II GZ 637/25

II GZ 637/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne
Koszty postępowania
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 3440/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-05-15
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.134 § 1, art. 141 § 4, art. 184, art. 197 § 2, art. 203, art. 204,  art. 205 § 2,  art. 206, art. 209,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 127 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1964
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 8
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. sp. z o.o. sp.k. w C. na postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 3440/24 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. sp.k. w C. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr DGK-WP.771.36.2024.EB w przedmiocie określenia opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 maja 2025 r. uwzględnił skargę K. sp. z o.o. sp.k. w C. (dalej: Spółka, Skarżąca) na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska (dalej: Minister, MKiŚ) z 20 sierpnia 2024 r. w przedmiocie określenia opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji i uchylił zaskarżoną decyzję. W pkt 2 sentencji wyroku zasądził od Ministra na rzecz Skarżącej kwotę 29.017 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wartość przedmiotu sporu podano jako 2.444.450 zł i Spółka wraz ze skargą uiściła wpis w kwocie 24.445 zł, który został uznany za uiszczony w prawidłowej wysokości.
W uzasadnieniu wyroku WSA podał, że uznał skargę za częściowo zasadną, gdyż rozważając sporne zagadnienie w przeważającej części przyznał rację organom. Stwierdził, że sporna była wielkość kopaliny wydobytej z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji w 2020 r., ponieważ Minister wskazał na wydobycie kopaliny w 2020 r. na 190.000 ton czyli z uwzględnieniem straty, o której wspominała Spółka, ale ogólnie za wszystkie lata przyjął tak, jak organ I instancji ilość 679.014 ton kopaliny wydobytej z rażącym naruszeniem prawa, czyli bez uwzględnienia tejże straty eksploatacyjnej.
Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję. We wcześniejszym akapicie stwierdził: "We wszystkich operatach ewidencyjnych wskazywano na ilość wydobytej kopaliny oraz wielkość obszaru wydobycia spoza obszaru górniczego, które oprócz opisu zawierają tabele oraz mapy, a których Strona nie bierze pod uwagę. Rozpoznając sprawę ponownie Organ zobowiązany będzie jednak wyjaśnić rozbieżności co do wielkości wydobycia i straty za 2020 r. różniące się w wydanych decyzjach I i II instancji, w odniesieniu do zebranego w sprawie materiału dowodowego i ponownie zgodnie z art.139 ust.3 pkt 3 i art.134 p.g.g. wyliczy ilość kopaliny a następnie opłatę dodatkową, zgodnie z oceną prawną wyrażoną przez Sąd.".
Co do kosztów postępowania, WSA zasądził na rzecz Strony ich zwrot, miarkując je do kwoty 29.017 zł. Uznał, że z uwagi na zakres uwzględnionej skargi zachodzą przesłanki z art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach Sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
Wyrok z uzasadnieniem został doręczony Stronom, w tym Spółce 30 czerwca 2025 r.
Od wyroku WSA została wniesiona skarga kasacyjna, ale przez Ministra.
Spółka nie wnosiła skargi kasacyjnej. Natomiast nie zgodziła się z postanowieniem WSA z pkt 2 wyroku i w dniu 7 lipca 2025 r. (data oddania pisma w placówce pocztowej) wniosła zażalenie, zaskarżając to postanowienie w całości. Wnosiła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od Ministra na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania w pełnej wysokości, tj. 39.462 zł oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na odstąpieniu od zasądzenia na rzecz Skarżącej zwrotu w całości kosztów postępowania, w szczególności w odniesieniu do kosztów zastępstwa procesowego, uznając za uzasadnione miarkowanie ww. w sposób całkowicie dowolny, nieuzasadniony okolicznościami sprawy i skutkujący negatywnymi konsekwencjami finansowymi dla Skarżącej, podczas gdy decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia oraz decyzja ją poprzedzająca stanowiła niepodzielną merytorycznie i redakcyjnie całość, uniemożliwiając jakkolwiek dostosowanie zakresu zaskarżenia i rozpoznawanych przez sąd granic sprawy do katalogu dostrzeżonych uchybień Ministra Klimatu i Środowiska i Marszałka Województwa Łódzkiego, co łącznie wskazuje na brak intencjonalnego działania Skarżącej w "zawyżaniu" wartości przedmiotu zaskarżenia dla uzyskania wyższego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego po rozpoznaniu skargi przez sąd administracyjny i powinno skutkować zastosowaniem art. 200 p.p.s.a. w odniesieniu do zwrotu kosztów postępowania;
