II GZ 767/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-09
NSAAdministracyjneWysokansa
wstrzymanie wykonaniacofnięcie zezwoleniaaptekaprawo farmaceutycznepostępowanie sądowoadministracyjneskarżącyorganzażalenieNSAWSA

NSA uchylił postanowienie WSA o wstrzymaniu wykonania decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki, wskazując na zbyt ogólną interpretację przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.

NSA rozpoznał zażalenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego na postanowienie WSA o wstrzymaniu wykonania decyzji cofającej zezwolenie na prowadzenie apteki. Sąd pierwszej instancji uznał wniosek za zasadny, wskazując na ryzyko znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącej. NSA uchylił to postanowienie, stwierdzając, że WSA dokonał błędnej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a., uznając typowe skutki cofnięcia zezwolenia za podstawę do wstrzymania wykonania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które wstrzymało wykonanie decyzji GIF cofającej zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Sąd pierwszej instancji uznał wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji za zasadny, opierając się na przedstawionych przez nią dokumentach i okolicznościach, które miały uprawdopodobniać ryzyko znacznej szkody majątkowej i niemajątkowej oraz trudnych do odwrócenia skutków. Wśród argumentów skarżącej znalazły się m.in. wysokie koszty utrzymania lokalu, konieczność zwolnienia personelu, ryzyko utraty wykwalifikowanych pracowników, konieczność utylizacji towaru o znacznej wartości oraz utrata stałych klientów i pacjentów z otwartymi receptami. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej wykładni i zastosowania art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. NSA podkreślił, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji jest wyjątkiem od zasady i wymaga restryktywnej interpretacji przesłanek. Sąd wskazał, że typowe skutki cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki, takie jak utrata dochodów, zaburzenie płynności finansowej, konieczność zwolnienia pracowników czy utylizacji towaru, nie mogą być automatycznie uznawane za znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu tego przepisu. NSA nakazał ponowne rozpoznanie wniosku przez WSA, uwzględniając jego wytyczne interpretacyjne, a także ocenę twierdzenia GIF o faktycznym wykonaniu decyzji cofającej zezwolenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, typowe skutki cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki nie mogą być automatycznie uznawane za znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji jest wyjątkiem i wymaga restrykcyjnej interpretacji. Wskazał, że cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki wiąże się z normalnymi, przewidywalnymi konsekwencjami finansowymi i organizacyjnymi, które nie spełniają przesłanek nadzwyczajności wymaganych przez przepis.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wstrzymanie wykonania decyzji jest środkiem tymczasowym stosowanym w wyjątkowych sytuacjach, gdy wykonanie może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Typowe konsekwencje cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki nie spełniają tych przesłanek.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 61 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 166

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 232 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2

u.p.f. art. 99 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Dz.U. 2024 poz 935 art. 61 § § 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA dokonał błędnej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a., uznając typowe skutki cofnięcia zezwolenia za podstawę do wstrzymania wykonania decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji jest środkiem tymczasowym wymagającym restrykcyjnej interpretacji. Należy zbadać, czy decyzja cofająca zezwolenie na prowadzenie apteki nie została już faktycznie wykonana.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej i przedstawione dokumenty uzasadniały zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania decyzji, ponieważ wykonanie mogłoby doprowadzić do znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków.

Godne uwagi sformułowania

instytucja ochrony tymczasowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w jej obecnym kształcie normatywnym stanowi wyjątek od zasady restryktywną wykładnię przesłanek materialnych uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie można uznać, że obowiązek przymusowej lub dobrowolnej realizacji obowiązku zaprzestania prowadzenia apteki, wiążący się – co oczywiste – z poważnymi skutkami finansowymi i organizacyjnymi, może być, co do zasady i bez uwzględnienia wyjątkowych i nadzwyczajnych cech indywidualnej sytuacji adresata cofniętego zezwolenia lub innych podmiotów dotkniętych skutkami decyzji cofającej, zakwalifikowany jako prowadzący do wypełnienia przesłanek materialnych z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Skład orzekający

Marcin Kamiński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., szczególnie w kontekście cofnięcia zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki, ale jego wytyczne dotyczące interpretacji art. 61 § 3 p.p.s.a. mają szersze zastosowanie do innych rodzajów decyzji administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej, z praktycznymi konsekwencjami dla przedsiębiorców. Wyjaśnia, kiedy typowe problemy biznesowe mogą, a kiedy nie mogą być podstawą do interwencji sądu.

