II GZ 773/25

II GZ 773/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2189/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-04-15
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i odrzucono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6 , art. 64 § 3 , art. 184 , art. 197 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 2189/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 2189/24 w sprawie ze skargi A.S.A. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr DPS-DPSZPO.4560.6.2024.MZ w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; 2. zwrócić z urzędu A. S.A. w W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 września 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 2189/24, po rozpoznaniu wniosku A. S.A. w W. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 2189/24 w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: Komisja, KNF) z 18 kwietnia 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Sąd I instancji orzekał na stępującym stanie sprawy:
Sąd I instancji cytowanym wyrokiem, sygn. akt VI SA/Wa 2189/24 oddalił skargę Spółki na ww. decyzję Komisji w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.
Spółka od momentu wniesienia skargi reprezentowana jest przez dwóch profesjonalnych pełnomocników: r.pr. K. S. i adw. P. W. posiadających ten sam adres do doręczeń.
Na rozprawie przed WSA oraz na publikacji wyroku w dniu 15 kwietnia 2025 r. stawił się pełnomocnik Strony - adw. P. W., który 15 kwietnia 2025 r. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku WSA i jego doręczenie wraz z uzasadnieniem.
Po sporządzeniu uzasadnienia wyroku, odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Strony – adw. P. W. na wskazany we wniosku adres do doręczeń. Jednak korespondencja ta, po dwukrotnym awizowaniu, wróciła do Sądu z adnotacją "zwrot po terminie" i została uznana za doręczoną w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) w dniu 10 czerwca 2025 r.
Termin na wniesienie skargi kasacyjnej upłynął zatem 10 lipca 2025 r.
Pismem z 15 września 2025 r., pełnomocnik Spółki – adw. P. W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując , że:
1. Niedochowanie terminu nastąpiło wskutek okoliczności, na które ani Skarżący kasacyjnie, ani też jego pełnomocnicy, nie mieli i nie mogli mieć jakiegokolwiek wpływu. Takimi to okolicznościami jest zaadresowanie przesyłki pocztowej przez Pracownika WSA na nieistniejący i niefunkcjonujący w tym postępowaniu adres.
2. O powyższej okoliczności dowiedzieliśmy się 8 września 2025 r. w trakcie przeglądania akt sprawy sądowoadministracyjnej; wtedy też pozyskaliśmy "zdjęcia" wyroku wraz z uzasadnieniem. Tym samym spełniony jest warunek z art. 87 § 1 p.p.s.a.
3. Od momentu uchybienia terminu nie upłynął jeszcze okres 1 roku. Tym samym spełniony jest warunek z art. 87 § 5 p.p.s.a.
4. Oczywistym jest to, że domniemane uchybienie tego terminu powoduje dla Skarżącego kasacyjnie negatywne konsekwencje procesowe, którymi byłoby odrzucenie skargi kasacyjnej (ujemne skutki w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego). Tym samym spełniony jest warunek z art. 86 § 2 p.p.s.a.;
5. Wraz z niniejszym wnioskiem składamy skargę kasacyjną. Tym samym spełniony jest warunek z art. 87 § 4 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił przesłanki przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności, określone w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. Podkreślił, że brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Zauważył, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, gdyż to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ profesjonalny pełnomocnik posiada stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo.
Odnosząc powyższe do wniosku Spółki, WSA stwierdził, że pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Za takie nie mogły być uznane okoliczności wskazane we wniosku.
Pełnomocnik Spółki jako przyczynę niezachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upatrywał w nieprawidłowym w jego ocenie zaadresowaniu przesyłki zawierającej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednakże, w ocenie WSA, przesyłka zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem została wysłana na prawidłowy, ten sam adres wskazany zarówno w skardze, jak i we wniosku o sporządzenie uzasadnienia tj. "Kancelaria [...]". O prawidłowości zaadresowania świadczy również fakt, że przesyłka nie została zwrócona z powodu błędnego adresu, lecz jak wynika z adnotacji na przesyłce, była dwukrotnie awizowana w dniach 27 maja 2025 r. i 4 czerwca 2025 r., a zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w Urzędzie Pocztowym pozostawiono w drzwiach adresata (Kancelaria [...]). Brak odbioru awizowanej korespondencji przez okres dwóch tygodni jednoznacznie świadczył, że pod wskazanym adresem do korespondencji nikt nie przebywa. Powyższe potwierdza również fakt, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony skarżącej podał zupełnie inny adres, właściwy dla obu pełnomocników reprezentujących skarżącą Spółkę.
