II GZ 683/25

II GZ 683/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 519/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 grudnia 2024 r. nr BP.702.3450.2024.E.2060.BKOE.9434 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 519/25, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 grudnia 2024 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Sąd I instancji wskazał, że w skardze wniesionej do WSA na ww. decyzję GITD, strona zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do sytuacji, w której skarżąca będzie musiała dokonać zapłaty kary jako bezpodstawnej sankcji. Ponadto strona skarżąca wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji automatycznie wpłynie negatywnie na jej sytuację materialną. W ocenie wnioskującej, okoliczności przez nią podane wskazują na zachodzące realne niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków zarówno w wymiarze społecznym, jak i ekonomicznym.
Oddalając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, Sąd I instancji podniósł, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej. WSA zauważył, że spółka odnosząc się do swojej sytuacji finansowej, wskazała jedynie, że wykonanie decyzji automatycznie wpłynie negatywnie na jej sytuację materialną. Nie dołączyła przy tym żadnych dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację gospodarczo-finansową. Nie znając aktualnej sytuacji materialnej skarżącej, Sąd I instancji stwierdził, że nie był w stanie ustalić wpływu, jaki wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby mieć na sytuację finansową skarżącej. W konsekwencji nie mógł ustalić, czy w istocie konieczność zapłaty kwoty określonej w zaskarżonej decyzji uzasadnia niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub/i zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższych względów, Sąd I instancji na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła J. Sp. z o.o. w W., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wykonanie wydanej przez organ decyzji doprowadzić może do sytuacji, w której spółka będzie musiała dokonać zapłaty kary, która będzie sankcją bezpodstawną. Ponadto wykonanie decyzji automatycznie wpłynie negatywnie na sytuację materialną skarżącej, poprzez jej pogorszenie, a to sprawi, że skarżąca spółka zostanie pozbawiona możliwości realizacji usług transportowych, co doprowadzi do utraty źródła zarobkowania i w efekcie do utraty płynności finansowej.
W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że wykonanie kary wpłynie na możliwość regulowania stałych, miesięcznych zobowiązań spółki i w konsekwencji doprowadzi do powstania szeregu długów, których uregulowanie nie będzie możliwe, a to wobec braku możliwości prowadzenia działalności transportowej. Zdaniem skarżącej spółki, brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji doprowadzi do wywołania kaskadowych problemów po stronie skarżącego, których w przyszłości nie będzie dało się rozwiązać, albowiem powrót spółki na rynek usług transportowych obarczony będzie negatywną opinią o skarżącym wśród innych przedsiębiorców i kontrahentów, a także wpłynie na jej wizerunek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony – wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie szkody należy rozumieć jako szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej, gdyż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających uznać, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, iż skarżąca spółka nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z powołanego art. 61 § 3 p.p.s.a., co do wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej pozwalającej na ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w aspekcie możliwości wystąpienia jednej bądź obu przesłanek określonych w tym przepisie, warunkujących jego zastosowanie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd I instancji uznał, że podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od Sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 498/12, CBOSA; wyrok WSA w Bydgoszczy z 2 września 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 745/19, CBOSA).
Analiza akt sprawy oraz wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazuje na brak przedstawienia sytuacji finansowej i zdolności płatniczych skarżącej spółki. Przedstawione przez stronę okoliczności nie dają żadnego obrazu zdolności płatniczych spółki, co uniemożliwiało Sądowi I instancji dokonanie oceny, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi ryzyko wystąpienia którejś z ustawowych przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. Jeśli bowiem nawet można częściowo zaakceptować stanowisko spółki, że wykonanie kary wpłynie na możliwość regulowania stałych, miesięcznych zobowiązań spółki, to jednak stwierdzić należy, iż bez wykazania zdolności płatniczych skarżącej, WSA nie był w stanie ocenić wzajemnej relacji pomiędzy środkami będącymi w dyspozycji strony, a ciążącymi na niej zobowiązaniami. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja wymaganej należności może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej spółki. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zapłata kary (czy też sumy kar) będzie miała realny wpływ na jej kondycję finansową i ewentualne zachwianie płynności finansowej spółki. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Do akt nie przedłożono jednak żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową oraz świadczących o ciążących na wnioskującej zobowiązaniach.
Brak możliwości dokonania analizy w przedmiotowym zakresie doprowadził do niemożności obiektywnej oceny złożonego wniosku z powodu nieprzedstawienia pełnego i rzeczywistego obrazu zdolności płatniczych skarżącej. W tej sytuacji niemożliwą stała się inna ocena spełnienia przez spółkę przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niż ta, której dokonał Sąd I instancji. Tym samym za zasadne należało uznać stanowisko WSA, iż skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak przedłożenia przez wnioskującą dokumentów finansowych nie pozwalał na zweryfikowanie informacji o aktualnej sytuacji finansowej i zdolności płatniczej skarżącej spółki.
Wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, że postanowienie Sądu I instancji było wadliwe i wniesienie zażalenia winno skutkować jego uchyleniem. Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie wskazuje, że brak uwzględnienia żądania strony o wstrzymanie wykonania decyzji w niniejszym postępowaniu, nie uniemożliwia wystąpienia z ponownym wnioskiem o udzielenie ochrony tymczasowej, o ile zaktualizują się przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Na marginesie wskazać należy, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, sąd nie dokonuje oceny jej prawidłowości, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi. Takie działanie Sądu, dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego, oznaczałoby bowiem niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z 12 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 144/21, CBOSA; postanowienie NSA z 27 stycznia 2016 r, sygn. akt I OZ 38/16, CBOSA). W konsekwencji twierdzenia skarżącej dotyczące bezpodstawności nałożenia kary, nie mogły stanowić podstawy do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o oddaleniu zażalenia, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.