Czy problemy finansowe apteki to zawsze podstawa do wstrzymania jej zamknięcia przez sąd?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GZ 767/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 1067/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 3 lutego 2025 r. nr POD.503.241.2021.JC.4 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zwrócić Głównemu Inspektorowi Farmaceutycznemu ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 lipca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1067/25, w sprawie wniosku A. S. (skarżąca) o wstrzymanie wykonania decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF, organ) z dnia 3 lutego 2025 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika następujący stan faktyczny.
Skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję GIF z 3 lutego 2025 r. cofającą udzielone jej zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Pismem z 27 lutego 2025 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazała, że działalność apteczna stanowi kluczowy obszar jej aktywności oraz główne źródło finansowania. Wyjaśniła, że zainwestowała znaczne środki finansowe w rozwój swojej placówki, obejmujące m.in. adaptację lokalu, zatrudnienie wykwalifikowanego personelu oraz zakup szerokiego asortymentu towarów farmaceutycznych.
Skarżąca zaznaczyła, że pomimo zamknięcia apteki nadal jest zobowiązana do ponoszenia wysokich kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, wynikających zarówno z wcześniejszych inwestycji, jak i zawartych umów. W szczególności podniosła, że miesięczny koszt najmu lokalu, w którym prowadzona była apteka, wynosi 4.634,19 zł; koszty mediów w lutym wyniosły 634,19 zł, natomiast wydatki na Internet i abonament telefoniczny opiewają na kwotę 123,38 zł. Koszty te nie uległy redukcji, pomimo zamknięcia placówki. Wskazała na ujemny wynik finansowy, co potwierdza "dochód z działalności" za styczeń 2025 r., którego wysokość (26.876,79 zł) wskazuje na "ponoszenie stałych kosztów funkcjonowania" apteki.
Skarżąca oświadczyła, że zatrudnia dwóch magistrów farmacji oraz dwóch techników farmaceutycznych. Podkreśliła, że niedobór środków finansowych zmusi ją przede wszystkim do rozwiązania stosunków pracy z zatrudnionym personelem, którego wynagrodzenie musi być wypłacane niezależnie od napotkanych trudności. W ocenie skarżącej zatrudniony zespół stanowi fundament sukcesu prowadzonej działalności. Pracownicy ci są nie tylko sprawdzeni i odpowiednio przeszkoleni, ale również posiadają bogate doświadczenie zawodowe, zdobyte przede wszystkim w ramach funkcjonowania tej konkretnej placówki.
W związku z powyższym potencjalne zwolnienie tych kluczowych pracowników stwarza ryzyko ich natychmiastowego przejęcia przez konkurencyjne apteki, w tym placówki należące do największych sieci aptecznych działających w Polsce. Zdaniem skarżącej, nawet jeśli postępowanie zakończy się dla niej korzystnym rozstrzygnięciem, utrata personelu może uniemożliwić powrót do poziomu funkcjonowania sprzed cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki. Rynek pracy w branży farmaceutycznej charakteryzuje się bowiem znacznymi ograniczeniami, co sprawia, że pozyskanie odpowiednio wykwalifikowanych pracowników jest procesem czasochłonnym, skomplikowanym i obarczonym ryzykiem nieosiągnięcia oczekiwanych rezultatów. Nowo zatrudnione osoby będą musiały przejść przez okres intensywnych szkoleń oraz zdobywania niezbędnego doświadczenia, co będzie wymagać zarówno dodatkowych nakładów finansowych, jak i czasu niezbędnego do osiągnięcia poziomu efektywności zapewniającego prawidłowe funkcjonowanie apteki.
