II K 119/17

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XVII Karny - Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SWSO Wojciech Wierzbicki Protokolant: st. prot. sąd. Joanna Kurkowiak przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Okręgowej w Poznaniu Radosława Gorczyńskiego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2017 roku sprawy J. K. oskarżonego o popełnienie przestępstwa z art. 180a k.k. z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 8 czerwca 2017 roku sygn. akt II K 119/17 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; 2. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa zwrot kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze w wysokości 50 złotych i wymierza mu opłatę za drugą instancję w kwocie 100 złotych. SWSO Wojciech Wierzbicki Sygn. akt XVII Ka 979/17 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. akt II K 119/17 Sąd Rejonowy w Lesznie uznał oskarżonego J. K. za winnego tego, że w dniu 16 października 2015r. około godziny 7.35 w L. na ulicy (...) na drodze publicznej prowadził samochód osobowy marki M. (...) o nr rej. (...) nie stosując się do decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kat. (...) , C wydanej przez Starostę Powiatowego w N. S. nr KM.5520/2016/10 z dnia 18 czerwca 2010 r., tj. popełnienia przestępstwa z art. 180a k.k. i za to skazał go na karę 50 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych. Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego. Skarżący zarzucił wyrokowi obrazę prawa materialnego – art. 180a k.k. poprzez pominięcie faktu posiadania przez oskarżonego prawa jazdy wydanego na terenie Niemiec, obrazę przepisów postępowania – art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez dowolną ocenę dowodów oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym ustaleniu, że oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu. Na tej podstawie oskarżony wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie J. K. , ewentualnie uchylenie ww. wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się bezzasadna. Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo i wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe. Uzyskany w wyniku przewodu sądowego materiał dowodowy Sąd rzetelnie i obiektywnie rozważył wyciągając trafne, zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, logiczne wnioski. Swoje stanowisko Sąd Rejonowy należycie, przekonująco uzasadnił. W żadnej mierze Sąd orzekający nie dopuścił się dowolności w ocenie materiału dowodowego, zaś odtworzony właściwie stan faktyczny prawidłowo zinterpretował pod względem prawnym. Sąd drugiej instancji nie podzielił zarzutów, jakoby Sąd Rejonowy błędnie zinterpretował art. 180a k.k. , bezpodstawnie pominął fakt posiadania przez oskarżonego niemieckiego prawa jazdy, czy zignorował zapisy Konwencji wiedeńskiej o ruchu drogowym. Konwencja o ruchu drogowym zawarta w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 roku przewiduje, że każde z umawiających się Państw udzieli każdemu kierowcy, który znajdzie się na jego terytorium i który spełnia warunki przewidziane w załączniku 8, zezwolenia na prowadzenie na swoich drogach, bez ponownego egzaminu, pojazdów samochodowych należących do rodzaju lub rodzajów określonych w załączniku 9 i 10, na których prowadzenie po złożeniu dowodu swych kwalifikacji - kierowca uzyskał ważne pozwolenie, wydane przez właściwe władze innego umawiającego się Państwa. Jednocześnie jednak zastrzega, że umawiające się Państwo może pozbawić kierowcę prawa korzystania z ww. pozwolenia kiedy kierowca popełnił wykroczenie przeciwko krajowym przepisom ruchu, które pociągają za sobą cofnięcie pozwolenia na prowadzenie pojazdów samochodowych w myśl ustawodawstwa danego umawiającego się Państwa. W takim przypadku umawiające się Państwo, które pozbawiło prawa korzystania z pozwolenia, będzie mogło zatrzymać pozwolenie i przechowywać je aż do upływu okresu czasu, na który pozbawiono kierowcę korzystania z pozwolenia albo do chwili, gdy ten ostatni opuści obszar umawiającego się Państwa, jeśli jego wyjazd nastąpi przed upływem omawianego okresu pozbawienia pozwolenia. W myśl art. 42 ust. 1 Konwencji umawiające się Strony mogą cofnąć kierującemu, który na ich terytoriach popełnił wykroczenie pociągające za sobą w myśl ich ustawodawstwa cofnięcie prawa jazdy, uprawnienie do korzystania na ich terytoriach z posiadanego krajowego lub międzynarodowego prawa jazdy. W takim przypadku właściwa władza umawiającej się Strony lub jej organu terenowego, która cofnęła uprawnienie do korzystania z prawa jazdy, może m.in. zatrzymać prawo jazdy i przechować je przez okres, na który uprawnienie do korzystania z prawa jazdy zostało cofnięte, lub do czasu opuszczenia przez kierowcę jej terytorium, jeżeli wyjazd następuje przed upływem tego okresu. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Ol958/13 wyrażono pogląd, że jeżeli strona nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami na terytorium RP, to nie może także posługiwać się dokumentem prawa jazdy wydanym w obcym państwie . Aby ubiegać się o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami na terytorium RP strona musi spełnić wymogi określone w polskich – a nie zagranicznych – przepisach prawa. Nie mogą zyskać ochrony prawnej działania strony, która obchodząc przepisy prawa polskiego uzyskuje prawo jazdy na terytorium obcego państwa (Legalis nr 978036). Z kolei w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Op 605/14 wskazano, że z treści przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami wynika, że koniecznym warunkiem odzyskania zawieszonych uprawnień do kierowania pojazdami jest poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W świetle wskazanych wyżej regulacji ustawowych, egzamin sprawdzenia kwalifikacji ma być przeprowadzony przed właściwym polskim organem państwowym, a nie organem kraju, z którym Polska podpisała umowę międzynarodową i z której wynika zasada wzajemnego uznania dokumentów uprawniających do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Kwestie związane ze zwrotem zatrzymanego w danym kraju prawa jazdy nie są uregulowane przepisami Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu w dniu 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. Nr 5 poz. 40). Jest to materia regulowana wyłącznie prawem krajowym. Stosowanie Konwencji i poszanowanie dokumentów wydanych za granicą mają na celu ujednolicenie prawa i ułatwienie korzystania z raz nabytych uprawnień. Nie można jednak takich uregulowań wykorzystywać w celu ominięcia przepisów krajowych (Legalis nr 1198537). Z treści Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu w dniu 8 listopada 1968 r. wynika zatem, że jej celem jest honorowanie przez Państwa będące stronami Konwencji uprawnień (do prowadzenia pojazdów) nabytych przez określoną osobę na terytorium jednego z Państw – stron Konwencji. Jednak Konwencja w żadnej mierze nie zapewnia kierującemu, który na terytorium Państwa – strony umowy wskutek wykroczenia lub przestępstwa utracił uprawnienia do kierowania pojazdami, możliwości legalnego prowadzenia pojazdów na jego terytorium na podstawie dokumentu uzyskanego na terenie innego Państwa – strony. Konwencja nie zapewnia zatem swoistej „bezkarności”, polegającej na umożliwieniu osobie, która utraciła powyższe uprawnienia na terytorium jednego z Państw - stron, nieskrępowanego prowadzenia pojazdów na swoim terytorium na podstawie dokumentu wydanego w innym Państwie, będącym stroną Konwencji. Wręcz przeciwnie – Konwencja w art. 42 przewiduje sposób postępowania z takim kierującym, ukierunkowany na uniemożliwienie mu dalszego prowadzenia pojazdów na swoim terytorium na podstawie dokumentu wydanego w innym Państwie. Warto zauważyć, iż właśnie dlatego w ustawie z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami – w art. 12 ust. 5 zastrzeżono, iż prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. Oskarżony J. K. na mocy decyzji Starosty (...) z dnia 18 czerwca 2010 r. KM. 5520/216/10 utracił – wskutek przekroczenia dopuszczalnej sumy tzw. punktów karnych w ciągu roku - uprawnienia do prowadzenia pojazdów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Miał pełną świadomość takiego stanu rzeczy. Przepisy Konwencji Wiedeńskiej o ruchu drogowym nie dawały mu zaś prawa do prowadzenia pojazdów na terytorium Polski na podstawie dokumentu prawa jazdy wydanego na terytorium Niemiec (zresztą na podstawie uprawnień uzyskanych w Polsce – k. 120). Oskarżony przez wiele lat mieszkał w Polsce. Wiedział zatem, że obowiązywał art. 94 § 1 k.w., zgodnie z którym podlegał karze grzywny, kto (na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu) prowadzi pojazd, nie mając do tego uprawnienia. Prawdą jest, że w owym czasie nie istniało jeszcze przestępstwo z art. 180a k.k. , penalizujące prowadzenie (na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu) pojazdu mechanicznego nie stosując się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Jednak już wtedy było to działanie bezprawne. I takim pozostało (tyle, że już nie jako wykroczenie, lecz jako przestępstwo). Zgodnie zaś z art. 30 k.k. nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego bezprawności. W powyższych okolicznościach ewentualna nieświadomość oskarżonego J. K. w zakresie tego, że prowadzenie pojazdu wbrew decyzji o cofnięciu mu uprawnień stanowi przestępstwo, nie stanowiło nieświadomości bezprawności takiego czynu (gdyż już wcześniej czyn taki stanowił wykroczenie), a co więcej – nie była to nieświadomość usprawiedliwiona (gdyż bezprawność takiego zachowania nie była niczym nowym w polskim ustawodawstwie, w szeroko pojętym systemie prawa karnego). Skoro zaś przepisy Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu w dniu 8 listopada 1968 r. istnieją już blisko pół wieku – nieuzasadnione powoływanie się na nie również nie może być uznane za działanie w dobrej wierze. Skoro oskarżony J. K. wiedział, że w Polsce – na skutek popełnionych wykroczeń drogowych - utracił uprawnienia do prowadzenia pojazdów i nigdy później ich nie odzyskał, to planując wyjazd do Polski obowiązany był ustalić, czy na jej terytorium wolno mu prowadzić samochód na podstawie prawa jazdy wydanego w Niemczech. Nie czyniąc tego co najmniej godził się, że popełnia czyn zabroniony. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. oraz art. 3 ust. 1 w zw. z art. 8 Ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tj. Dz. U. z 1983 r. Nr 49 poz. 223 z późn. zm.) Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa zwrot kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze w kwocie 50 złotych i wymierzył mu opłatę za drugą instancję w kwocie 100 złotych. SWSO Wojciech Wierzbicki