zawiłości przepisów rachunkowych i podatkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie umyślności w przestępstwach gospodarczych i jak łatwo można popełnić błąd interpretacyjny, nawet prowadząc własną firmę. Pokazuje też rolę sądu odwoławczego w korygowaniu błędów sądu niższej instancji.
“Czy błąd w księgach to od razu przestępstwo? Sąd Okręgowy uniewinnił przedsiębiorcę.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.