II GZ 88/26

II GZ 88/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 października 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 708/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi K. F. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2025 r. nr NEP.906.96.2.2025 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 20 października 2025 r. w sprawie ze skargi K. F. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2025 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Pismem z dnia 18 sierpnia 2025 r. K. F. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2025 r. nr NEP.906.96.2.2025 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanym na wstępie postanowieniem stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej obowiązku o charakterze niepieniężnym – obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zdaniem Sądu, jest to zatem akt, który nie dokonuje zmian w zakresie praw lub obowiązków strony skarżącej, w szczególności nie nakłada na nią powinności określonego zachowania się i nie tworzy po jej stronie uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania). W konsekwencji, w ocenie WSA, wniosek o wstrzymanie wykonania w sprawie niniejszej nie mógł zostać uwzględniony.
Mające na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Skarżący nie zgadzając się z postanowieniem Sądu pierwszej instancji wniósł zażalenie w którym zaskarżył je w całości zarzucając mu rażące naruszenie przepisów prawa, tj.:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
• Art. 61 par. 3 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez jego błędną wykładnie i nieuzasadnione przyjęcie, iż na gruncie niniejszej sprawy wstrzymanie zaskarżonego aktu/ czynności nie nadaje się do wykonania w sytuacji, gdy wykonanie aktu administracyjnego dotyczy aktu zobowiązującego do wykonania obowiązku szczepiennego dziecka oraz zapłaty grzywny w celu przymuszenia do wykonania tego obowiązku - a zatem dokonuje zmian w zakresie obowiązków Skarżącego, tworząc po jego stronie obowiązek o charakterze materialnoprawnym.
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów - na fakt wykazania materialnej i bytowej, zasadności wstrzymania wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny, zasadności stanowiska w sprawie Skarżącego.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 07 lipca 2025 r., oraz poprzedzających je postanowień (w zakresie obowiązku uiszczenia grzywny) - zgodnie ze złożonym wnioskiem w piśmie z dnia 18 sierpnia 2025 r. (skarga do WSA) lub względnie z daleko posuniętej ostrożności procesowej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy (w przypadku uznania konieczności zbadania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.).
W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Na wstępie podnieść należy, że Sąd rozpoznając ww. wniosek obowiązany jest zbadać trzy kwestie: czy wskazany we wniosku akt nadaje się do wykonania, a jeśli tak, to czy strona skarżąca w sposób przekonujący podała okoliczności przemawiające za udzieleniem jej ochrony tymczasowej, a także czy wskazane przez wnioskodawcę okoliczności istnieją i dają podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 1377/11). Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy zatem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub nałożenie obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, że wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, podjętego w toku postępowania egzekucyjnego, nie mógł zostać uwzględniony. WSA nie mógł bowiem zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym z uwagi na to, iż przedmiotem skargi do sądu jest postanowienie organu dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zaskarżone postanowienie nie nakłada na Skarżącego żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, orzekając jedynie o oddaleniu zarzutów zgłoszonych przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe, bowiem ze swej natury nie podlega ono wykonaniu.
Podnoszona przez Skarżącego w zażaleniu argumentacja koncentruje się na konieczności uiszczenia grzywny w związku z niewykonaniem obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, które to postanowienie nie jest wydane w granicach sprawy, będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. istnieje możliwość wstrzymania wykonania aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jak przyjmuje się przy tym w orzecznictwie, pod pojęciem "w granicach tej samej sprawy" należy rozumieć sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99; postanowienia NSA z dnia: 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 479/12; 20 września 2011 r., sygn. akt II OZ 801/11; 8 października 2013 r., sygn. akt I OZ 851/13).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym, do którego wstrzymania wykonania domaga się Skarżący - nie jest postanowieniem wydanym w granicach sprawy, będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Tym przedmiotem jest bowiem postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2025 r., którym organ oddalił zarzuty zgłoszone przez Skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Przedstawione powyżej rozumienie pojęcia "w granicach tej samej sprawy" nie uzasadnia zatem wstrzymania wykonania postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest postanowienie o nieuwzględnieniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W ujęciu materialnym są to dwie odrębne sprawy, w których rozstrzygnięcia zostały wydane przez dwa różne organy i dotyczyły innych przedmiotowo kwestii. Inna była również podstawa prawna do ich wydania.
Mając na uwadze powyższe, nie ma uzasadnienia wnioskowane przez Skarżącego wstrzymanie wykonania postanowienie w zakresie obowiązku wykonania grzywny.
Należy też wskazać, że wobec braku przedmiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia, niecelowe stało się ocenienie, czy złożony przez stronę wniosek o wstrzymanie jego wykonania został należycie uzasadniony, a skarżący uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności świadczące o tym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wobec powyższego, skoro w sprawie nie doszło do naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., zaś Sąd I instancji prawidłowo zauważył, że przedmiotowe postanowienie wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych nie mieści się w katalogu czynności podlegających wstrzymaniu, wniesione zażalenie podlegało oddaleniu jako bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Odnosząc się do wniosku organu w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw prawnych do wydania orzeczenia w tym zakresie w postanowieniu rozpoznającym zażalenie. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).