Skarżąca zwróciła również uwagę na istotne wyzwanie, jakim jest zarządzanie towarem znajdującym się w aptece. Każdy produkt leczniczy, suplement diety, kosmetyk, wyrób medyczny oraz inne artykuły farmaceutyczne objęte są ściśle określonym terminem przydatności do użycia. Po jego upływie, niezależnie od ich wartości czy potencjalnego wpływu na zdrowie i życie pacjentów, wszystkie te środki – których wartość może sięgać dziesiątek tysięcy złotych – będą musiały zostać bezwzględnie zutylizowane. Skarżąca poinformowała, że na dzień 6 lutego 2025 r. wartość towaru magazynowego w cenach brutto (hurtowych) wynosiła 321.246,50 zł.
Strona wskazała, że nawiązała strategiczną współpracę z Domem Pomocy Społecznej w P.której celem jest zapewnienie ciągłości dostaw leków i artykułów medycznych niezbędnych dla pensjonariuszy. W ramach tej współpracy realizowane są indywidualne recepty, co umożliwia szybkie i skuteczne dostarczanie specjalistycznych produktów leczniczych bezpośrednio do mieszkańców. Szczególnie istotne jest, iż wielu z nich korzysta z tzw. "otwartych recept" – dokumentów umożliwiających wielokrotną realizację, a zatem ich brak, wynikający z zamknięcia apteki, stanowi "realne zagrożenie dla zdrowia i komfortu życia".
Skarżąca podkreśliła, że w placówce pozostaje ponad 1000 tzw. otwartych recept pacjentów. W wyniku nagłego zamknięcia apteki liczna grupa pacjentów zostałaby pozbawiona możliwości wykupu niezbędnych leków, co zmusi ich do ponownych wizyt u lekarzy celem uzyskania nowych recept. W ocenie skarżącej takie działanie nie tylko negatywnie wpływa na wizerunek placówki, ale również narusza prawo pacjentów do ciągłego i niezakłóconego dostępu do środków leczniczych.
Do wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji załączono szereg dokumentów w tym: umowę najmu z 15 grudnia 2011 r. wraz z aneksem nr 1; potwierdzenia przelewów za najem i media w okresie grudzień 2024 r. — luty 2025 r.; fakturę VAT 2/02/2025; faktura VAT nr [....]; listę płac; wykaz stanu magazynu na dzień 6 lutego 2025 r.; stan magazynu leków na dzień 6 lutego 2025 r.; protokół z negocjacji w sprawie ustalenia warunków współpracy na dostawy leków poprzez realizację indywidualnych recept mieszkańców Domu Pomocy Społecznej w P. w roku 2025; List Domu Pomocy Społecznej w P. w sprawie cofnięcia przedsiębiorcy prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą A. zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej; zestawienie zrealizowanych recept w okresie 01.01.2025 - 13.02.2025.
W odpowiedzi na skargę organ, odnosząc się do wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że wykonanie decyzji wyrządzi jej znaczną szkodę lub wywoła trudne do odwrócenia skutki.
Zdaniem organu, strona powinna przedstawić takie okoliczności faktyczne, które wskazują na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej lub niemajątkowej, niemożliwej do wynagrodzenia przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia bądź inną formę rekompensaty. Okoliczności te powinny również wskazywać na realne ryzyko powstania skutków nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia, rozumianych jako zmiany w rzeczywistości uniemożliwiające przywrócenie stanu pierwotnego, albo wymagające podjęcia nadzwyczajnych działań lub poniesienia niewspółmiernych nakładów sił i środków. W ocenie organu, wskazane we wniosku okoliczności związane ze skutkami likwidacji placówki aptecznej stanowią w istocie typowe, przewidywalne konsekwencje wydania oraz wykonania ostatecznej decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Za takie okoliczności nie można uznać samych czynności likwidacyjnych.
Wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), Sąd I instancji stwierdził, że w oparciu o uzasadnienie wniosku, a także akta sprawy, jak również mając na uwadze wyjątkowość sytuacji, w których instytucja wstrzymania może zostać zastosowana, wniosek skarżącej jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie WSA w Warszawie, nie jest tutaj kluczowy charakter przedmiotowej sprawy, który co do zasady powoduje skutek prawnomaterialny w postaci wstrzymania działalności apteki (cofnięcie zezwolenia na jej prowadzenie). Istotne są przede wszystkim powołane w uzasadnieniu wniosku szczególne okoliczności i przedstawione przez spółkę dokumenty, które w sposób wystraczający uprawdopodobniały przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd Wojewódzki wskazał, że skarżąca szeroko uzasadniła wniosek i uprawdopodobniła, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd I instancji wskazał, że skarżąca trafnie wskazała, że zmuszona będzie do ponoszenia kosztów najmu oraz innych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu przez cały okres trwania postępowania sądowego, nie mając jednocześnie możliwości prowadzenia w nim działalności aptecznej ani generowania przychodów.
W ocenie WSA w Warszawie, kluczowym argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku są trudności związane z ponownym pozyskaniem wykwalifikowanego personelu aptecznego.
Sąd Wojewódzki podkreślił, że wykonanie decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej może wywołać również negatywne skutki w sferze kadrowej. Istnieje bowiem wysokie prawdopodobieństwo, że skarżąca – zmuszona do zaprzestania prowadzenia działalności aptecznej – będzie musiała rozwiązać umowy o pracę z dotychczasowym personelem i ponieść związane z tym obciążenia finansowe.
Zdaniem WSA w Warszawie, trudnym do odwrócenia skutkiem jest również konieczność utylizacji produktów leczniczych pozostających na stanie magazynowym apteki (2 niniejszej sprawie, według stanu magazynowego na dzień 6 lutego 2025 r., wartość tych produktów wynosi 321.246,50 zł według hurtowych cen zakupu/brutto).
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, "trudnym i czasochłonnym do odwrócenia skutkiem" może być utrata stałych klientów, w szczególności tych, którzy posiadają w aptece tzw. otwarte recepty. W przypadku pozytywnego dla skarżącej merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji, skarżąca i tak będzie ponosić jej konsekwencje, ponieważ dotychczasowi klienci zostaną zmuszeni do realizacji recept w innych aptekach, co może prowadzić do trwałej zmiany ich przyzwyczajeń, a tym samym stanowić skutek trudny do odwrócenia.
Sąd Wojewódzki uznał zatem, że w niniejszej sprawie argumentacja skarżącej i przedstawione dokumenty uzasadniają zastosowanie instytucji, jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka uprawdopodobniła, że jej wykonanie mogłoby doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody – zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej – oraz wywołać skutki trudne do odwrócenia. Powrót do stanu poprzedniego mógłby okazać się niemożliwy lub wymagać nieproporcjonalnie dużego nakładu sił i środków.
Organ wniósł zażalenie na wskazane na wstępie postanowienie, zaskarżając je w całości, żądając jego uchylenia oraz orzeczenia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i nieprawidłowe wydanie zaskarżonego postanowienia mimo niedopuszczalności jego wydania wobec braku skutecznie wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego;
2. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i nieprawidłowe ustalenie, że przedstawione przez Stronę okoliczności świadczyły o tym, że skutek prawno-materialny w postaci wstrzymania działalności nią apteki (cofnięcie zezwolenia na jej prowadzenie) spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki, podczas gdy wstrzymanie działalności apteki jest normalnym skutkiem cofnięcia zezwolenia na jej prowadzenie, co nie wiąże się z wystąpieniem nadmiernej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków;
3. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i nieprawidłowe pominięcie faktu powszechnie znanego, że działalność prowadzonej przez Stronę apteki ogólnodostępnej została wstrzymana w kwietniu 2025r., a w konsekwencji błędne wstrzymanie wykonania decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 3 lutego 2025 r., znak POD.503.241.2021.JC.4 mimo, że została już ona wykonana;
4. naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zawierającego istotne sprzeczności, mające wpływ na wynik sprawy.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum zażalenia przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego zasługuje na uwzględnienie w zakresie, w jakim kontrolowany Sąd Wojewódzki dokonał błędnej wykładni i – w konsekwencji – wadliwego zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Weryfikując negatywnie zaskarżone orzeczenie Sądu a quo, Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymał stanowisko wyrażane na tle analogicznych stanów faktycznych dotyczących spraw o wstrzymanie wykonania decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2024 r., II GZ 255/24; postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2024 r., II GZ 506/24), jednocześnie nie podzielając poglądu przeciwnego, który nie znajduje normatywnych podstaw w świetle jednoznacznej treści art. 61 § 3 p.p.s.a.
Na wstępie należy przypomnieć, że instytucja ochrony tymczasowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w jej obecnym kształcie normatywnym stanowi wyjątek od zasady (art. 61 § 1 p.p.s.a.) wykonywania ostatecznych aktów lub czynności administracyjnych (zob. postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 15 marca 2016 r., II SA/Rz 207/16; postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2023 r.), co uzasadnia restryktywną wykładnię przesłanek materialnych uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2025 r., II GZ 41/25; postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2025 r., II GZ 189/25; postanowienie NSA z dnia 29 maja 2025 r., II GZ 346/25; postanowienie NSA z dnia 30 października 2025 r., II GZ 678/25). Przesłanki te odwołują się natomiast do takich – nadzwyczajnych ze swej istoty – okoliczności związanych z wykonaniem treści zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności), które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia lub inne formy rekompensaty, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu wyjątkowych działań lub po dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków (por. np. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r., II GSK 232/23; postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2023 r., II GZ 194/23; postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., II GSK 979/23; postanowienie z dnia 5 marca 2024 r., II GZ 41/24; postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2024 r., II GZ 170/24). Tak wyznaczona wersja interpretacyjna przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. dominuje również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i brak jest podstaw, aby w przedmiotowej sprawie odstępować od powyższej linii orzeczniczej.
Jednocześnie trzeba zastrzec, że warunkiem zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wykazanie – co najmniej na poziomie wiarygodnego prawdopodobieństwa – przez uprawnionego wnioskodawcę (stronę skarżącą), że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, natomiast do sądu administracyjnego należy ocena, czy i w jakim zakresie powyższe okoliczności bezpośrednio związane z wykonaniem zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności) mogą zostać zakwalifikowane jako świadczące o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie są jednak wystarczające ogólne twierdzenia strony lub wskazanie faktów, z których nie można w sposób bezpośredni wyprowadzić konkluzji, że wysoce prawdopodobna jest materializacja niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. np. postanowienia NSA z dnia: 13 lutego 2024 r., II GZ 9/24; 25 kwietnia 2024 r., II GZ 170/24; 23 stycznia 2025 r., II GZ 584/24; 25 kwietnia 2025 r., II GZ 189/25; 30 października 2025 r., II GZ 678/25). O ile zatem nie ulega wątpliwości, że uwzględnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wymaga pełnego i ścisłego udowodnienia wskazanych wyżej przesłanek materialnych (jednej z nich), o tyle uzasadniony jest również pogląd, że brak pewności dowodowej wymaga wykazania (za pośrednictwem odpowiednich dokumentów) co najmniej wysokiego stopnia prawdopodobieństwa zaistnienia tych przesłanek.
