II GZ 848/25

II GZ 848/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1984/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi K. Ż. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr ZPŚ.642.935.2025.HST w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 lipca 2025r., sygn. akt V SA/Wa 1984/25, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi K. Ż. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Ministra Zdrowia (dalej: Organ) z 30 kwietnia 2025 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Sąd I instancji uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania postanowienia podniósł, że wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie został w żaden sposób uzasadniony. Pełnomocnik wnioskodawczyni nie określił nawet, czy w jej przypadku zachodzi "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody", czy też "niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Jednocześnie w uzasadnieniu skargi, poza zarzutami odnoszącymi się bezpośrednio do zaskarżonego postanowienia, których Sąd na tym etapie rozpoznawania wniosku nie bierze pod rozwagę, Skarżąca nie zawarła żadnych twierdzeń odnoszących się wprost do wniosku i przemawiających za jego uwzględnieniem.
Zdaniem WSA, Skarżąca nie dopełniła ciążących na niej obowiązków wykazania zasadności złożonego wniosku w zakresie uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Brak jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o kondycji majątkowej Skarżącej uniemożliwiał dokonanie przez Sąd oceny wpływu obciążeń finansowych na rzeczywistą i najbardziej aktualną sytuację Skarżącej w przypadku uiszczenia nałożonej grzywny i opłaty za wydanie postanowienia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: orzeczenia P. w P. z dnia 8 listopada 2023 r., decyzji Burmistrza A. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, decyzji Burmistrza A. z dnia 28 listopada 2023 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, decyzji Burmistrza A. z dnia 31 października 2024 r. o przyznaniu zasiłków rodzinnych - celem wykazania sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej Skarżącej, trudnej sytuacji finansowej rodziny, niepełnosprawności córki Skarżącej, wysokości przysługujących świadczeń i zasiłków; potwierdzeń przelewów bankowych na konto Banku [...] tytułem spłaty rat zaciągniętego kredytu hipotecznego – celem wykazania: sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej skarżącej, trudnej sytuacji finansowej rodziny, wysokości miesięcznej raty kredytu hipotecznego spłacanego przez Skarżącą i jej męża.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono obrazę przepisu prawa procesowego, mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy jego wykonanie - zważywszy na sytuację rodzinną, osobistą i majątkową Skarżącej - spowodowuje niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca podniosła, że mąż Skarżącej prowadzi własną działalność gospodarczą, w ramach której zajmuje się produkcją mebli kuchennych, co generuje dochód w wysokości ok. 4.000 zł miesięcznie. Skarżąca nie jest w stanie pracować ze względu na konieczność opieki nad dwuletnim synem, a przede wszystkim nad córką, u której P. w P. orzeczeniem z dnia 8 listopada 2023 r. stwierdził niepełnosprawność ze względu na całościowe zaburzenia rozwojowe w stopniu znacznym, skutkujące koniecznością systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych. Ponadto córka Skarżącej jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, w konsekwencji czego wymaga stałej opieki osoby dorosłej. Rodzina otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia na córkę Skarżącej w wysokości 3.287 zł miesięcznie, zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności córki w wysokości 215,84 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny na córkę w wysokości 124 zł miesięcznie wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji w kwocie 110 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny na syna w wysokości 95 zł miesięcznie. Zarówno córka, jak i syn Skarżącej są także beneficjentami świadczenia wychowawczego 800+. Skarżąca wraz z mężem spłaca co miesiąc ratę kredytu hipotecznego w wysokości ok. 3.200 - 3.400 zł miesięcznie. Skarżąca stwierdziła, że na utrzymanie rodziny, domu i realizację codziennych potrzeb pozostaje jedynie ok. 4.000 zł na 4 członków rodziny. Tym samym wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki.
W odpowiedzi na zażalenie Organ przedstawił stanowisko w sprawie oraz stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegało oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwe tylko wtedy, gdy zostaną przedstawione i uprawdopodobnione przez wnioskodawcę szczególne okoliczności realizujące przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; opublikowane, jak dalej cytowane: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek wskazania i wykazania (co najmniej na poziomie wiarygodnego prawdopodobieństwa) tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy, natomiast do sądu administracyjnego należy ocena, czy i w jakim zakresie powyższe okoliczności związane z wykonaniem zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności) mogą zostać ocenione jako świadczące o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki materialne uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odwołują się do takich okoliczności faktycznych związanych z wykonaniem treści zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności), które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia lub inne formy rekompensaty, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu nadzwyczajnych działań lub dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków (por. postanowienia NSA z: 25 kwietnia 2023r., sygn. akt II GSK 232/23; 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II GZ 194/23; 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 979/23; 5 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 41/24; 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GZ 170/24; 9 lipca 2025 r, sygn. akt II GZ 507/25).
Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że Strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie nałożenia kary grzywny, nie wspominając o co najmniej uprawdopodobnieniu okoliczności mieszczących się w przesłankach określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji/postanowienia uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z 9 października 2013r., sygn. akt II FSK 2505/13).
Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji słusznie ocenił, że nie zachodziły podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia, bowiem wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie został uzasadniony. Natomiast dopiero w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymanie wykonania decyzji Strona wskazała na przesłanki, które w jej przekonaniu uzasadniały zastosowanie tej formy ochrony tymczasowej.
Wymaga podkreślenia, że ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi ponadto wyjątek od wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. zasady wykonywania ostatecznych aktów i czynności administracyjnych, co uzasadnia restryktywne wykładanie oraz stosowanie przepisów regulujących powyższą instytucję procesową.
Odnosząc się do twierdzeń zażalenia, do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły doprowadzić wyjaśnienia w nim zawarte, poparte dołączonymi do niego dokumentami. Wymaga podkreślenia, że zażalenie na postanowienie Sądu I instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to bowiem jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu I instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Jego istotą jest kontrola legalności wymienionych w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnych postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 332/12 i przytoczone w nim orzecznictwo). Za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I GZ 367/23; z 12 listopada 2019 r., sygn. akt I OZ 1054/19; z 12 października 2018 r., sygn. akt I OZ 937/18; z 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16; z 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11; z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 212-213).
Podanie zatem przez Stronę dopiero na etapie zażalenia okoliczności na poparcie swojego stanowiska, związanych z sytuacją osobistą, rodzinną i majątkową Skarżącej, trudną sytuacją finansową rodziny, niepełnosprawnością córki Skarżącej, wysokością przysługujących świadczeń i zasiłków, wysokością miesięcznej raty kredytu hipotecznego spłacanego przez Skarżącą i jej męża - nie mogło odnieść zamierzonego przez nią skutku.
Na marginesie trzeba zauważyć, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, Strona może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. W interesie Strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.