II GZ 698/25

II GZ 698/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 28 § 1, art. 29, art. 49 § 1, art. 58 § 1, art. 176 § 2, art. 177a, art. 178
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1427
art. 2
Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2024 poz 979
art. 4 ust. 4aa
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. S.A. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2280/24 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi Z. S.A. w S. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 8 marca 2024 r. nr POWII.5455.111.2022.TT.3 w przedmiocie zobowiązania do pokrycia kosztów badań jakościowych produktu leczniczego i kosztów pobrania próbki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić Z. S.A. w S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 lipca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2280/24, odrzucił skargę kasacyjną Z. S.A. w S. wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2280/24 w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 8 marca 2024 r. w przedmiocie zobowiązania do pokrycia kosztów badań jakościowych produktu leczniczego i kosztów pobrania próbki.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że działając na podstawie art. 177a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), pismem z dnia 2 czerwca 2025 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, a pismo to zostało stronie doręczone w dniu 16 czerwca 2025 r.
Odrzucając skargę kasacyjną w oparciu o podstawę z art. 178 p.p.s.a., WSA stwierdził, że nie została ona uzupełniona w terminie o braki formalne. Z analizy akt sprawy wynika, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej zostało doręczone skarżącej w dniu 16 czerwca 2025 r. Wyznaczony w wezwaniu termin do uzupełnienia braków formalnych upłynął w poniedziałek 23 czerwca 2025 r., zaś skarżąca dopiero w dniu 26 czerwca 2025 r. przesłała dokumenty, o które została wezwana, co w ocenie Sądu I instancji stanowiło uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej oraz skutkowało jej odrzuceniem oraz zwrotem uiszczonego od wpisu sądowego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyły Z. S.A. w S., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 29 p.p.s.a., polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że skarżąca nie wykazała swojego umocowania przy pierwszej czynności w postępowaniu, a w konsekwencji na przyjęciu przez WSA, iż zachodzą podstawy do jej odrzucenia na posiedzeniu niejawnym.
Zdaniem wnoszącej zażalenie, stanowisko Sądu jest nieprawidłowe, bowiem w aktach sprawy znajdował się pełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki, załączony do skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dokument ten zawierał aktualny skład Zarządu Spółki, w tym osoby podpisane pod pełnomocnictwem radcy prawnej załączonym do skargi kasacyjnej. Wobec tego dokument ten umożliwiał weryfikację uprawnień członków Zarządu, którzy udzielili pełnomocnictwa radcy prawnej reprezentującej Spółkę. Tym samym Spółka spełniła swój obowiązek, a więc wykazała umocowanie przy pierwszej czynności wbrew twierdzeniu Sądu I instancji.
Ponadto skarżąca podniosła, że sprawa została połączona przez Sąd do wspólnego rozpoznania z innymi postępowaniami, w których również znajdowały się odpisy KRS wskazujące na uprawnienia członków Zarządu do udzielenia pełnomocnictwa radcy prawnej, a w każdej z tych spraw także były składane skargi kasacyjne. W ocenie strony, WSA dysponował kompletem danych umożliwiających weryfikację umocowania pełnomocnika oraz uprawnienia osób podpisanych pod pełnomocnictwem w niniejszej sprawie.
Niezależnie od powyższego wskazano, iż nawet gdyby Sąd powziął wątpliwości co do aktualności danych zawartych w załączonym KRS, miał możliwość ich łatwej weryfikacji – bez konieczności podejmowania skomplikowanych, daleko idących działań - poprzez pobranie aktualnego odpisu z elektronicznego, powszechnie dostępnego systemu Krajowego Rejestru Sądowego, który zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 869 ze zm.; powoływanej dalej jako: ustawa o KRS) jest rejestrem jawnym, a wydruk informacji pobranej w trybie art. 4 ust. 4aa tej ustawy posiada moc dokumentu wydawanego przez Centralną Informację i nie wymaga podpisu i pieczęci.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie jest zasadne i zasługiwało na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu.
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 28 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 29 p.p.s.a. (stosowanym w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2025 r. poz. 1427; zwanej dalej: ustawą zmieniającą/ ze względu na treść art. 2 ustawy zmieniającej), osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę, a przepis art. 29 p.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu nakazywał, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu (por. M. Niezgódka – Medek, Komentarz do art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX/el 2013 r.). Dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej jest niewątpliwie odpis z KRS, czyli dokument, o przedstawienie którego został wezwany pełnomocnik skarżącej spółki.