W świetle powyższych okoliczności, zdaniem Sądu, uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było zaniedbaniem pełnomocników Skarżącej i świadczyło o braku należytej staranności przy prowadzeniu sprawy.
Z powyższych względów Sąd I instancji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.
Spółka nie zgodziła się z postanowieniem WSA i zaskarżyła je w całości zażaleniem. Wnosiła w nim o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przywrócenie przez NSA terminu na wniesienie skargi kasacyjnej. Sądowi i w konsekwencji zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj.: naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. przepisu z art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez odmowę przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo okoliczności spełnienia przesłanki przywrócenia uchybionego terminu z art. 86 § 1 p.p.s.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Skarżąca Kasacyjnie została w rezultacie takiego działania pozbawiona konstytucyjnego prawa do sądu i prawa do procesu (tj. prawa do wniesienia i rozpoznania przez NSA skargi kasacyjnej oraz prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego.
Organ- Komisja w odpowiedzi na zażalenie wnosił o oddalenie zażalenia.
W piśmie procesowym z 5 listopada 2025 r. będącym repliką na odpowiedź organu na zażalenie pełnomocnik Spółki podtrzymał stanowisko zgłoszone w zażaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Zażalenie Spółki zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnicze znaczenie ma, co jest sporne w niniejszej sprawie, przyjęcie przez Sąd I instancji, że odpis wyroku WSA z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 2189/24 wraz z uzasadnieniem tego wyroku został prawidłowo doręczony pełnomocnikowi Spółki w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a., w dniu 10 czerwca 2025 r. i wobec tego Spółka uchybiła 30-dniowemu terminowi na wniesienie skargi kasacyjnej. Z kolei we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu tego terminu, a w szczególności nie wykazała, aby wspomniany odpis wyroku WSA wraz z uzasadnieniem nie został prawidłowo jej doręczony.
Przede wszystkim ze stanowiskiem Sądu I instancji co do skuteczności doręczenia korespondencji zawierającej odpis wyroku WSA i jego uzasadnienia nie można się zgodzić, co z kolei miało istotny wpływ na ustalenie, czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż na mocy art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Już zatem treść powołanego przepisu przesądza, że bezwzględną przesłanką jego zastosowania jest uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej. Innymi słowy wniosek o przywrócenie terminu można złożyć wyłącznie wtedy, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym - w niniejszej sprawie wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienia NSA z: 18 czerwca 2025 r., sygn. akt II OZ 946/25; 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GZ 487/23, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie było sporne, że Spółka reprezentowana przez pełnomocnika – adw. P.W. złożyła 15 kwietnia 2025 r. do WSA wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 2189/24 oddającego jej skargę i o doręczenie tego uzasadnienia wraz z odpisem wyroku, zgodnie z wymogiem art. 141 § 2 p.p.s.a. We wniosku pełnomocnik podał jako adres do doręczeń: Kancelaria [...] (wniosek, k.– 259 akt sąd.). Przesyłka zawierająca odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem została zaadresowana przez WSA: adw. P. W. Kancelaria [...] (vide: koperta wraz z drukiem zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, w skrócie – z.p.o., k.- 305 akt sąd.). Ze stempli na tej przesyłce i adnotacji doręczyciela wynika, że przesyłka ta została nadana 23 maja 2025 r., była dwukrotnie awizowana: 27 maja 2025 r. i 4 czerwca 2025 r., a przez ten czas pozostawiona w urzędzie pocztowym, o czym umieszczono 27 maja 2025 r. zawiadomienie w drzwiach adresata, a 11 czerwca 2025 r. zwrócona jako nie podjęta w terminie. Sąd I instancji w oparciu o regulacje art. 73 p.p.s.a. przyjął, że doszło do skutecznego doręczenia zastępczego, czego skutkiem było przyjęcie fikcji, że przesyłka została doręczona w dniu 10 czerwca 2025 r. Oznaczałoby to, że zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a., od 10 czerwca 2025 r. rozpoczął bieg 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej od omawianego wyroku, w którym Spółka tego środka odwoławczego nie wniosła.
Jednakże należy zgodzić się ze Skarżącą, że przesyłka nie została prawidłowo zaadresowana, gdyż zabrakło w niej elementu wskazującego jednoznacznie radcę prawnego, do którego kancelarii miała być korespondencja przesłana, a zawartego w adresie do doręczeń wskazanym przez adw. P. W.: "K. S. r.pr. K. S.". Element ten znajdował się, zarówno w adresie do doręczeń dla pełnomocników Spółki, wskazywanym zarówno w spornym wniosku (k. – 259 akt sąd.), jak i w skardze do WSA (k.- 2 akt sąd.). Szczególnie, jak wykazywali oboje pełnomocnicy we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k.- 318-319 akt sąd.) oraz w zażaleniu (k. – 452 i nast. akt sąd.) adw. P. W. nie funkcjonował pod tym adresem. W rezultacie adres umieszczony na kopercie zawierającej uzasadnienie wyroku i odpis wyroku oraz z.p.o. nie odpowiadał adresowi podawanemu w wyżej wymienionych pismach procesowych. Nie można więc podzielić stanowiska WSA, że sporna przesyłka została wysłana na adres podany przez pełnomocników w skardze, jak i we wniosku z 15 kwietnia 2025 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Odpis odpowiedzi KNF na skargę i zawiadomienie o terminie rozprawy (k. -106, 109 akt sądowych) zostały przesłane na adres: r.pr. K. S. Kancelaria [...], też niepełny ale identyfikujący osobę prowadzącą tę kancelarię. Okoliczność, że doręczyciel awizował sporną przesyłkę, a nie zwrócił z adnotacją, że adresat nieznany nie mogło przemawiać za prawidłowością doręczenia zastępczego, gdyż pełnomocnicy wykazywali, że w budynku przy ul S. mają siedzibę i inne kancelarie, czego Sąd nie podważył. W tej sytuacji powyższa adnotacja na z.p.o. nie oznaczała, że awizo było pozostawione w drzwiach kancelarii radcy prawnego K. S., skoro sporna przesyłka była adresowana do adw. P. W. bez jednoznacznego wskazania, że ma być doręczona do Kancelarii [...] r. pr. K. S.
Wobec powyższego nie można przyjąć, że adres do doręczeń, podany przez pełnomocnika Spółki we wniosku z 15 kwietnia 2025 r. o sporządzenie uzasadnienia, został prawidłowo wpisany na spornej przesyłce i spełniał wymogi z art. 67 § 5 p.p.s.a., a tym samym z art. 73 § 1 i 2 p.p.s.a.
Oznacza to, że WSA w rezultacie niezasadnie przyjął, iż nastąpiła fikcja prawna doręczenia spornej przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. z dniem 10 czerwca 2025 r.
Wobec powyższego w niniejszej sprawie wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był niedopuszczalny, gdyż nie zostało doręczone skutecznie uzasadnienie spornego wyroku wraz z jego odpisem, mające stanowić załatwienie wniosku złożonego w WSA przez adw. P. W. 15 kwietnia 2025r., a tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym nie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 88 pp.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem tygodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. Natomiast wniosek jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności. Wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny między innymi, gdy w ogóle nie było uchybienia terminu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie, będące konsekwencją wadliwego zastosowania art. 86 § 1 w zw. z art. 87 p.p.s.a. oraz pominięcia zastosowania art. 88 w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a., podlega uchyleniu i – wobec uznania, że w istota sprawy przywrócenia terminu została dostatecznie wyjaśniona – zastąpieniu przez orzeczenie o odrzuceniu niedopuszczalnego z mocy ustawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 w zw. z art. 86 § 1 i art. 193 p.p.s.a.).
Mając na względzie przywołane wyżej argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 w zw. z art. 86 § 1 i art. 193 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt 1).
O zwrocie z urzędu Skarżącemu wpisu od zażalenia (pkt 2.) NSA orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1427).