II GZ 69/23

II GZ 69/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zbigniew Czarnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
608  Energetyka i atomistyka
Hasła tematyczne
Właściwość sądu
Sygn. powiązane
III SO/Gd 1/22 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2023-01-27
II GZ 115/22 - Postanowienie NSA z 2022-05-10
Skarżony organ
Minister Gospodarki
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art.13 § 2, art. 54 § 2, art. 55 § 1, art. 59, art. 154 § 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażaleń: Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt III SO/Gd 1/22 w zakresie wymierzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w sprawie z wniosku A.K. o wymierzenie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt III SO/Gd 1/22, działając na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) po rozpoznaniu wniosku A.K. (dalej: skarżący) wymierzył Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: Prezes URE) grzywnę w wysokości 1000 złotych za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy oraz zasądził od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 2 stycznia 2022 r. skarżący wniósł do WSA w Gdańsku o wymierzenie Prezesowi URE grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. za niezastosowanie się do obowiązku przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W uzasadnieniu podniósł m.in., że w dniu 8 listopada 2021 r. złożył skargę na bezczynność Prezesa URE w sprawie rozpoznania wniosku strony, która nie została przez organ przekazana w terminie trzydziestu dni do WSA w Gdańsku. W dniu 5 stycznia 2022 r. Prezes URE przekazał WSA w Gdańsku skargę na bezczynność wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. W odpowiedzi na wniosek skarżącego o ukaranie organu grzywną Prezes URE wniósł o jego oddalenie, a także o przekazanie sprawy do WSA w Warszawie jako właściwego miejscowo do jej rozpatrzenia wskazując, że skarga na bezczynność została przekazana z zachowaniem ustawowego terminu do WSA w Warszawie, który pismem z 20 grudnia 2021 r. zwrócił organowi skargę i akta sprawy z informacją, że organ niewłaściwie określił adresata skargi, to jest WSA w Warszawie, bowiem z pisma skarżącego wynikało, że skierował on skargę do WSA w Gdańsku. W dniu 23 grudnia 2021 r. organ ponownie przekazał skargę i akta sprawy do WSA w Warszawie zaznaczając, że sąd ten jest właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy (art.13 § 2 p.p.s.a). Natomiast WSA w Warszawie ponownie w dniu 30 grudnia 2021 r. zwrócił akta Prezesowi URE wyjaśniając dlaczego akta sprawy powinny zostać przekazane do WSA w Gdańsku, co powinno skutkować uruchomieniem procedury z art. 59 p.p.s.a.
W tych okolicznościach w ocenie WSA w Gdańsku nie budziło wątpliwości, że organ nie sprostał obowiązkowi wynikającemu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sparwie nie było kwestionowane, że skarga A.K. na bezczynność Prezesa URE z 8 listopada 2021 r. (zarejestrowana w WSA w Gdańsku pod sygn. akt III SAB/Gd 5/22) zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a., powinna zostać przekazana przez organ do sądu w ciągu trzydziestu dni od daty jej wpływu. Poza sporem było, że organ zachowując przedmiotowy termin przekazał skargę do WSA w Warszawie. Natomiast do WSA w Gdańsku skarga została przekazana dopiero 3 stycznia 2022 r. czyli z przekroczeniem ustawowego trzydziestodniowego terminu. Przy czym przekazanie skargi nastąpiło po dwukrotnym zwrocie organowi przez WSA w Warszawie skargi oraz akt sprawy. W ocenie WSA w Gdańsku nałożenie grzywny było słuszne, skoro bowiem skarżący skierował skargę na bezczynność do WSA w Gdańsku, to na organie ciążył obowiązek przekazania skargi do tego, a nie do innego sądu, i to niezależnie od tego czy sąd ten był właściwy miejscowo czy też nie. Organ był związany określeniem (wskazaniem) wojewódzkiego sądu administracyjnego przez skarżącego zawartym w skardze. Z treści zaś skargi wynikało jednoznacznie, że zamiarem skarżącego było wniesienie skargi do WSA w Gdańsku. Zdaniem sądu nałożenie przez ustawodawcę omawianego obowiązku na organ pozwala również na objęcie kontrolą sądową rozstrzygnięcia w przedmiocie określenia właściwości miejscowej sądu, stanowiąc zarazem przejaw gwarancji procesowych strony. Sąd administracyjny zobowiązany jest w pierwszej kolejności przed przystąpieniem do rozpoznania skargi do zbadania swojej właściwości miejscowej.
Uwzględniając powyższe, WSA w Gdańsku uznał wniosek skarżącego za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł uznając że grzywna w tej wysokości wystarczająco powinna zdyscyplinować organ do prawidłowego działania w ramach dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a.
Zażalenia na to postanowienie złożyli A.K. i Prezes URE.
Reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika organ wniósł zażalenie zaskarżając powyższe postanowienie WSA w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości, ewentualnie o jego zmianę przez odstąpienie od wymierzenia grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu Prezes URE zarzucił naruszenie:
1) art. 54 § 2 w zw. z art. 13 § 2 p.p.s.a poprzez jego błędną wykładnię, w myśl której za niedopełnienie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. należy uznać przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę, kompletnymi i uporządkowanymi aktami w terminie ustawowym do właściwego do rozpoznania skargi wojewódzkiego sądu administracyjnego;
2) art. 55 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ukaranie organu z tego powodu grzywną, pomimo że organ nie pozostawał w zwłoce w przekazaniu skargi do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdyż zastosował się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a., a tylko niezastosowanie się do obowiązków wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. daje podstawę do zastosowania grzywny,
3) art. 55 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia grzywny w sytuacji nieuwzględnienia okoliczności sprawy, wyjaśnień oraz intencji organu związanych z przekazywaniem akt do właściwego sądu, zwłaszcza gdy przypisywane uchybienie terminu przez organ jest nieznaczne, a impulsem do przekazania nie był wniosek strony w tym przedmiocie i organ bez zbędnej zwłoki po zwrocie akt sprawy i uzasadnieniu przyczyn zwrotu przez WSA w Warszawie dokonanym pismem z 30 grudnia 2021 r. przekazał sprawnie skargę wraz z aktami sprawy do WSA w Gdańsku.
A.K. zaskarżył postanowienie WSA w Gdańsku w całości i wniósł o stwierdzenie jego nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego; względnie o zmianę oznaczenia organu na właściwy, ze względu na jego właściwość miejscową i rzeczową, doręczając orzeczenie pod właściwy adres i kończąc w ten sposób postępowanie w sprawie wymierzenia grzywny lub uchylenie postanowienia wskazując właściwość miejscową i rzeczową organu z siedzibą w Gdańsku jako adresata orzeczenia; lub o odroczenie z uwagi na nieprawidłowość w postaci niezawiadomienia strony tj. Dyrektora Urzędu Regulacji Energetyki Północny Oddział Terenowy z siedzibą w Gdańsku. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 54 § 2 p.p.s.a poprzez niewłaściwe zastosowanie do organu o nr REGON: [1] wymierzając mu grzywnę zamiast organowi o nr REGON: [2] przyjmując błędnie, że piastun organu jest jednocześnie organem administracji publicznej kompetentnym do dokonania czynności wniesienia odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Dyrektora Urzędu Regulacji Energetyki z siedzibą w Gdańsku;
2) art. 28 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 p.p.s.a poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że mocodawcą pełnomocnika jest organ administracji publicznej, zamiast przyjąć że jest on jedynie piastunem organu i tym samym nie posiada on zdolności procesowej czynnej do wniesienia odpowiedzi w przedmiocie bezczynności lub przewlekłości Dyrektora Urzędu Regulacji Energetyki z siedzibą w Gdańsku a w konsekwencji być adresatem przedmiotowego orzeczenia;
3) art. 46 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skoro wniesienie przez podmiot nieuprawniony odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy do tutejszego sądu po terminie pozwala na wymierzeniu grzywny akurat właśnie temu podmiotowi i to, że obecnie z automatu czyni go stroną postępowania.
4) art. 64 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, że stroną jest podmiot o nr REGON: [1], zakładając że będę żądał zwrotu wpisu w wysokości 100 zł de facto od podmiotu który nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłości w postępowaniu sensu stricto administracyjnymł
5) art. 154 § 6 w zw. z art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 19 k.p.a. poprzez przyjęcie, że właściwość miejscowa i rzeczowa w sprawie wydania indywidualnej decyzji administracyjnej na podstawie art. 8 ust 1 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. - Prawo energetyczne przysługuje jednostce centralnej w której ma siedzibę piastun organu pomijając fakt, że na podstawie art. 268a k.p.a. upoważnienie wywiera ten skutek, że piastun funkcji organu upoważnia określoną osobę do działania w jego imieniu i wykonywania kompetencji organu administracji publicznej, która została przyznana Dyrektorowi Urzędu Regulacji Energetyki z siedzibą w Gdańsu. Tym samym ze względu na właściwość rzeczową oraz miejscową na gruncie art. 19 k.p.a. WSA winien był wskazać adresata orzeczenia w przedmiocie sankcji o charakterze pieniężnym związanej z pojęciem winy w sprawie indywidualnej decyzji administracyjnej Nr OGD.5111.3.2020.DS mającej związek z moim ponagleniem z 8 listopada 2021 r. wydaną przez fałszywego piastuna, skierować ab initio do adresata o nr REGON: [2], gdyż decyzja wydana prze inny organ jest a priori nieważna a ja nie muszę kierować wniosku do podmiotu o nr REGON: [1], gdyż nie ma on władztwa do stwierdzenia nieważności innego organu (nr REGON: [1]), ponieważ nie może np. organ terenowy z siedzibą w Gdańsku stwierdzić nieważność organu centralnego z siedzibą w Warszawie, i na odwrót;
6) art. 20 k.p.a. w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a poprzez niewłaściwe zastosowanie, że zakres działania jednostki centralnej nie pokrywa się z zakresem działania jednostki lokalnej w ujęciu prawnym i błędne uznanie, że właściwość rzeczowa adresata orzeczenia wskazuje na podmiot o nr REGON: [1] zamiast uznać adresata o nr REGON: [2] posiadającego przymiot organu administracji publicznej poprzez jego dokładne personifikowanie osoby;
7) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne uzasadnienie postanowienia i niewskazanie podstawy prawnej, z której wynikałaby właściwość WSA w Gdańsku do rozpoznania skargi w sytuacji gdy WSA pominął też pełnomocnika strony nie doręczając mu, jak gdyby sugerował, że Prezes URE sam ma przesłać orzeczenie do organu z siedzibą w Gdańsku, który ma ponieść konsekwencje wynikające z orzeczonej sankcji w postaci grzywny;
8) art. 67 § 2 p.p.s.a. poprzez nieprecyzyjne oznaczenie adresata orzeczenia, np. nr REGON w sytuacji gdy pod jednym adresem - [...], [...] Warszawa mieści się kilka podmiotów takich jak piastun organu lub podmiot na prawach organu (organ centralny), tym bardziej że jak zwracałem uwagę podmiot ten nie utworzył jeszcze dodatkowych skrzynek na swoim koncie, by porządkować korespondencję z odbiorcami usług, gdyż może on na przykład dla każdej usługi lokalnej stworzyć odrębną skrzynkę - dla ośmiu swoich oddziałów terenowych z siedzibą w Szczecinie, Gdańsku, Poznaniu, Lublinie, Łodzi, Wrocławiu, Katowicach i Krakowie.
Skarżący wniósł również odpowiedź na zażalenie Prezesa URE, w którym w istocie powielił zarzuty i wnioski podniesione w zażaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie WSA w Gdańsku podlegało uchyleniu.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada pośredniego trybu wniesienia skargi. Stosownie bowiem do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) obowiązek ten spoczywa na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W judykaturze podkreśla się, że wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10; cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA). W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może – stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. – orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jak wskazuje się w doktrynie, przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. ma przeciwdziałać ewentualnym próbom niedopuszczenia przez organ rozpoznania skargi przez zaniechanie obowiązków wskazanych w art. 54 § 2 (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011 oraz postanowienie NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II GZ 369/20; Lex nr 3094903).
Powołane przepisy przewidują zatem dwie przesłanki, których spełnienie warunkuje wymierzenie przez sąd przedmiotowej grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 8 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 474/09; Lex nr 561337). Oczywiście wstępnym warunkiem wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 p.p.s.a. jest złożenie skargi do organu, ponieważ dopiero wtedy aktualizuje się obowiązek organu przekazania akt sądowi z odpowiedzią na skargę (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 343; postanowienie NSA z 16 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1658/04; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 31 maja 2019 r., sygn. akt I SO/Bd 7/19). Grzywnie tej nadano bowiem mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter (por. postanowienie NSA z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06), czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest wyłącznie niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienia NSA z września 2020 r., sygn. akt I GZ 238/20; z 29 października 2019 r., sygn. akt I OZ 1024/19). W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym nawet dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. już po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania w tej sprawie, chociaż nie wyklucza odstąpienia od wymierzenia grzywny, zwłaszcza gdy uchybienie terminu jest nieznaczne (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 2 , a także np. postanowienia NSA: z 27 listopada 2009 r., sygn. akt I OZ 1086/09; z 22 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 161/10; z 23 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 387/11). Podkreślić również należy, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz wyposaża sąd w uprawnienie do wymierzenia grzywny. Ustawodawca przewidział bowiem, że sąd "może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Orzeczenie sądu ma więc charakter uznaniowy, a sąd podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy.
W ocenie NSA, w rozpatrywanej sprawie należało uchylić zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji, bowiem trafne są zarzuty zmierzające do wykazania, że Prezes URE nie uchybił obowiązkowi z art. 54 § 2 p.p.s.a.
Jak wynika z akt sprawy, skarga A.K. na bezczynność Prezesa URE wpłynęła do organu 8 listopada 2021 r. poprzez platformę e-PUAP. Organ skargę wraz z odpowiedzią na skargę, kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy przekazał w terminie ustawowym 30 dni tj. 7 grudnia 2021 do WSA w Warszawie – właściwego do jej rozpoznania, w tym samym dniu listem poleconym zostały wysłane akta sprawy, które 8 grudnia 2021 r. wpłynęły do WSA w Warszawie. W dniu 15 grudnia 2021 r. WSA w Warszawie zwrócił do organu korespondencję nadesłaną za pośrednictwem e-PUAP bez wyjaśnienia przyczyny zwrotu. Natomiast w dniu 22 grudnia 2021 r. wpłynęły do organu akta sprawy wraz z pismem przewodnim WSA w Warszawie z 15 grudnia 2021 r., z którego wynikało, że zostały zwrócone z uwagi na nieprawidłowe określenie przez organ adresata skargi, tj. WSA w Warszawie, bowiem skarżący jako adresata WSA w Gdańsku. Pismem z 23 grudnia 2021 r. za pośrednictwem e-PUAP organ ponownie przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę do WSA w Warszawie. Tego samego dnia organ jeszcze raz nadał przesyłką poleconą akta sprawy, do którego został załączony statut Urzędu Regulacji Energetyki, z którego bezsprzecznie wynika, że siedzibą organu jest m.st. Warszawa. Organ wskazał ponadto, że Oddział terenowy w Gdańsku nie ma osobowości prawnej, lecz stanowi jednostkę organizacyjną organu. W dniu 30 stycznia 2021 r. WSA w Warszawie ponownie zwrócił poprzez e-PUAP korespondencję przekazaną przez organ drogą elektroniczną oraz pismem z 30 grudnia 2021 r. ponownie zwrócił akta sprawy, wskazując, że akta sprawy powinny w całości zostać przekazane do WSA w Gdańsku który uznając się za niewłaściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi, w trybie procesowym, stwierdzi swoją niewłaściwość i przekaże sprawę do sądu właściwego. Z pisma WSA w Warszawie wynikało, że skoro skarżący działał z zamiarem zaskarżenia bezczynności Prezesa URE do WSA w Gdańsku, pozbawienie strony możliwości poddania kontroli rozstrzygnięcia w przedmiocie określenia właściwości sądu naruszałoby prawo strony do rzetelnego procesu. W związku z ponownym zwrotem korespondencji przez WSA w Warszawie, organ droga elektroniczną poprzez e-PUAP w dniu 3 stycznia 2022 r. przekazał skargę wraz odpowiedzią na skargę do WSA w Gdańsku. Listem poleconym, nadanym w dniu 10 stycznia 2022 r., zostały przekazane akta sprawy. Natomiast pismem z 2 stycznia 2022 r. A.K. wniósł skargę na niezastosowanie się Prezesa URE do obowiązku przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania.
W tym miejscu NSA podkreśla, że wbrew stanowisku skarżącego, organem właściwym w tej sprawie był Prezes URE, dlatego niezasadne są wszystkie jego zarzuty dotyczące niewłaściwości organu.
W związku z tym należy stwierdzić, że organ przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę oraz uporządkowanymi i kompletnymi aktami sprawy w ustawowym terminie 30 dni do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, tj. WSA w Warszawie. Tym samym organ w całości i w terminie zrealizował obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a., polegający na przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę, kompletnymi i uporządkowanymi aktami do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Za niepełne lub nieterminowe zrealizowanie tego obowiązku nie może być bowiem uznane przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i kompletem uporządkowanych akt do sądu właściwego do rozpoznania skargi zgodnie z treścią art. 13 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sądem właściwym do rozpoznania skargi jest WSA w Warszawie, gdyż siedzibą organu jest m. st. Warszawa.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 59 p.p.s.a., sąd niewłaściwy do rozpoznania skargi powinien ją przekazać do sądu właściwego. WSA w Warszawie nie wydał postanowienia w przedmiocie przekazania skargi do WSA w Gdańsku, a zwrócił – dwukrotnie – organowi skargę wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi, pomimo że p.p.s.a. nie przewiduje takiej czynności procesowej sądu. Dlatego też w ocenie NSA organ prawidłowo starał się wykonać ciążący na nim obowiązek, przekazania kompletnych i uporządkowanych akt sprawy w terminie 30 dni (art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a.) do właściwego sądu tj. WSA w Warszawie – zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a.
Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem WSA w Gdańsku, że obowiązek określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. dotyczy terminowego złożenia dokumentów do sądu, a nie do sądu właściwego. Nie ma bowiem racji sąd pierwszej instancji wskazując, że "skoro skarżący skierował skargę na bezczynność do WSA w Gdańsku, to na organie ciążył obowiązek przekazania skargi do tego, a nie do innego sądu, i to nie zależnie od tego czy sąd ten był właściwy miejscowo czy też nie". Takie stanowisko jest nietrafne, bowiem w Rozdziale 2 pt. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych ustawa Prawo o postępowaniu sądów administracyjnych ustala zasady dotyczące właściwości sądowej, a organ przekazując skargę wraz z aktami sprawy związany jest przewidzianymi w tym rozdziale przepisami.
W tych okolicznościach za nieuzasadnione należy uznać wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. z powodu uchybienia terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Uchylając zaskarżone postanowienie NSA podkreśla, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że dla wymierzenia grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi do sądu administracyjnego irrelewantne jest to, z jakiego powodu skarga nie została przez organ przekazana do sądu w terminie (postanowienie NSA z 23 września 2022 r., sygn. akt III OZ 538/22). W ocenie NSA, aby było możliwe wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu w terminie, organ musi temu terminowi bezsprzecznie uchybić. Nie można mieć wątpliwości co do uchybienia terminowi przez organ. W rozpoznawanej sprawie takie wątpliwości istnieją, gdyż organ za pierwszym razem przekazał skargę, odpowiedź na skargę oraz kompletne i uporządkowane akta do sądu właściwego do rozpoznania skargi oraz bezsprzecznie w terminie ustawowym.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).