W związku z powyższymi uwagami należy przyjąć, że nie może zostać uznany za prawidłowy pogląd interpretacyjny, który w sposób zbyt ogólny i pozbawiony dostatecznego uzasadnienia w świetle treści art. 61 § 3 p.p.s.a. zakłada, że "z samej istoty decyzji cofającej zezwolenie na prowadzenie apteki (punktu aptecznego) wynika, że jej wykonanie spowoduje ziszczenie się przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, tj. spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki", gdyż w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności dojdzie do utraty "wpływów ze sprzedaży leków" i "zaburzona zostanie płynność finansowa" (zob. np. postanowienia NSA z dnia: 18 maja 2016 r., II GZ 488/16; 10 maja 2017 r., II GZ 277/1; 12 czerwca 2018 r., II GZ 212/18; 3 grudnia 2020 r., II GZ 366/20; 14 października 2021 r., II GZ 327/21; 12 lutego 2025 r., II GZ 20/25). Istotne jest bowiem – jak już podkreślono – czy i w jakim zakresie przedstawione przez wnioskodawcę i poddane ocenie na tle jego indywidualnej sytuacji majątkowej, finansowej lub także osobistej okoliczności związane bezpośrednio z wykonaniem decyzji o cofnięciu zezwolenia aptecznego mogą zostać zakwalifikowane jako świadczące o realnym i aktualnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Nie można natomiast w powyższym zakresie stosować pozaustawowych domniemań lub apriorycznych założeń związanych ze specyfiką i charakterem skutków prawnych decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki lub punktu aptecznego, gdyż byłoby to sprzeczne z samą istotą tego rodzaju decyzji. Ostateczna lub wykonalna decyzja o cofnięciu zezwolenia aptecznego nakłada bowiem na jej adresata obowiązek niezwłocznego podjęcia czynności prowadzących do zaprzestania prowadzenia dotychczasowej działalności farmaceutycznej, co w sposób oczywisty odpowiada ustawowej zasadzie, że apteka ogólnodostępna może być prowadzona tylko na podstawie uzyskanego zezwolenia na prowadzenie apteki (art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne).
W tej sytuacji – biorąc także pod rozwagę przesłanki cofnięcia zezwolenia aptecznego oraz sankcyjny i ochronny charakter kompetencji właściwego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego – nie można uznać, że obowiązek przymusowej lub dobrowolnej realizacji obowiązku zaprzestania prowadzenia apteki, wiążący się – co oczywiste – z poważnymi skutkami finansowymi i organizacyjnymi, może być, co do zasady i bez uwzględnienia wyjątkowych i nadzwyczajnych cech indywidualnej sytuacji adresata cofniętego zezwolenia lub innych podmiotów dotkniętych skutkami decyzji cofającej, zakwalifikowany jako prowadzący do wypełnienia przesłanek materialnych z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Nie są więc wystarczające do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej ustalenia i oceny, które ograniczają się do stwierdzenia po stronie adresata cofniętego zezwolenia takich okoliczności, jak utrata dochodów ze sprzedaży aptecznej, zaburzenie płynności finansowej, konieczność zwolnienia pracowników, utrata kontrahentów i klientów (w tym stałych lub "zaufanych"), wysokość kosztów związanych z utylizacją produktów leczniczych, konieczność realizacji przez pacjentów recept w innych aptekach lub uzyskania przez nich nowych recept.
Również pogląd, że wykonanie tego rodzaju decyzji, skutkujące utratą przez stronę jedynego źródła utrzymania, stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., I GSK 1148/13), jest zbyt poważnym uproszczeniem, gdyż bez dokonania szczegółowej i pełnej analizy stanu majątkowego i finansowego adresata cofniętego zezwolenia nie można stwierdzić, czy i w jakim zakresie zachodzi realne i aktualne niebezpieczeństwo powstania poważnej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w znaczeniu wyżej określonym. Analizując natomiast przesłankę realnego niebezpieczeństwa powstania nieodwracalnych skutków w sferze prawnej lub faktycznej w postaci likwidacji placówki aptecznej, na której prowadzenie cofnięto zezwolenie, trzeba uwzględnić, że tego rodzaju okoliczność jest normalnym (zwykłym) skutkiem realizacji treści wykonalnej decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, a więc sama w sobie nie może być uznana za spełniającą powyższą przesłankę materialną uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ocena pozostałych zarzutów zażaleniowych jest zbędna i bezprzedmiotowa, natomiast do kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego należy ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie spornego wniosku, z uwzględnieniem sformułowanych powyżej wiążących wytycznych interpretacyjnych (art. 190 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.).
Kontrolowany Sąd Wojewódzki powinien także poddać ocenie twierdzenie GIF, że zaskarżona decyzja została skutecznie wykonana już w kwietniu 2025 r., co – w razie pozytywnej weryfikacji – oznaczałoby, że wniosek o wstrzymanie jej wykonania stał się bezprzedmiotowy, a postępowanie incydentalne w tym zakresie podlegałoby umorzeniu.
W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI