II GZ 67/23

II GZ 67/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2111/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2023-06-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 85, art. 86 § 1, art. 87
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2111/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r. nr KOC/3013/Dr/21 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2111/22, odmówił A. Sp. z o.o. w W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r., w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję SKO w Warszawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku jeden ze wspólników skarżącej spółki wskazał, że choruje od października 2021 r., a rokowania wyleczenia inwazyjnego przypadają na kwiecień 2023 r. Chorobie towarzyszy złe samopoczucie i zakłócone myślenie, co wymaga odpoczynku oraz spokoju. Wnioskodawca podniósł, iż stan ustąpił w dniu 5 lipca 2022 r. Ponadto wskazał, że zamieszkuje sam oraz ma 71 lat. Stwierdził również, że drugi członek zarządu zrezygnował z pracy na rzecz spółki, która jest w reorganizacji. Wspólnik wskazał, iż poprawienie stanu zdrowia pozwoli na zmiany w spółce.
Odmawiając przywrócenia terminu, Sąd I instancji podkreślił, że wnioskodawca jako przeszkodę w zachowaniu ustawowego terminu do złożenia skargi wskazał swoją chorobę. Na tę okoliczność nie przedłożył jednak żadnych dokumentów. WSA uznał, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim – którego w sprawie nie przedstawiono – nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku wskazania choroby bądź podeszłego wieku jako przyczyny uchybienia terminowi, koniecznym jest również wskazanie, że rodzaj choroby lub sytuacja osobista uniemożliwia dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu.
Ponadto WSA zauważył, że choroba wnioskodawcy nie ma charakteru incydentalnego, lecz – jak wyjaśnił sam wspólnik – ma charakter przewlekły i trwa już co najmniej od półtora roku, nie uniemożliwiając mu podejmowania w tym okresie szeregu czynności procesowych, chociażby w ramach innych inicjowanych przez Spółkę postępowań administracyjnych, czy sądowych. Wnioskodawca nie wykazał, że nie mógł liczyć na pomoc osób trzecich, a tym samym, że chcąc zachować termin do złożenia skargi, nie mógł w tym celu skorzystać z pomocy innej osoby.
Sąd I instancji podkreślił, że z informacji upublicznionych w Krajowym Rejestrze Sądowym nie wynika, aby drugi wspólnik, figurujący jako prezes zarządu, został pozbawiony prawa do reprezentacji Spółki lub zakres tej reprezentacji został ograniczony w ustawie, umowie spółki albo został zawieszony w wykonywaniu praw udziałowych. Oświadczenie o rezygnacji drugiego członka zarządu z pracy na rzecz spółki, zdaniem WSA, pozostaje gołosłowne. Tym bardziej, że bez formalnej rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu, drugi wspólnik wciąż odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, chyba, że nie ponosi winy.
Reasumując WSA stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które uprawdopodobniają, że drugi wspólnik – w sytuacji choroby innego członka zarządu – nie mógł wnieść skargi w ustawowym terminie z przyczyn od siebie niezależnych, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a jednocześnie nie istniała również po jego stronie możliwość, aby posłużył się on pomocą osób trzecich.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając orzeczenie w całości oraz zarzucając mu pozbawienie zarządu prawa do obrony, bowiem nieprzywrócenie terminu jest zbyt wysoką karą, pomimo zaniedbań wspólnika. Wnosząca zażalenie podniosła, iż w jej interesie jest zapewnienie drogi odwoławczej, zaś niedochowanie terminu nastąpiło nie z jej winy, bowiem podejmowane podczas leczenia zabiegi wpłynęły na zaburzenie i utratę kontroli.
Do zażalenia załączono wypis ze szpitala z dnia 10 marca 2022 r. oraz opis badania TK płuc z dnia 27 października 2022 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i dlatego nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a., warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.
Zdaniem NSA, merytoryczna ocena złożonego wniosku powinna polegać na analizie spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi, tj. przesłanki określonej w treści art. 86 § 1 p.p.s.a. WSA oceniając wniosek w przedmiotowej sprawie zbadał zatem, czy strona go wnosząca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu, a zatem pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się bowiem rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się zaniedbania, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).
Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że przedstawione we wniosku okoliczności nie pozwoliły na przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak trafnie zauważył WSA, wskazywanie przez wnioskodawcę choroby lub podeszłego wieku, stanowiących przyczynę uchybienia terminowi, wymaga również wykazania, że rodzaj choroby bądź sytuacja osobista uniemożliwiały dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W ocenie sądu kasacyjnego, WSA zasadnie uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż zły stan zdrowia w sposób obiektywny uniemożliwił jej złożenie skargi w imieniu Spółki z zachowaniem ustawowego terminu. Z załączonego do zażalenia wypisu z leczenia szpitalnego wynika, że hospitalizacja miała miejsce w okresie od 1 marca do 10 marca 2022 r., zaś decyzję SKO skarżąca otrzymała już po odbyciu leczenia szpitalnego. Okoliczność pobytu w szpitalu w innym okresie niż ten, na który przypadał bieg terminu na dokonanie czynności procesowej w postaci wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a także brak informacji w zakresie trwającego leczenia poszpitalnego, uniemożliwiającego codzienną egzystencję i dbałość o własne interesy, nie uprawdopodabniają braku winy w niezachowaniu terminu. Dla przyjęcia braku zawinienia strony wnoszącej o przywrócenie, konieczne jest wystąpienie uzasadnionej i niezależnej od niej przeszkody, która nadto trwała przez cały czas od chwili końca terminu, aż do momentu złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Stwierdzić zatem należy, że jakkolwiek udokumentowane w niniejszej sprawie problemy zdrowotne jednego ze wspólników skarżącej spółki, które zresztą nie zostały przez WSA zakwestionowane i w żadnym zakresie podważone, mogą stanowić przesłankę do uznania, że zachodzą ustawowe przesłanki (art. 87 § 2 p.p.s.a.) warunkujące przywrócenie terminu, to nie może ujść uwadze, iż z akt sprawy wynika, że występowanie okoliczności wskazujących na rzeczywisty brak winy miało miejsce do dnia 10 marca 2022 r. Do tej bowiem daty, co wynika z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, wnosząca zażalenie wykazała zaistnienie okoliczności uprawdopodabniających brak jej winy w uchybieniu. Po tym zaś okresie strona nie wykazała kolejnego lub dalszego stanu złego samopoczucia, uniemożliwiającego jej dokonywanie w terminach czynności procesowych związanych z toczącym się postpowaniem. Skoro zatem, wynikająca z załączonych dokumentów, hospitalizacja jednego ze wspólników skarżącej spółki ustała w dniu 10 marca 2022 r., nie sposób uznać, że brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kilka miesięcy później został należycie i przekonująco uprawdopodobniony. Z akt sprawy nie wynika, aby po tej dacie wystąpiła kolejna usprawiedliwiona okoliczność, bądź też aby trwała pierwotna przeszkoda aż do chwili złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Jednocześnie, jak wynika ze złożonego do akt sądowych odpisu Krajowego Rejestru Sądowego, w zarządzie skarżącej spółki zasiada dwóch wspólników, przy czym każdy z nich ma prawo do samodzielnej reprezentacji spółki. Okoliczność tę prawidłowo dostrzegł również Sąd I instancji wskazując, że w przypadku niemożności działania jednego ze wspólników w imieniu spółki, kompetencja do podejmowania czynności za podmiot wciąż przysługuje drugiemu ze wspólników, uprawnionemu do reprezentacji skarżącej w takim samym zakresie. Z akt sprawy nie wynika bowiem jakoby drugi członek zarządu zrezygnował ze swojej funkcji, a zatem argumentacja wnoszącej zażalenie nie została w tym zakresie w żaden sposób uwiarygodniona.
Zdaniem NSA, zarówno argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, jak i – zasadniczo będąca jej powtórzeniem – argumentacja zażalenia na postanowienie WSA, nie uzasadniają przywrócenia terminu. Nie została uprawdopodobniona zarówno okoliczność, że drugi członek zarządu nie mógł wnieść skargi w ustawowo przewidzianym terminie z przyczyn od siebie niezależnych, jak i to, że problemy zdrowotne wpłynęły na uchybienie terminu do wniesienia skargi. Wykluczenie winy wymaga wykazania przez stronę, że pomimo dołożenia wszelkich możliwych w określonych warunkach starań, nie mogła ona przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi, ponieważ przedstawiona argumentacja nie uzasadniała braku winy w powstałym uchybieniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.