2. art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1) lit. a) w zw. z § 2 pkt 8) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r, poz. 1964) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na odstąpieniu od zasądzenia na rzecz Skarżącej zwrotu w całości kosztów postępowania, w szczególności w odniesieniu do kosztów zastępstwa procesowego, uznając za uzasadnione miarkowanie ww. w sposób całkowicie dowolny, nieuzasadniony okolicznościami sprawy i skutkujący negatywnymi konsekwencjami finansowymi dla Skarżącej, podczas gdy przedmiot postępowania głównego charakteryzuje się istotnym stopniem skomplikowania, wymagającym kilkukrotnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego z zakresu branżowego górnictwa oraz zaangażowania więcej niż jednego pełnomocnika profesjonalnego, w tym sporządzenia pisemnej skargi, dodatkowego stanowiska merytorycznego oraz stawiennictwa pełnomocnika na rozprawie, co łącznie nie powinno budzić wątpliwości co do ponadprzeciętnego nakładu pracy pełnomocników i skutkować zastosowaniem art. 200 p.p.s.a. w odniesieniu do zwrotu kosztów postępowania;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 206 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia Zaskarżonego postanowienia, polegające na braku dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej i motywów stanowiska sądu I instancji o zachodzeniu "uzasadnionego przypadku" miarkowania kosztów postępowania podlegających zwrotowi na rzecz Skarżącej, w oderwaniu od zgromadzonego materiału dowodowego uzasadniającego ocenę o wysokim stopniu skomplikowania materii sprawy i istotnych nakładach pracy pełnomocników Skarżącej, co skutkuje w istocie brakiem możliwości kontroli instancyjnej Zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu zażalenia Strona przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Minister w odpowiedzi na zażalenie wnosił o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie Spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 206 p.p.s.a. Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
Z przepisu tego wynika, że sąd może (nie musi) zastosować miarkowanie kosztów. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 p.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. Przez wprowadzenie art. 206 p.p.s.a. intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do takiego uzasadnionego przypadku należy do sądu rozpatrującego indywidualną sprawę (por. postanowienie NSA z 12 maja 2015 r., sygn. akt II OZ 409/15).
Pozostawienie sądowi możliwości miarkowania kosztów postępowania nie oznacza zwolnienia z obowiązku przedstawienia zainteresowanym stronom postępowania motywów swojej decyzji (por. postanowienie z NSA z 13 maja 2025 r., sygn. akt II FZ 15/25).
W okolicznościach sprawy można uznać, że Sąd I instancji przedstawił podstawę prawną swego rozstrzygnięcia – art. 206 p.p.s.a., jak i uzasadnienie faktyczne, gdyż stwierdził, że miał na uwadze zakres uwzględnionej skargi. Należy pamiętać, że sprawa dotyczy opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji w latach 2019 – 2023 i zastrzeżenia Sądu I instancji budziły ustalenia organów co do ilości kopaliny wydobytej w opisanych warunkach jedynie za 2020 r., gdzie podawano 209.901 ton, ale na str.19 decyzji Ministra wskazywano jednocześnie, że w 2020 r. wydobyto 190.000 ton kopaliny (przedsiębiorca zadeklarował w informacji dotyczącej opłaty eksploatacyjnej ilość 190.000 ton a pozostałą część, tj. 19.901 ton zaliczył do strat eksploatacyjnych; uzasadnienie wyroku, s.- 12 uzasadnienia wyroku), a przyjęta przez organy za wszystkie lata ilość wydobytej kopaliny z rażącym naruszeniem prawa miała wynieść 679.014 ton. Zatem sporna ilość kopaliny (19.901 ton) w stosunku do zarzucanej i nie zakwestionowanej przez Spółkę (nie wniosła przecież skargi kasacyjnej) ilości wydobytej z rażącym naruszeniem warunków koncesji kopaliny w latach 2019 - 2023 była niewielka.
Przy takich ustaleniach należy podzielić pogląd WSA, że wystąpiła sytuacja, że skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, czego Spółka w takiej sytuacji nie podważyła.
Skarżąca podnosząc zarzuty naruszenia art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 8 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie skupiła się jedynie na niewłaściwym zastosowaniu instytucji miarkowania kosztów i skutkach finansowych w jej wyniku powstałych, nie dostrzegając przyczyny miarkowania kosztów postępowania, przyjętej przez Sąd I instancji, a wynikającej z uzasadnienia wyroku.
Co do zarzutu naruszenia art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art.134 § 1 p.p.s.a. są one nieskuteczne, gdyż jak wynika z uzasadnienia zażalenia (s. 9) odnoszą się do mankamentów decyzji i wpływu tych uchybień na zakres zaskarżenia tychże rozstrzygnięć, co nie jest przedmiotem kontroli w obecnym postępowaniu zażaleniowym. Organ nie miał wpływu na sposób sporządzenia uzasadnienia WSA.
Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 206 p.p.s.a., gdyż WSA wskazał podstawę miarkowania kosztów postępowania, właśnie opartą na ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, a nie nakładzie pracy pełnomocników, stopniu skomplikowania sprawy, co było drugorzędną kwestią wobec przyjętych przez WSA proporcji między ilością kopaliny wydobytej z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji, a ilością tej kopaliny, co do której charakteru powstały wątpliwości i wpływu na ewentualną odpowiedzialność Spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewidują tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a., ani żaden przepis szczególny. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś nie dotyczą zażaleń.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.