II GZ 899/15

II GZ 899/15 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2015-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-11-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marzenna Zielińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3139/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-04-29
II GSK 4435/16 - Wyrok NSA z 2018-03-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3139/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 października 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 3139/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), nie uwzględnił wniosku R. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. (nr [...]), którą wspomniany organ uchylił w całości decyzję organu I instancji i w tym zakresie orzekł co do istoty, wymierzając skarżącej karę pieniężną w wysokości 93 091 zł za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia w październiku 2014 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spółka podniosła, iż wykonanie tej decyzji w kontekście dalszego działania spółki może spowodować wystąpienie znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Spółka stwierdziła również, że kapitał własny nie pokryje nałożonych kar, co doprowadzi do upadłości spółki. Sama utrata płynności w istocie skutkuje niemożnością prowadzenia działalności gospodarczej i grozi upadłością. Spółka załączyła do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2014 r. (strata w wysokości [...] zł), rachunek zysków i strat spółki oraz bilans za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. Zdaniem strony, wszelkie zaburzenia doprowadzające do podwyższenia wskazanej we wniosku wysokości straty spowodują nieodwracalne konsekwencje.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie skarżąca (zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika) nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, ponieważ wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie został dostatecznie uzasadniony. Strona jedynie ogólnikowo stwierdziła, że wszelkie zaburzenia doprowadzające do podwyższenia wskazanej we wniosku wysokości straty spółki spowodują nieodwracalne konsekwencje, a kara pieniężna w wysokości 93 091 zł doprowadzi do utraty płynności finansowej, a w konsekwencji do upadłości skarżącej. Zdaniem Sądu, również z dokumentów dołączonych do wniosku nie wynika, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutku lub znaczną szkodę, gdyż strata poniesiona z działalności gospodarczej w 2014 r. nie oznacza automatycznie utraty płynności finansowej. Sąd podkreślił przy tym, że wykazywanie przy dużych obrotach równocześnie wysokich kosztów uzyskania przychodów nie przesądza, że spółka nie dysponuje środkami finansowymi. Strata - mająca znaczenie dla rozliczeń podatkowych - nie oznacza bowiem braku środków finansowych.
Sąd pierwszej instancji uznał również, że z dokumentów przedstawionych przez skarżącą w żaden sposób nie wynika, iż sytuacja finansowa spółki jest na tyle trudna, aby konieczne było ogłoszenie upadłości. Spółka nadal funkcjonuje i brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że utraciła płynność finansową.
Sąd zauważył, że obowiązek uiszczenia kary pieniężnej nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie jest odwracalne. W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu kwoty pieniężnej orzeczonej w zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła R. Sp. z o.o. (zastępowana przez adwokata). Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewstrzymanie wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji mimo podniesionych przez skarżącą w skardze istotnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem przedmiotowej decyzji, przez co doszło do narażenia spółki na wystąpienie trudnych do odwrócenia dla niej skutków finansowych oraz znacznego pogorszenia płynności finansowej spółki, które to warunki na dzień wniesienia niniejszego zażalenia nie straciły na aktualności.
W uzasadnieniu autor zażalenie stwierdził w szczególności, że dla spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z okoliczności sprawy jasno wynika, że kapitał własny spółki nie pokryje nałożonych kar. Doprowadzi to o upadłości spółki. Strona stwierdziła, że uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji (rozumiane szeroko, jako wywołanie skutków prawnych) spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę. W 2014 r. spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł, zaś w 2015 r. sytuacja finansowa spółki uległa znaczącemu pogorszeniu, czego dowodem są dokumenty finansowe za okres od stycznia do sierpnia 2015 r., z których wynika, że na dzień 31 sierpnia 2015 r. przychód ze sprzedaży wyniósł 0 zł, koszty działalności gospodarczej [...] zł, łączna strata z działalności operacyjnej wyniosła [...] zł, a łączna strata z działalności gospodarczej wyniosła [...] zł. Zdaniem spółki, zestawienie to świadczy o niestabilnej sytuacji finansowej spółki, a wszelkie zaburzenie doprowadzające do podwyższenia wysokości straty spowodują nieodwracalne konsekwencje w postaci upadłości spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 93 091 zł.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że powodem takiej oceny było uznanie przez Sąd, że spółka jedynie ogólnikowo stwierdziła, iż wszelkie zaburzenia doprowadzające do podwyższenia wskazanej we wniosku wysokości straty spółki spowodują nieodwracalne konsekwencje, podczas gdy z dokumentów przedstawionych przez skarżącą w żaden sposób nie wynika, iż sytuacja finansowa spółki jest na tyle trudna, aby konieczne było ogłoszenie upadłości.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena nie jest prawidłowa.
Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia spółka nadesłała do akt sprawy szereg dokumentów dotyczących jej kondycji finansowej, m.in. kopię zeznania podatkowego CIT-8 za 2014 r. (w którym wykazano stratę w wysokości [...] zł), rachunek zysków i strat za 2014 r. (z którego wynika strata netto z działalności gospodarczej na koniec roku w wysokości [...] zł - przy przychodzie wynoszącym [...] zł), bilans za 2014 r. Dokumenty te w powiązaniu z wyjaśnieniami strony pozwalały na ocenę, czy w sprawie niniejszej istnieją podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może się ograniczyć do analizy sytuacji materialnej strony jedynie w kontekście wykonania zaskarżonej decyzji, ale konieczne jest też uwzględnienie pozostałych, toczących się, jak i niedawno zakończonych spraw dotyczących nałożenia kar pieniężnych. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu znana jest okoliczność, że w grudniu 2015 r. w co najmniej czterech sprawach sądy administracyjne prawomocnie oddaliły wnioski skarżącej spółki o wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych (vide postanowienia NSA: z 11 grudnia 2015 r. o sygn. akt II GZ 841/15 i II GZ 856/15 oraz z 15 grudnia 2015 r. o sygn. akt II GZ 857/15 i II GZ 860/15). Łączna wysokość kar pieniężnych nałożonych w decyzjach kontrolowanych w tych sprawach wyniosła ponad 367 000 zł.
Mając na uwadze dokumenty wskazujące na kondycję finansową strony oraz znaczną wysokość kar pieniężnych nałożonych już na spółkę w decyzjach podlegających wykonaniu, należało przyjąć, że bezpośrednim skutkiem natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji (czyli zapłaty kary pieniężnej w wysokości 93 091 zł) będzie wzrost strat ekonomicznych przedsiębiorstwa, zaś ich następstwem może być utrata płynności finansowej przedsiębiorstwa.
Na trafność takiej oceny wskazuje również analiza rachunku zysków i strat spółki za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2015 r. (którego kopia została przedłożona wraz z zażaleniem), z którego wynika, że w okresie tym spółka nie wygenerowała żadnego przychodu, zaś strata netto wyniosła [...] zł.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może - w kontekście całokształtu okoliczności - spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci realnej możliwości ogłoszenia upadłości spółki, co mogłoby doprowadzić do utraty jej bytu prawnego przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny - działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
PG