Na tle przepisów ustawy p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą zmieniającą, zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi kasacyjnej, podlegający uzupełnieniu w trybie 177a p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. i w sytuacji, gdy strona nie uzupełni w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi kasacyjnej, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 178 p.p.s.a. W obowiązującym w rozpoznawanej sprawie stanie prawnym sprzed nowelizacji art. 29 p.p.s.a., z uwagi na treść art. 2 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań prowadzonych na podstawie ustawy p.p.s.a., wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 5 listopada 2025 r., stosuje się przepisy dotychczasowe /.../, wykładni wskazanych powyżej przepisów w odniesieniu do dokumentu mającego wykazać umocowanie do działania w imieniu podmiotu wpisanego do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie zmienia więc treść art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS. Możliwość samodzielnego pobrania przez Sąd wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru, wprowadzona do art. 29 p.p.s.a. ustawą zmieniającą, nie czyniła więc - na tle obowiązującego w czasie procedowania przez Sąd I instancji stanu prawnego - wezwania do uzupełnienia braku w postaci odpisu z KRS zbędnym, co w konsekwencji powodowałoby niemożność odrzucenia skargi z powodu niewywiązania się z tego obowiązku.
Podkreślić należy, że na stronie, stosownie do dotychczasowego brzmienia art. 29 p.p.s.a., spoczywa obowiązek wykazania nie tylko umocowania do działania w imieniu Spółki konkretnych osób fizycznych wchodzących w skład organu zarządzającego, ale i sposobu jej reprezentacji w przypadku zarządu wieloosobowego.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną Spółki z uwagi na nieuzupełnienie jej braku formalnego poprzez nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby, która podpisała skargę kasacyjną, do występowania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi, tj. np. odpisu z krajowego rejestru sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii albo informacji odpowiadającej odpisowi z KRS, potwierdzającego umocowanie w dacie wniesienia skargi kasacyjnej, do nadesłania którego pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki została wezwana przez WSA. Niewątpliwie, w wykonaniu zarządzenia pełnomocnik przesłała do Sądu I instancji odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego przedstawiający stan na dzień po dacie udzielenia pełnomocnictwa, poświadczony za zgodność z oryginałem, jednakże czynności tej dokonała w dniu 26 czerwca 2025 r.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla jednak, że przed oceną terminowości wykonania wezwania Sądu I instancji, należało w pierwszej kolejności zbadać, czy samo wezwanie do uzupełnienia dostrzeżonego przez WSA braku formalnego skargi kasacyjnej było prawidłowe i zasadne. Dopiero bowiem odpowiedź pozytywna w tym zakresie pozwalałaby przyjąć stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie.
Oceniając zatem, czy skarga kasacyjna faktycznie obarczona była brakiem formalnym – co uzasadniałoby wystosowanie przez Sąd I instancji przedmiotowego wezwania, nie można jednak pominąć okoliczności wynikających z akt sprawy. W zażaleniu na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej strona podnosi, że znajdujący się w aktach sprawy odpis z KRS nadesłany przy skardze, zawierał aktualny skład Zarządu skarżącej spółki, w tym również wymienione zostały tam osoby podpisane pod pełnomocnictwem załączonym do skargi kasacyjnej. Wobec tego dokument ten umożliwiał weryfikację członków Zarządu spółki, którzy udzielili pełnomocnictwa pełnomocnikowi profesjonalnemu.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w aktach niniejszej sprawy faktycznie znajduje się dotycząca skarżącej spółki i poświadczona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców ze stanem na dzień 3 lipca 2024 r. Z dokumentu tego bezsprzecznie wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji podmiotu jest Zarząd, zaś sposób reprezentacji podmiotu został określony poprzez ustanowienie, że do składania oświadczeń woli i podpisywania w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków Zarządu albo jednego członka Zarządu łącznie z prokurentem. Pełnomocnictwo udzielone w dniu 2 grudnia 2024 r. i załączone do skargi kasacyjnej wskazywało, że w imieniu skarżącej pełnomocnictwa radcy prawnemu do reprezentowania spółki udzielili: Prezes Zarządu S. S. oraz Członek Zarządu A. D. Wprawdzie jedna z osób podpisanych pod tym pełnomocnictwem nie udzielała uprzednio pełnomocnictwa w imieniu skarżącej, które zostało nadesłane do WSA wraz ze skargą oraz załączonym wydrukiem z KRS, co jednak nie przesądza jeszcze o braku wykazania umocowania tej osoby do podpisania pełnomocnictwa składanego wraz ze skargą kasacyjną. Jak bowiem wynika z załączonego do akt sprawy wydruku KRS, złożonego już na etapie wnoszenia skargi do Sądu, w skład Zarządu skarżącej spółki jako jego Członek wchodziła podpisana pod aktualnym pełnomocnictwem A. D., figurująca w rejestrze pod poz. 152 z datą dokonanego wpisu w dniu 2 czerwca 2023 r.
Tym samym pełnomocnictwo załączone do skargi kasacyjnej zostało udzielone przez osoby uprawnione do reprezentacji skarżącej spółki, zgodnie ze znajdującym się już w aktach sprawy wydrukiem KRS. Nie zachodziła zatem sytuacja, w której skardze kasacyjnej nie można było nadać dalszego biegu z powodu dostrzeżonego braku formalnego tego pisma, który wymagałaby uzupełnienia przed dalszym procedowaniem przez Sąd. WSA miał możliwość weryfikacji składu osobowego Zarządu spółki w znajdującym się w aktach sprawy wydruku KRS (karty akt sądowych nr - od 17 do 43), lecz czynności tej zaniechał, uznając, że skarga kasacyjna zawiera brak formalny.
Przypomnieć należy, że przepis art. 29 p.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu stanowi, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepis nakazuje zatem, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu. Tym samym, jeśli z załączonego do skargi wydruku KRS wynikało, że w składzie osobowym Zarządu spółki pod poz. 152 wpisana jest Członek Zarządu A. D., to złożenie przez nią podpisu pod pełnomocnictwem udzielonym pełnomocnikowi profesjonalnemu na kolejny rok kalendarzowy i składanym wraz ze skargą kasacyjną nie powinno budzić wątpliwości Sądu I instancji. Zakres jej umocowania oraz uprawnienie do działania w imieniu skarżącej spółki wraz z drugim Członkiem Zarządu dały się ustalić i zweryfikować na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów. Skoro zaś umocowanie do działania w imieniu spółki istniało już przy pierwszej czynności podjętej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (przy wniesieniu skargi na decyzję organu II instancji), to pomimo, że na tamtym etapie postępowania akurat ten Członek Zarządu nie udzielał wcześniejszego pełnomocnictwa, nie oznacza, że nie mógł wystąpić w imieniu podmiotu skarżącego na etapie udzielania pełnomocnictwa składanego wraz ze skargą kasacyjną. Zwłaszcza jeżeli – tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - pomiędzy datą wynikającą z załączonego do skargi wydruku KRS, tj. 3 lipca 2024 r., a datą udzielenia kolejnego pełnomocnictwa załączonego do skargi kasacyjnej, tj. 2 grudnia 2024 r., minęło jedynie 5 miesięcy. Jeżeli konkretny Członek Zarządu spółki był umocowany do jej reprezentacji i umocowanie to można było sprawdzić na podstawie akt sprawy, to nie zachodziła przed Sądem I instancji potrzeba wzywania do ponownego przedłożenia odpisu KRS – w sytuacji, gdy umocowanie to można było zweryfikować na podstawie już znajdującego się w aktach sprawy dokumentu. Tym samym obowiązek wykazania swojego umocowania do działania w imieniu podmiotu skarżącego nie powstał ponownie przy złożeniu skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji.
Odrzucenie skargi kasacyjnej, pomimo niewykonania w terminie wezwania, do którego pełnomocnik skarżącej spółki została wezwana pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, w okolicznościach niniejszej sprawy, byłoby zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nadmiernie rygorystyczne, powodując stronie zamknięcie prawa do sądu. Zważyć należy, że celem wezwania do usunięcia braków formalnych jest usunięcie tych braków, nie zaś wykonanie wezwania sądu do ich usunięcia, a sankcja z art. 58 § 1 p.p.s.a., czy jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie z art. 178 p.p.s.a., związana jest z nieusunięciem braków formalnych, a nie z niewykonaniem wezwania do ich usunięcia (vide m.in.: postanowienie NSA z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 779/16, postanowienie NSA z dnia 18.10.2028 r., sygn. akt II GZ 368/18; przywołane w treści uzasadnienia orzeczenia dostępne na stronie internetowej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Nie można tym samym uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, w tym m.in. w przywołanym powyżej postanowieniu NSA o sygn. akt II GZ 779/16, a także w postanowieniach NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12 oraz z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 677/12). Tak formalistyczne podejście stanowiłoby rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykania drogi sądowej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
O zwrocie uiszczonego przez skarżącą spółkę wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2025 r., poz. 1427).