II GZ 769/25

II GZ 769/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1785/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w C. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1785/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. Sp. z o.o. w C. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2025 r. oraz poprzedzającą ją decyzji, w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Odmawiając uwzględnia wniosku spółki WSA stwierdził, że dla wykazania spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie jest wystarczające samo powołanie się na te przesłanki, ponieważ uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony, świadczącymi o aktualnej jej kondycji finansowej. W ocenie WSA, przytoczone przez skarżącą argumenty z powołaniem się na ustawowe przesłanki wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, nie zostały poparte żadnymi konkretnymi wyliczeniami czy dokumentami. W świetle przedstawionej przez spółkę argumentacji, wobec nieprzedstawienia stosownych dokumentów, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, a zatem brak było podstaw do udzielenia jej ochrony tymczasowej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, zaskarżając to postanowienie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo wykazania przez Skarżącą, że w przypadku niewstrzymania wykonalności decyzji cofającej zezwolenie, zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności:
a) konieczność utylizacji asortymentu aptecznego na kwotę ponad 500 000 zł,
b) konieczność rozwiązania umowy najmu (którego miesięczne koszty przekraczają 14 000 zł), skutkującą trwałą utratą zezwolenia (niezależnie od rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie skargi na decyzję cofającą zezwolenie), bowiem zezwolenie jest wydawane na konkretną lokalizację, a Skarżąca - jako podmiot niespełniający wymogów określonych w art. 99 ustawy Prawo farmaceutyczne - nie może wnioskować o wydanie nowego zezwolenia, co sprawia, że utrata przez nią zezwolenia ma charakter trwały i nieodwracalny,
c) konieczność zwolnienia pracowników apteki, skutkującą poniesieniem kosztów, jak również utratą zaufanego personelu fachowego, co jest szczególnie odczuwalne z uwagi na ustawowy wymóg obecności farmaceuty w godzinach otwarcia apteki (art. 92 ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz problemy z dostępnością farmaceutów na rynku pracy (Chęciny posiadają jedynie 4.300 mieszkańców),
d) utrata zaufanych klientów, obejmująca zarówno indywidualnych pacjentów, jak również klientów instytucjonalnych (Dom Pomocy Społecznej, którego pensjonariusze wymagają stałej opieki oraz przyjmowania asortymentu aptecznego).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji służy ochronie tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby wywołać decyzja ostateczna, zanim zostanie przeprowadzona sądowoadministracyjna kontrola jej legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, okoliczności i faktów, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 marca 2024 r., sygn. I GZ 321/24; 26 listopada 2007 r., sygn. II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. II FZ 106/11; 28 września 2011 r., sygn. I FZ 219/11).
Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Z ugruntowanej w orzecznictwie NSA wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony (zob. np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20).
Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19).
Strona powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające złożenie samego wniosku z przytoczeniem w jego uzasadnieniu w sposób lakoniczny okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA: z 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19).
Jak wynika z powyższego, ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji wnioskodawcy, dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (np. postanowienie NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II GZ 249/20; LEX nr 3053636).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie wykazała, że zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie wobec niej instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a., a zatem prawidłowo sąd pierwszej instancji oceniając wniosek spółki w świetle przywołanych ustawowych przesłanek uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ braki wniosku, w zakresie zawartej w nim argumentacji, a przede wszystkim braku dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do skarżącej instytucji ochrony tymczasowej. Rację ma sąd I instancji, że w przypadku cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki skarżąca utraci możliwość zarobkowania w odniesieniu do przedmiotowej apteki. Nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów finansowych, świadczących o aktualnej kondycji finansowej, a to uniemożliwiło Sądowi I instancji dokonanie oceny konsekwencji wykonania tej decyzji dla skarżącej. Nie wykazała w szczególności, jakie posiada aktywa i jakie niezbędne wydatki ponosi. W istocie więc nie wykazała wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla działalności spółki. A zatem nie można przyjąć, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Rzetelne zobrazowanie sytuacji majątkowej, poparte stosowną dokumentacją, pozwoliłoby na stwierdzenie, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem nawet w zażaleniu, lakonicznie umotywowanym, powołując się na szacunkowe, przewidywane straty z tytułu nieprowadzenia działalności wskutek cofnięcia zezwolenia, skarżąca nie odniosła ich do aktualnej sytuacji finansowej.
Należy ponownie podkreślić, że instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady jej wykonalności i służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od których zaistnienia ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz nie musi tego robić.
W tej sprawie skarżąca nie wykazała wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. błędnie wychodząc z założenia, że sąd pierwszej instancji powinien wniosek uwzględnić opierając się jedynie na przekonaniu wnioskodawcy, że takie przesłanki zachodzą.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.