II GZ 644/25

II GZ 644/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3, art. 184 , art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 345/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 25 lutego 2025 r., Nr KO.4141.12.2025 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 345/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie skargi E. G. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 25 lutego 2025 r., Nr KO.4141.12.2025 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.
2. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 25 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Starosty Rawskiego z 30 grudnia 2024 r. orzekającą o skierowaniu Skarżącej na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. 14 kwietnia 2025 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), Strona wniosła skargę na powyższą decyzję wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu powyższego wniosku Skarżąca wyjaśniła, że wniosek wymaga uwzględnienia dla zachowania standardów praworządności, w tym zasady sądowej kontroli organów administracji publicznej. Z uwagi na charakter wydanej decyzji, polegającej na skierowaniu skarżącej na badanie lekarskie, a więc czynność o charakterze faktycznym, brak wstrzymania wykonania decyzji pozbawiłby skarżącą realnej możliwości obrony przysługujących jej praw, a także podważałby zasadność kontroli sądowej, albowiem organ posiada możliwość przymusowego doprowadzenia skarżącej do wykonania obowiązku, pomimo trwającej kontroli zasadności jego wykonania. Nieuwzględnienie wniosku sprawi, iż wynik postępowania stanie się dla skarżącej pobawiony jakiegokolwiek znaczenia.
3. Sąd I instancji wskazał, że skierowanie na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, samo w sobie nie skutkuje zatrzymaniem prawa jazdy, czy cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami. Wykonanie zaskarżonej decyzji o skierowaniu skarżącej na badania lekarskie w celu stwierdzenia braków przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów może wiązać się oczywiście z pewnymi trudnościami (konieczność osobistego stawiennictwa na badanie i poświęcony czas), jednakże nie powoduje to powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia zobowiązanej znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków, w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach podkreśliło, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie podyktowana jest wnioskiem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w (...),z 13 listopada 2024 r., z którego wynika, że biegli lekarze psychiatrzy, wydając opinię sądowo-psychiatryczną z 7 marca 2024 r., rozpoznali u Skarżącej przebyte zaburzenia lękowe uogólnione oraz aktualnie zaburzenia adaptacyjne. Z kolei okoliczność, że organ obrał za podstawę skierowania Skarżącej na badania lekarskie opinię sądowo-psychiatryczną sporządzoną ponad rok temu, a więc zdaniem Skarżącej organ wziął pod uwagę nieaktualną opinię sądowo psychiatryczną, nie może być rozpatrywana w kategoriach przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ta okoliczność mogłaby być ewentualnie badana wyłącznie w ramach postępowania głównego, nie zaś incydentalnego, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż nie pozostaje ona w związku między wykonaniem zaskarżonej decyzji a sytuacją osobistą Skarżącej.
4. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, a konkretnie naruszenie: art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez:
- uznanie, iż odmowa uwzględnienia wniosku nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków, pomimo że skutkuje ona koniecznością całodniowego opuszczenia przez Skarżącą gospodarstw rolnego, w okresie najbardziej wzmożonej pracy przy hodowli borówki, generując tym samym straty, a także koniecznością poniesienia kosztów badań lekarskich, które nie podlegają jakiejkolwiek refundacji,
- uniemożliwienie realizacji zasad praworządności, w tym zasady sądowej kontroli organów administracji publicznej, gdyż niewstrzymanie wykonania decyzji w rzeczywistości pozbawi sens prowadzenia kontroli sądowo-administracyjnej zaskarżonego orzeczenia organu administracji, gdyż będzie skutkowało koniecznością wykonania przez Skarżącą badań - których zasadność wykonania jest przez Skarżącą kwestionowana.
Ponadto wniosła, by Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ze względu na oczywistą zasadność niniejszego zażalenia, uchylił zaskarżone postanowienie na posiedzeniu niejawnym nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i rozpoznał sprawę na nowo, wstrzymując wykonanie zaskarżonego postanowienia SKO w Skierniewicach oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
6. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek Skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
7. W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że złożony wniosek nie zawiera argumentacji, która przedstawiałaby możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Zastosowanie przez sąd administracyjny art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagałoby wykazania przez Skarżącą, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji powstaną w stosunku do niego takie skutki, które trzeba rozpatrywać w kategoriach trudnych do odwrócenia bądź znacznej szkody. Oczywiste jest, iż wykonanie zaskarżonej decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia braków przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów może wiązać się z pewnymi dolegliwościami (konieczność osobistego stawiennictwa na badanie, zaangażowanie czasowe i koszty dojazdu), jednak nie rodzi to powstania wobec Skarżącej niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Za argumentację przemawiającą za zastosowaniem w rozpoznawanej sprawie ochrony tymczasowej nie mogą być uznane podniesione okoliczności, bowiem trudnym do odwrócenia skutkiem nie jest istnienie samego ciążącego na stronie obowiązku powinnego zachowania, zgodnego z treścią skarżonej decyzji. To, że Strona nie zgadza się z jej wydaniem oraz z samą istotą nałożonego na nią obowiązku, trudno uznać za wykazanie spełnienia przesłanki wystąpienia niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
8. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla ponadto, na co także zwrócił uwagę Sąd I instancji, że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii możliwości wstrzymania wykonania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami jest jednolite. Uznaje się, że decyzja wydana w tym przedmiocie sama w sobie nie wywołuje ani trudnych do odwrócenia skutków, ani nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, ponieważ bezpośrednio nie ma wpływu na uprawnienia do kierowania pojazdami (vide: postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 98/20). Bezpośrednią konsekwencją takiej decyzji nie jest bowiem cofnięcie posiadanych uprawnień, a jedynie konieczność poddania się badaniu lekarskiemu, zaś dopiero z ewentualną, a więc wciąż hipotetyczną, decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami można wiązać konsekwencje w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Dotkliwość związana z wykonaniem zaskarżonej decyzji, chociaż nie można jej wykluczyć, jest podyktowana celem, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego.
9. Odnosząc się natomiast do podniesionej w zażaleniu argumentacji w zakresie pozbawienia Skarżącą realnej możliwości obrony przysługujących jej praw. Termin "pozbawienie możności obrony swych praw" należy rozumieć ściśle, a o uchybieniu tym można mówić, gdy godzi ono w istotę procesu i stawia pod znakiem zapytania spełnienie jego celu. Chodzi o kardynalne błędy dotyczące udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakiekolwiek usterki czy utrudnienia w tym zakresie. Pozbawienie strony możności obrony swych praw w procesie stwarza sytuację, w której sąd nie powinien w ogóle przystępować do ostatecznego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym pozbawienie strony możności obrony należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy (por. wyroki NSA: z 16 marca 2021 r., sygn. akt II FSK 111/21; z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3138/18; z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 733/17; z 10 października 2019 r., sygn. akt I OSK 420/18, z 24 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1891/21).
W świetle przedstawionych okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, tym bardziej, że wniosku zawartego w skardze nie uzasadniono.
10. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia