II GZ 820/25

II GZ 820/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Andrzej Skoczylas
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Wyłączono sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 19, art. 22 § 1-2, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej żądania sędzi NSA Patrycji Joanny Suwaj wyłączenia od orzekania w sprawie z zażalenia P. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 431/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. w S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 10 lutego 2025 r. nr PR.5432.11.2025/GB w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia wyłączyć sędzię NSA Patrycję Joannę Suwaj od orzekania w sprawie.
Uzasadnienie
I
Przewodnicząca Wydziału II zarządzeniem z 5 grudnia 2025 r. skierowała na posiedzenie niejawne w dniu 17 grudnia 2025 r. sprawę o sygn. akt II GZ 820/25 z zażalenia P. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 431/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. w S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z 10 lutego 2025 r. w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, wyznaczając do składu orzekającego sędzię NSA Patrycję Joannę Suwaj.
W piśmie z 16 grudnia 2025 r. sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj, powołując się na art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej ppsa), wniosła o wyłączenie od orzekania w sprawie z powodu istnienia okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do Jej bezstronności. Wyjaśniła, że Prezes Zarządu Spółki wnoszącej zażalenie – (...), jest Jej siostrzeńcem.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 ppsa) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 ppsa) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 ppsa). Na mocy art. 193 ppsa przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2018 r., sygn. akt I OZ 1022/18 - treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Artykuł 19 ppsa stanowi, że wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony może nastąpić wtedy, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Powołany przepis zawiera więc wyrażenia nieostre, wieloznaczne, mogące obejmować wiele różnorodnych stanów faktycznych. W związku z tym w sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 ppsa, do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Należy mieć również na uwadze to, że z woli ustawodawcy to do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze oświadczenie wyznaczonej do orzekania w sprawie sędzi NSA Patrycji Joanny Suwaj, że Prezes Zarządu Spółki wnoszącej zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest Jej siostrzeńcem, doszedł do przekonania, że zachodzi "okoliczność tego rodzaju", która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do Jej bezstronności.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezwykle istotne znaczenie dla oceny kwestii obiektywizmu sędziego ma zewnętrzny, społeczny odbiór zaistniałych okoliczności. W tym ujęciu instytucja wyłączenia sędziego ma zapewniać także budowanie zaufania społecznego do organów sprawujących wymiar sprawiedliwości. Postępowanie musi być zatem prowadzone tak, aby nie stwarzać nawet pozornego wrażenia lekceważenia standardów zachowania bezstronności, będącej przecież uzewnętrznieniem niezawisłości sędziowskiej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1110/08; z 27 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 1020/09). Wyłączenie sędzi NSA Patrycji Joanny Suwaj przyczyni się do usunięcia choćby potencjalnych wątpliwości co do Jej bezstronności w zaistniałych okolicznościach stanu faktycznego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 ppsa oraz art. 193 ppsa, postanowił jak w sentencji.